Birden Bire

8 Mart'ta trajediyi konuştuk.

2012-03-08T21:52:00.009-08:00

Dün İngiltere Konsoslosluğu'nda düzenlenen panele katıldım. 8 Mart olması nedeniyle, konu kadınlardı. Konuşmacıların iş dünyası, akademi, Urfa gibi birbirlerinden farklı yerlerden geliyor olmaları çok iyi düşünülmüştü. Pınar Eczacıbaşı iş dünyasında ve mecliste kadının yeriyle ilgili çarpıcı verileri paylaştı. Ülkemizde kadının olmadığını gördük. Olsa da para kazanamıyor, sesini çıkaramıyor, mecliste temsil edilemiyor. Bir tek kadın Bakanımız var, büyük şehir belediye başkanımız hiç yok.

Gazeteci, yazar Mehmet Faraç konuşmasına, radyodan istek parça istediği için aile meclisinin kararıyla 16'sında öldürülen Hacer'in hikayesiyle başladı.Dün gibi aklımdaydı Hacer. Meğer 1996 yılında olmuş bu olay. 96'dan bu yana kadın cinayetleri azalmamış, artmış.Faraç maalesef gelecekten pek umutlu değildi, doğunun feodal yapısının bunu körüklediğini, köklü çözümler bulunamadığını söyledi. Hukuk ve akademi alanlarından da konuşmacılar vardı.

İngiltere'nin başında Kraliçesi var, İstanbul Başkonsolosu'nun da kadın olması dikkatimi çekti.Açılış konuşmasında, Başkonsolos Jessica Hand 15 yıl önce yaşadığı bir anısını paylaştı.37 yaşındayken, Belarus'ta görev yapıyormuş, bekarmış. Ona nasıl bir trajedi yaşadığını sormuşlar. Terk mi edildi, nişanlısı mı öldü, ne oldu da 37 yaşında evde kalmıştı? Onu çok iyi anladım. Panel sonrasında düzenlenen kokteylde hala bekar olup olmadığını sordum. Evlenmiş. O da, evlenmeme sebebimin sorulup sorulmadığını merak etti.''Sorulmaz mı? Çevrem benim için üzülüyor'' dedim.

Özetle kadının durumu trajik. Evde, işte, ailede, hatta dünyanın her yerinde.Bekarsanız bu trajik bir geçmişin sonucu. Evliyseniz, şiddet gören kadınların sayısı korkutucu.Çalışıyorsanız, ekonomik özgürlüğünüz var; ancak hem kadın hem erkekler tarafından yıldırılabilirsiniz. Tüm bu sorunlara çare olarak ta hep eğitim öneriliyor. Kadının da, erkeğin de eğitimi.Ben ayrıca psikolojik destek te verilmesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü yaşadığımız tüm bu nefretin arkasında bastırılmış öfke var. Dünya tarafından ezilmiş adam geliyor eve, karısını dövüyor. O en sevdiğini, çiçeğini. Kadın sineye çekiyor, gidecek yeri yok, haklarını bilmiyor. Ancak öğrenebilir, birey olabilir. Ben Mehmet Faraç'tan daha umutluyum. Türkiye'de her gün 5 kadın töre cinayetine kurban gitse de.Ufacık çocukların eline silah verip, onların da hayatlarını mahfeden aileler olsa da. Kadın femme fatal, hanım hanımcık, fedakar ana kimliklerine sıkıştırılmaya çalışılsa da. Arka kapak güzellerine, üçüncü sayfa haberlerine, erkek egemen düzene rağmen benim hala umudum var.

- Görsel ''Her Ses Bir Nefes" projesinden.

Pakete aldanmamak gerek

2012-03-06T19:45:00.006-08:00

Mahalledeki üç marketin fiyatlarını karşılaştırdım geçende. Sürekli aldığım, bir kaç parça üzerinden.Belki genel olarak tüm ürünlerde aynı oran doğru olmayabilir, ancak genel algılama açısından, hayattan bir kesit sunduğundan sizinle izlenimimi paylaşmak istiyorum.

Birinci market kendisini, mahallenizin, hatta varsa köyünüzün marketi gibi konumlandırıyor. Eski, dağınık, pazar havasında bir görünümü var. Sanırsınız tereyağlar köyden yeni geldi. Reklam yapmayan, yaygın bir ağı olmayan, kendini pazarlamayan. Mahallenizin marketi, komşunuz.En pahalı fiyatlar buradaydı.

İkincisi en büyüklerden. Satın alım gücü o kadar yüksek ki, kimse kolay kolay rekabet edemez. En uygun fiyatları sunabilme gücüne sahip. Çeşitlilikte ve personelin nezaketinde ileri seviyede olmasına rağmen, fiyatları düşünülenin aksine uygun değil.Her şeyin fiyatı az miktarlarda da olsa, biraz yukarı çekilmiş.

Üçüncüsü gurme market.''Gurme'' isminde de geçiyor ve yabancı markaları, çeşit çeşit peynirleri burada bulabiliyorsunuz. Özellikle sebze meyve reyonunun fiyatları pazarla karşılaştırıldığında yüksek. Gel gör ki markalı ürünler en uygun fiyata burada. Marka derken pahalı markalardan bahsetmiyorum. Kedi maması gibi, hep aynı markayı aldığımdan dolayı fiyatını ezbere bildiğim bir kaç ürünü karşılaştırdığımda, sonuç buydu. Pakete göre karar vermenin hatalı olduğunu anladım.

Ben eskiden paket eğer o köy marketiyse tercih ederdim. Hem komşu kazanır, hem ürünler tazedir, ucuzdur diye düşünürdüm.Fiyatları karşılaştırınca; kaliteye değinmiyorum bile, gurme marketin benim için en avantajlı olduğunu gördüm. Ve şaşırdım. Oysa pazarlama ve iletişim dünyasından gelen biri olarak, bu taktiklerin içinde yetişmiştim. Paketin, ambalajın algıdaki yerini iyi bilirdim ama tecrübe etmem gerekiyormuş demek ki.

İlişkilerimizde de öyle değil mi? Bir aldanıyoruz, iki kanıyoruz ve böyle böyle insanları tanıyoruz. İnsanlar da paketleri gibi değiller. Ne her zengin zalim, ne de her fakir ermiş. Niyetler zamanla ortaya çıkıyor, amellerle, eylemlerle.Hayatı da bu yüzden bu kadar çok seviyorum. Müthiş bir oyun gibi, seviye atladığın, sırlarını çözdüğün, oyuncularını tanıdığın.Son sahnede seyirciye dönüp, ''hepsi bir oyundu'' dediğin.

Oyun da, kulağa takılan küpeler de devam ediyor. Bu küpemizin adı da; pakete aldanma, sonuca baktı.

İş Dünyası ve Etik

2012-02-29T00:15:00.030-08:00

Dün TEID tarafından düzenlenen Etik Zirvesi'ne katıldım.Gündüz; iş dünyasında yaşanan değişimin etik yönetimine etkileri ve yeni Ticaret Kanunu konuşuldu. Akşamki zirve ücretliydi; büyük, siyah Mercedesleriyle gelen patronlar o kısıma katıldılar. Kurumsal etiğin tanımı, ölçümlenmesi, kurumsal vatandaşlıktan farkı, önümüzdeki dönem etiğe yaklaşımın nasıl olacağı gibi konular gündüz ele alındı.Doğu toplumlarında, rüşvetin yaygın olduğu sektörlere etiğin nasıl sokulabileceği sorusu yanıtsız kaldı. Kayıt dışı ekonomiden bahsedildi.Konu döndü dolaştı insanın kendisine, kişisel ahlaka geldi.Eskilerin, sözü söz olan patronları anıldı. Sürdürülebilirlik için etiğin şart olduğunda hem fikir olundu. Katılım yoğun ve çeşitliydi, finansçılar, benim gibi kurumsal iletişimciler, akşam patronlar gelmeden önce ortama göz atmaya gelen çalışanlar... Özellikle paneli çok başarılı buldum.Konuşmacılar Deloitte, KPMG, PWC, Erns&Young'ın yöneticileri, moderatör de Fikret Sebilcioğlu'ydu.

Ferruh Tunç, KPMG Başkanı'nın şair de olduğunu öğrendiğimde taşlar yerine oturdu. Paneldeki konuşmasından ve paylaştığı bir şiirden o kadar etkilenmiştim ki, google da ismini araştırdım. Sanatçı duyarlılığını iş hayatıyla birlikte var edebilmişti. Konuşması da kurumsal dili dışlamamakla birlikte, gönüle hitap edebiliyordu. Kurumların çalışanlarının kendilerini gerçekleştirebilecekleri yerler olmaları gerektiğine değindi, etiğe bilgece yaklaştı, hatta bir ara konuyu vicdana getirecekti ki, sınırı geçmedi. Etik olmadan, iyi niyet olmadan, günlük kar amacıyla her şeyin mübah olduğu anlayışıyla işin uzun yıllar yürümeyeceğini belirtti. O konuşurken içimde yıllardır birbirine dokundurmadığım iki kimlik kavuşma umudunun heyecanıyla kıpırdamaya başladı. İş dünyası; ciddi, analitik, stratejik. Gönül dünyası; sevecen, hoşgörülü, paylaşımcı. Birisi yöneticilerin, işadamlarının; diğeriyse sanatçıların, gönül insanlarının dünyası. Akıl ve duygular... Ayla güneş, kadınla erkek gibi.Beynin hayal gücünü ve sezgiyi yöneten sağ; analitik zekayı yöneten sol küreleri bile birbirine bağlıyken; iş dünyasını, özellikle de karın tek amaç olduğu kapitalizmi duygulardan, vicdandan, ahlaktan, etikten uzak tutmuştuk. Ancak son yıllarda yaşanan krizler, halkın hükümetlere ve kurumlara güveninin gitgide azalması, doğal kaynakların yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalması ''nereye kadar?" sorusunu gündeme taşıdı. Ardından kurumsal etik geldi. Sosyal medya ile birlikte, hiç bir bilgi gizli tutulamaz oldu ve suistimaller o kadar yüzeye çıktı ki; Avrupa'da, önümüzdeki dönemde regulasyonların artması ve işin sıkı tutulması bekleniyor.

Bizde de 1 Temmuz'da yürürlüğe girecek, yeni Türk Ticaret Kanunu ticaretin kurallarını yeniden düzenlediği gibi, kurumsal etiği ön plana aldı. Yeni kanunla birlikte şirket sadece hissedarlara değil, daha geniş bir paydaş kitlesine hesap verebilir olacak. Çalışanlar, azınlık ortakları gibi tüm paydaşların hak ve çıkarlarının korunması, hesap verilebilirlik, Yönetim Kurulu'nda en az bir kadın üyenin bulunması, toplumsal değerleri yansıtan kanun ve düzenlemelere uyum... Belki bazı patronlara başta ağır gelse de, global rekabette Türk firmalarına büyük avantaj ve şirketin faaliyetlerine uzun dönemde istikrar sağlıyor.

Günümüzde ortalama şirket ömrü 10-15 yıl. Rekabet çok fazla.Akıllı, hızlı olmak gerekiyor. Her işletmenin amacı kar etmek, yaşamak.10-15 yıl değil, asırlarca. Uzun vadeli olabilmekse ancak ve ancak herkesin; toplumun, çalışanların, tüm paydaşların desteğiyle, onların güvenini kazanmakla mümkün. Bu da herkesin çıkarını düşünmekle, istikrarla, etikle mümkün. ''Sadece ben ve benim şirketim kar etsin'' anlayışıyla nereye geldiğimizi hep birlikte gördük. Artık halk isyan ediyor, ülkeler batıyor. Etik felsefi bir konu olmaktan çıkıp, iş dünyasının gündemine yerleşiyor. Regülasyonlarla, milletin arzusuyla ya da itibarın önemini bilen yöneticilerin seçimleriyle.

Dün 48 şirket, etik beyannamesini imzaladı. Kaçı samimidir, etiği kurum kültürünün bir parçası haline getirir, bilmiyorum. Ancak bu konuda farkındalık oluşmaya başlaması bile güzel, Öncü kuruluşlar kutlanmayı hak ediyor.

Kurumsal etiğe gönülden inanıyor; düşündükçe bir kurumu nasıl sağlam, yıkılmaz bir temel üzerine konumlandırdığını açık ve net görebiliyorum.Duyarlı, ileri görüşlü patronlarla, şair Genel Müdürlerle, ahlaklı çalışanlarla, iyi niyetle geleceği değiştirebiliriz. Bölünmüştük, yeniden bir olabiliriz.

Ek: Yeni Ticaret Kanunu

Yeni Kanunun Getirdiği Sorumluluklar

Etik ve İtibar Derneği

İluzyonun Ustaları

2012-02-26T03:14:00.009-08:00

Kitleleri etkilemek için grup dinamiklerini bilmekle birlikte insanı çok iyi tanımak gerekiyor. Bundan dolayı iletişimciler psikologlardan danışmanlık almış; insanın psişesini anlamaya çalışmışlardır. Profesyonel olarak halkla ilişkiler mesleğini ilk icra eden ve geliştiren kişi Edward Bernays, Freud'un yeğenidir örneğin. Freud'un kitaplarını İngilizce'ye çeviren Bernays, halkla ilişkiler stratejilerini de Freud'un fikirlerini baz alarak oluşturmuştur. Psikoloji-iletişim bağlantısı çok net; ancak iletişimciler daha pek çok daldan da besleniyorlar.

Göz boyamanın üstadı, ünlü sihirbaz Teller insan zihnini nasıl yönlendirdiğiyle ilgili sırlarını paylaştı. İlgileniyorsanız Smithsonianmag.com'da okuyabilirsiniz. Basit gibi görünse de ardında yılların tecrübesinin yattığı belli. Bilim adamları insan zihni hakkındaki araştırmaları için Teller'in saptamalarını ciddiye alırlar mı, bilmiyorum. Ancak benim iletişimci olarak çok ilgimi çekti.

Teller bir insanın gülerken ikinci bir konuya konsantre olamadığını belirtiyor örneğin. Bundan dolayı gösterilerinde espriyi sık sık kullanır, şakalarıyla isanların dikkatini azaltırlarmış. Esprili satışçıların neden daha başarılı oldukları ortaya çıktı.

''Eğer size seçenek verilirse, özgür olduğunuza inanırsınız'' diyor Teller. Kimse manipule edilmeyi ya da zorlanmayı sevmiyor. İnsan buna direnç gösteriyor. Ancak bir kaç seçenek olduğunda, bunların kendisine kontrollü bir şekilde sunulduğunu anlamıyor ve gönül rahatlığıyla birini seçiyor. Markete gittiğimizde çeşit çeşit içecek görüyoruz. Aynı şirket tarafından çıkarılmış, aynı malzemelerden üretilmiş, farklı tat ve ambalajlarda sunulmuş içecekler...Kendimizi bu çeşitlilik arasında özgür ve seçme gücüne sahip hissediyourz. İçlerinden birini seçiyoruz. Teller'e göreyse bu konuda verebileceğimiz tek karar, hiçbirini satın almamak. Hayatımız seçimlerle geçmiyor mu? Bizi yönetecek politikacıları seçiyoruz, kullandığımız markaları seçiyoruz, izlediğimiz dizileri seçiyoruz.Herşey çok çeşitli değil mi? Öyle mi? Gerçekten seçim yapıyor muyuz? Birinden birine mi yönlendiriliyoruz?

İluzyonun en ileri boyutu, gönülden inandığımız zaman ortaya çıkıyor. Mutlaka karşılaşmışsınızdır: Bir arkadaşınız bir markaya bağlanmış, sadık elçisi olmuş ve herkese de şiddetle tavsiye eder. Karşıt görüşleri dinlemez bile, kendisine bir put yaratmış ve inanmıştır. Teller'a göre kendimize söylediğimiz yalan kadar bizi aptallaştıran başka bir şey yok. Artık tamamen alıcı hale gelmiş, hipnotize olmuşuzdur.

Sihirbazlar bir yandan dikkati başka yere çeker; sonra seyirciyi beklenmedik bir hamleyle şaşırtır.Gösteriye zengin, sürprizlerle dolu, mistik bir hava katar. Herkes bilir bunun bir şov olduğunu. Parasını ödedikleri bilet karşılığında, zihinlerini sihirbazın manipulasyonlarına gösteri boyunca teslim eder, eğlenirler. Şov bittiğinde sihirbaz sahneden iner, normal hayatına geri döner; seyirciler gibi.

Tüketici terimini ilk Edward Bernays kullanmıştır, halkla ilişkilerin babası. Bu sefer, normal hayatta seyircilerin değil, tüketicilerin dikkatini çekmek için başlamıştır yarış. Ve emin olun iluzyon çok güçlüdür, ustaları da taktikleri iyi bilirler.

Tükenmez Kalem

2012-02-18T22:48:00.000-08:00

Bizden neden bir Steve Jobs çıkmadığı tartışılıyor iş çevrelerinde. Apple bir çok ülkeden daha zengin, ürünleri benim gibi pek çok kişinin hayatında çoktan yerini almış. Böyle olunca da herkesin gözünü merhum Steve Jobs'a dikmesi normal. Yoksa bilimi, teknolojiyi geliştirelim, insanlığa hizmet edelim amacıyla olsa, yıllardır neden Türk Einstein olmamasını tartışıyor olurduk. Türk beyinlerinin görecelilik kuramını, yıldızları ve kuramsal fiziği düşünmemesinin nedenleri üzerinde dururduk.Aslında cevap aşikar. Komşunuzun oğlunun öyle olduğunu düşünsenize. Geç okumuş, işinde vasat performans sergilemiş, varsa yoksa sayılar, kuramlar, kimsenin ilgilenmediği konular. Annesi komşulara dert yanar ''ne olacak bizim oğlanın hali'', babası çeker konuşur, arkadaşları akıl verir, ''boş işler oğlum bunlar, Yıldırım Demirören Futbol Federasyonu Başkanı olursa gör bak göreceliliği.'' Hadi çevresine karşı cengaverce savaştı, hangi Bilim Kurulu'na götürecek buluşlarını? Ara ara basında bir kaç satır görüyoruz; "Türk doktorun müthiş başarısı'' . Doktorun ismi ne? Ne yapmış? Hiçbiri akılda kalmıyor.Acun'la daha çok ilgileniyoruz.Sıkı kazandı, Başbakan'ın yanında da menzil tuttu, daha ne olsun.

Ama Steve Jobs ve müthiş serveti yok mu, herkesin ağzının suyunu akıtan. Adam üniversiteyi terk etti, gitti Uzakdoğular'da hayatın anlamanını keşfetmeye çalıştı, yerde, sert tahta üzerinde yattı. Yıkanmadığı ve koktuğu için işyerindekilerin şikayeti üzerine, etrafta fazla insan olmadığı, geç saatlerde çalıştırıldı. Pek çok insana garip gelecek tavırlara sahipti.Düşünsenize Steve Jobs'un Türk olduğunu: ''Evladım, insan kendi kurduğu şirketten nasıl kovulur? Ben dedim o adamı işe alma diye sana. Hadi aldın, hiç mi anlamadın çevrende olup bitenleri. Yok Helvetica'ymış, yok fontlarmış.Ay ben elaleme ne diyeceğim şimdi. Evde mi oturacaksın ayol?''

Bizden çıkar mı dehalar? Aklınıza yatıyor mu? Biz Steve Jobs'un mucit olmadığını, ilk işini 300 dolara bir programcıya yaptırdığını anlatmayı ya da Ermeni kökenli olup olmadığını tartışmayı daha çok seviyoruz. Tüm başarılılıları dibe çekmeyi biliyoruz. O yüzden dünya çapında başarılı olabilecek sporcularımız kariyerlerinin başında yok oluyor, Olimpiyat ekibimiz Türkçe bilmeyenlerden, civar memleketlerden kuruluyor, iş adamlarımız bırakın dünya markaları yaratmayı, şirketlerini bir yabancıya sattıklarında kar ettikleri için seviniyorlar.Akademisyenlerimiz de, sanatçılarımız da geyik yapıyorlar çoğunlukla.

Sene 2012 ve ilk Türk otomobili için düğmeye basıldığı için sevinçliyiz, millet aya giderken, biz yaya kaldığımıza üzülecekken. Ay demişken aklıma NASA'nın milyon dolarlık bir araştırması geldi.Biliyorsunuz uzayda, uzay mekiğinde yer çekimi yok. Burada kullanmak için tükenmez kalem araştırmış Amerikalılar. Yerçekimi olmasa da mürekkebi yazabilecek bir kalem. Araştırmışlar, araştırmışlar bir türlü geliştirememişler. Sonra bir Rus gelmiş ve cebindeki kurşun kalemi çıkarmış: '' Bizim astronotlar uzayda bunu kullanıyor.'' demiş.

Allah bizi dehaların yetişeceği sosyal ortamdan mahrum bırakmış; bari berrak, sonuç odaklı, pratik zihinler verir inşallah. Ve de çevreye dayanabilecek bol sabır. Yoksa her Türk'ün, her türlü tükenmez kalemi itinayla tüketme becerisi mevcuttur.

Günün Tweet'i

2012-02-17T21:40:00.001-08:00

''Dışarıda hava çok soğuk. Bizim bu gece de misafirlerimiz var.''

Bahçeşehir Üniversitesi

Balpareler ve diğerleri

2012-02-14T00:03:00.001-08:00

Yaşlıları ikiye ayırıyorum; ağzından bal damlayanlar ve sürekli şikayet edenler. Gerçi kimse için yaşlı demek, kimseyi yaşlı hissettirmek istemiyorum. Ben de bazı yaş grupları için yaşlı sayılırım. Ancak diyalog olduğu sürece yıllar iki insanın arasına yığılmıyor. Lakin nerede birbirini anlamayan, dinlemeyen, suçlayan kişiler varsa, bir süre sonra ipler kopuyor. Baba çocuğunun kendisini aramadığını söyleyerek hayıflanıyor, çocuk veya gençse zamanını sürekli yakınan yaşlıları dinleyerek tüketmek istemiyor. Buradaki gencin 15 mi, 45 mi olduğuna siz karar verin artık.

Ediz Hun'un verdiği bir seminere katılmıştım bir keresinde. Çevre sorunlarına duyarlı olmakla ilgiliydi seminer ve Ediz Hun Yeşilçam anılarıyla, hayatından kesitlerle çok ilginç ve eğlenceli kılmıştı sunumunu. 70 yaşına gelmiş, hala yakışıklı ve çok etkileyiciydi. Büyükada'da yaşıyormuş.Keşke yakından tanısaydım da ara ara ziyaretine gitsem, sohbet etseydik diye düşünmüştüm. 70 yaşındaysanız ve Ediz Hun gibiyseniz size yaşlı denilemez. Bu örneği kimileri 70'lerinde eve kapanmışken, onun farklı bir yol izlediğini gösterebilmek için verdim.

Salıları seminerlerine gittiğim Metin Bey de adada yaşıyor.Keramet Büyükada'da mıdır, ne

dir? Onun da bilgisine, kültürüne diyecek yok. Hele sevecenlik ve espri yeteneğiyle birleşince, bir keyif bir keyif... Pek göstermiyor ancak sanırım altmışlarında, orta yaşlarında.

Bir de sürekli hastalıktan, hayatın olumsuzluklarından, kayıplardan bahseden yaşlı tanıdıklarım var.İçimden kaçmak, hızla uzaklaşmak gelse de; bizde yaşlılara saygı içimize işlemiş değerlerden. Belki bir gün onların durumunda olduğumuzda, bize de düzgün davranılsın diyedir. Ancak sizi saygı duruşuna dikiyorlar. Sürekli hayıflanıyor, aynı şeyleri anlatıyor, kendileriyle ilgilenilmediğinden şikayet ediyor, mümkün mertebe de bir şey istiyorlar.Geçende sinemada bir bayan, paketlerini, paltosunu yanıma koydu, göz kulak olmamı istedi; ''Aman kızım sen bak emi.'' İyi de sinema salonunu karanlık, onlara mı bakayım, filme mi?Neyse yanımdaki koltuk doldu da, bayan paketleri ayağının altına, güvenli alana almak durumunda kaldı. ''Aman kızım sen şunu araştır. Aman kızım şunu tamir ettir. Aman kızım şunu ver.'' Bugünlerde bol miktarda duyduğum cümleler.

Geçende bir arkadaşımın telefon konuşmasına şahit oldum. Oğlu aradı, onbeş gündür gelmiyormuş. Çocuk herhalde hiç konuşmadı:"Aramadın da, sormadın da, gelmiyorsun da...''On dakika azarlandı çocuk, sonra telefonu kapadılar. Bir onbeş gün daha gelmez herhalde dedim içimden.Oysa sorumluluk sadece gençlerde değil. Sohbet etmekten ve birlikteliklerinden keyif alsalar, sık sık ziyaret etmezler mi?

Ediz Hun kırkında, Norveç'e üniversite tahsili yapmaya gitmiş.''Dillerini anlamıyordum, öğrendiğim herşeyi unutmuşum. Ders çalışırken çok zorlanıyordum'' demişti.Herkes ''sen ünlüsün, aktörsün ne işin

var oralarda, bu yaşta, okulda'' diyormuş.''Vazgeçmedim, çalıştım, direndim.İşte şimdi karşınızdayım'' demişti Ediz Hun. Yüzlerce seminer veriyormuş, çevreyle ilgili köşe yazıları yazıyor, üniversitede ders veriyor.

O seminerde insanın geleceğini bugünden yarattığını çok net anlamıştım. İnsan kırkında yeni bir meslek kazanabiliyor ve geleceğini şekillendirebiliyordu. Tabi buna kaç kişi cesaret edebilir?

Metin Bey'in de kaç kitap okuduğunu bilemiyorum. İnsanın kendisini böylesine yetiştirebilmesi hayranlığımı kazanıyor. Salıları onu dinlemeye pek çok profesör, felsefe hocası geliyor. Kimsenin sesi çıkmıyor.Onun yerine başka birisi konuştuğunda ise; ''yok Hegel bunu demişti, şunu atlamışsınız, Heidelberg'e göre'' diyip, bilgilerini ortaya dökmek için yarışıyorlar.Ben Metin Bey'i hiç ''beni aramadın da, gelmedin de, sormadın da'' diye sitem ederken düşünemiyorum. ''Biraz gitseler de, kafa dinlesem'' diyor olabilir tabii.

Kişiliğin kırkına kadar değişebildiği yönünde bir varsayım var. Sonrası, öncesi nasılsa öyle devam ediyormuş. Yani yetmişlerinde, toksik bir kişiyi değiştirmek mümkün değil. Ancak yukarıda tanımladığım, genelde çevresini suçlayan, kendisininse ne verdiğini düşünmeyen insan modeli yirmi yaşında da olabilir, otuzunda da, kırkında da.Yaşlılık çok tatlı da olabilir, acı da. Herhalükarda beden artık eskisi

gibi olmuyor. Hayatta neler görülüp, geçiriliyor.Ancak bunlar tecrübe, birikim, anlayış kazandırırsa insana ne ala. Ne kadar az insan kendine yatırım yapıyor, zamanını, enerjisini yeni bir şeyler öğrenmek ve sonrasında hizmet için harcıyor. Oysa hayıflanmak, insanları suçlu hissettirip, kullanmak pek çaba gerektirmiyor.Ancak biz de toplumsal olarak hızla dönüşüyoruz, yaşam şartları ağır ve insanlar

ın özel zamanları gittikçe azalıyor. Ve o zamanları da harcamamak lazım. İlla bilgi küpü olmaya gerek yok. İnsanların dinlenmeye, anlaşılmaya büyük ihtiyacı var. Sadece dinleyerek, yanında olduğunu hissettirerek çok büyük bir destek verebilir. Akıl da verdiği dur

umlar olabilir, ancak varlığıyla orada olmak, sitemle, suçlamayla güç çalmaya çalışmayarak; ilişki modelini değiştirebilir. İşte o zaman telefon konuşmaları da daha uzun sürer, ziyaretler de daha artar.

Fotoğraflar http://advancedstyle.blogs pot.com adresindeki siteden. New York'ta bir genç şık ve bakımlı yaşlıların fotoğraflarını paylaşıyor. Kimi zaman da söyleşiler yapıyor.Aralarında doksan yaşlarında olanlar da var.Canlılıklarına, hayata bağlılıklarına, şıklıklarına hayran kalmamak mümkün değil.

Kırmızı elbiseli bayan Ruth.Tam 100 yaşında. İlk fotoğraftaki ise, Joyce. Yaşını sitede yazmak için izin istenildiğinde cevabı şu olmuş: ''Elbette ki paylaşabilirsiniz.79 yaşındayım. Yaşlanmak bir ayrıcalıktır.'' Bal, bal...

Halka Halka İlişkiler

2012-02-13T06:44:00.012-08:00

Çeşitli kültür, inanç, gelenek ve etnik kökenden insanı aynı topraklar üzerinde, bir vatanda birleştiren Türkiye... Müthiş bir kültürel mozaik. Böyle bir ülkede yaşamak; aynı görüşten ya da inançtan olmasak ta karşımızdakiyle anlaşabilme yeteneğini kazanmak açısından önemli bir avantaj sağlamalıydı.Ancak görünen o ki; ülkemizde farklı takım taraftarları bile aralarında anlaşamıyorlar.

Halkla ilişkilerin profesyonelce yönetilmesi gereken iş dünyasında da durum farklı değil. Halkın sadece gelir seviyesi, harcama kapasitesi, yaş grubu, cinsiyet vb ayrımlarda farklılık gösterdiği düşünülüyor. Gerçi tutum ve değerler araştırması yapılıyor, ancak örneğin Amerika'da olduğu gibi hedef kitlelerle etnik bazda birebir iletişim kurulmuyor. Medya planından, halkla ilişkilerine, sosyal medya yönetiminden içerik oluşturmaya kadar her alanda Meksika, Asya, Avrupa, Afrika vb kökenliler için de ayrı ajanslar kurulmuş, farklı stratejiler geliştirilmiş. Sadece pazarlama ve iletişim değil, işe alım uygulamaları da ''çeşitlilik'' baz alınarak düzenlenmiş. Adayların herhangi bir ayrımcılık yapıldığı hissine kapılmamaları için, sorular özenle seçilmek durumunda. Şirketlerde, her etnik gruptan insanın farklılığına ve değerlerine saygı gösterildiği çalışma ortamından sorumlu ''Diversity Manager'' görev alıyor.

Okullarda ''çeşitlilik, diyalog ve yönetime'' odaklanmış MBA programları var.

Ülkemizde ise şirketler son zamanlarda en önemli krizlerini ürünleri yüzünden değil, insanların inançlarına ters gelen uygulamaları yüzünden yaşıyorlar. Marka yöneticisinin bir televizyon sponsorluğunu sonlandırırken, sürücünün başörtülü olmasının BMW imajına ters olduğunu söylemesi, Borusan'ın özellikle sosyal medyada büyük tepki çekmesine yol açtı. Borusan, herkesin giyimine ve yaşam tarzına saygılı olduğu yönünde açıklama yaptı. Abdi İbrahim, bir okul gezisinde fabrikaya alınmayan başörtülü veli yüzünden kriz yaşadı. Renault'nun bir çalışanının başörtülü anne ve babasını içeriye almayarak, yağmur altında beklettiği haberi yayıldı. Bosch hakkında, fabrika çalışanlarına namaz kılma yasağı getirildiği yönünde söylentiler çıktı.Atatürk Havalimanı apronunda ise, uçak iadesini kutlamak amacıyla deve kurban edilmesi THY'yi manşetlere taşımıştı. Rahmi Koç ''sakallı ve bıyıklı adamı işe almam'' demişti, ancak bu açıklamayı yaparken Millet Meclisi'ni aklına getirmediği kesin.

Bu krizler, ülkemizde çeşitliliği iletişim bazında yönetmeye hazır olmadığımızı gösteriyor. Her an başka bir marka müdürü benzer bir açıklama yapabilir. Başka bir güvenlik görevlisi, başörtüsünden dolayı birini kapı dışında bırakabilir.Bir insan kaynakları müdürü insan haklarına aykırı bir soru sorabilir. Herhangi bir açıklama halktan tepki alabilir.Eğer bu gibi krizler yaşamak istemiyorsak, halkın değerlerini anlamak ve saygı göstermek zorundayız. En doğru kriz yönetimi, krizi doğmadan önce çözendir. ''Biz nereden bilebilirdik?'' demek doğru bir yaklaşım değil. Bu ülkede başörtüsü konusu hassaslığını koruyor.Namus ve aile de öyle. Biz; bir çocuk, tüm veliler içeri alınırken, annesi dışarıda bırakıldığında, hissettiği duygular ile empati kurarız. Belki bir Alman, güvenlik görevlisinin şirket prosedürünü her şart altında uygulamasına saygı duyabilirdi. Ancak burası Türkiye. Başörtülüsüyle, örtüsüzüyle, bıyıklısıyla, bıyıksızıyla... İletişimcilerin işi zor olduğu kadar keyifli de. Değerlere saygıyı unutmazlar, ''çeşitliliği'' şirketlerin gündemine taşırlar, krizleri doğmadan çözerlerse.

Sophia, Sekine, Fatıma...

2012-02-11T21:37:00.000-08:00

''Bir varız, bir yokuz.'' Güne bu düşünceyle başladım; 48 yaşındaki Whitney Houston'ın ölüm haberi üzerine. Güzel ve ünlülerin sanki her zorlukla baş edebileceğini ve hep var olacaklarına inanır mısınız? Mantıklı değil, ancak ben inanıyor olmalıyım ki, beklenmedik ölümüne şaşırırdım bu sabah.

Bu hafta, devam ettiğim AA Vakfı seminerlerinde, tanışmadığım, ancak bazen müzik performanslarına danslarıyla eşlik ederken izlediğim bir kızın da 38 yaşında aramızdan ayrıldığını öğrendiğimde şaşırmıştım. Sanki o hep orada olacak, hep dans edecek ve ben onu uzaktan izleyecektim.

Ama öyle olmadı. Vefatından sonra öğrendim ismini, Sekine Serna'ymış. Vakfın bülteninde yayınlanan yazısını okudum: ''Sophia'yla Tanışmam''.Yazısından öğrendiklerime göre; Sophia bilgeliği temsil eden dişil öge. Bizim de bildiğimiz Ayosofya, adını buradan alıyor; ''kutsal bilgi'' anlamına geliyor.Her gelenekte var Sophia. Uzakdoğu'da ''Shakti'' ismi ile temsil edilmiş.Anlayışı ve çözümü merhametiyle birleştiren ve gücü temsil eden tanrıça.Yahudiler ''Shekinah'' ismini vermişler, bize Sekine olarak geçmiş. Bilinen adıyla Fatıma Ana.

Bu noktada hayatıma dokundu Sekina Serna. Hiç tanışmadığı bir yabancıya fısıldadı, bu dünyayı fanilere terk ettikten sonra. Fatma ismi geçen yıl Amerika'da kaldığım sırada dikkatimi çekmişti.Çünkü birlikte olduğum tüm Türklerin ismi Fatma'ydı.Hatta sadece okuldan tanımakla kalmayıp, günün geri kalanını da birlikte geçirdiğim, İspanyol-Filistin melezi bir arkadaşımın ismi de Fatima'ydı. ""Yardımcı kadın'' anlamına geldiğini sanıyordum bu ismin. ''Fatma'larla çevrildim, herhalde yardım edecekler'' diyordum kendime.Bir yandan da güvercin ilustrasyonları olan defterleri alıp duruyordum. Neden bilinmez, barışın simgesi bu kuş çekiyordu beni. Tanıştığım Türk erkeklerin isimleriyse sadece Özgür ve Barış'tı Amerika'da. Türkiye'deki Savaş, Cihat, Cenk'in tersine.

Sekine'nin yazısında güvercinin Sophia'nın simgesi olduğunu okuyunca iyice şaşırdım. Sophia, Fatma, güvercin... ''Barış içinde bir özgürlük yolculuğuna çıktığımda; sezgi, keşf ve sevgi yoluna çağrılıyormuşum.'' Fatıma Ana'nın yoluna.

Siz de beraber olduğunuz insanların isimlerine dikkat eder misiniz? Kimilerine göre hayat mistik bir yolculuk, simgelerle sürekli iletişim halinde bizlerle.Okuyabilene tabi.Benim anlamam için, öyle üstü kapalı semboller, ufak işaretler yetmiyor.Herkesin ismi aynı olacak, o zaman anlıyorum ki, bunda bir iş var.

Sekine Serna'ya teşekkür ettim hediyesi için, dokunuşu için.Ölüm son değil benim inanışıma göre.Ona yolculuğunda ışık diliyorum, bereket diliyorum, bilgelik diliyorum.

Anthony Hopkins'ten albüm

2012-02-07T08:40:00.000-08:00

Efsanevi aktörlerden Anthony Hopkins, 75 yaşında ilk klasik müzik albümünü çıkardı.Besteciliği de aktörlüğü kadar iyiymiş.

Doktor Muayenesi

2012-02-02T12:01:00.000-08:00

Bugün doktora gittim. Koltuk altımda şişlikten dolayı panik olmuştum. Annemi meme kanserinden kaybetmemden dolayı, çevremden birinci derecede risk altında olduğumu bol miktarda duydum.İnsan birine bunu niye söyler ki? Söyleyen çıksın ya da çıkmasın bu sıralar medyada da bu konuya sıklıkla yer veriliyor.Kadınları bilinçlendirmek için mi, korku salmak için mi bilemiyorum ancak yakalananlara acil şifalar dilerim. Nitekim bugün ''eğer'' diyip kendi kendime düşündüm, hatta son günlerimde ne yapacağımı bile kafamda kurdum ve biraz korktum.

Gittiğim hastanede meme kontrolünü cerrah yapıyordu.Bu durum bile stresimi artırmaya yetti.Ancak şansıma çok iyi bir doktorla karşılaştım.Bana uzun uzun bilgi verdi. 10 kadından birisi yakalanıyormuş. Eğer ailede varsa, ancak birden fazla kişide olursa 7'de bire düşüyormus oran. Ailemde sadece annemde olması, teyzem, anneannem veya diğer akrabalarımda olmaması beni de herkes gibi 10'da birlik risk grubunda tutuyormuş.Kendi kontrolümü nasıl yapacağımı gösterdi, sürekli değil, ayda bir yapmamı önerdi. Eğer her zamanki halinden farklılık varsa, ele mercimek gibi kitleler geliyorsa, ya da memede gamze varsa; durum normal değil. Herşey yolundaysa bile benim yılda bir 400 küsur liralık ultrasonu çektirmem gerekiyor.Mamografiyi de 40 yaşından sonra öneriyor. Korkmamak üzerinde ısrarla durdu; korkuların tetikleyebileceğinden bahsetti Bazı cümlelerimi düzelti.Hastalık demiyor örneğin, bozukluk kelimesini kullanıyor.

Hayatımda ilk kez bu kadar çok konuşan, ben sormadan bile açıklama yapan bir doktorla karşılaştım.Muayene sonucu da olumlu olunca, rahatladım, gittim üstüne saçlarımı kestirdim. Kuaföre nadiren duyduğu bir şeyi söyledim:''İstediğin kadar kesebilirsin.'' Kıyamadı, hala uzun saçlıyım. Ancak eskisi kadar değil.

Kişisel gelişim, daha doğrusu dönüşümle ilgilenen bir arkadaşım göğüsle ilgili sorunları anneyle ilişkilendiriyor. Bugün o da beni düzeltip durdu. Sorun diyorum örneğin, oysa durummuş. Kullandığımız dil, hayata bakışımız, dertleri tasaları içimize atışımız ya da biriktirmeyip çözmemiz ne kadar önemli.Elbette genetik faktörleri kimse yadsımıyor, ancak psikolojimiz, mizacımız özellikle bu tip hastalıklarda çok etkili.Ölüm kalım durumlarında gündelik sorunlar tüm önemini kaybediyor.Kimin ne dediği, o işin olup olmaması, onun başkasını tercih etmesi...Herşey sanki bir başkasının başına gelmiş gibi, sarılıyor insan hayata.Bambaşka biri olmaya hazır, yeter ki bir şans daha verilsin. Verilir ya da verilmez, bilemeyiz. Ancak tam şu anda, gündelik sorunlar tüm önemini yitirse, kimseden hiç bir beklentimiz kalmasa, bizi kıran herkesi ancak öncelikle de kendimizi affetsek; yepyeni biri olup, hayatımıza öyle devam etsek..Aslında başka şansımız yok, sadece kendimize bir şey olmayacağını düşünüyoruz o kadar.

30 Yıldaki Değişim

2012-01-29T13:37:00.000-08:00

Gözlemlediğim değişimi küçük bir örneklem grubu üzerinden anlatacağım.Doğduğumdan beri oturduğum apartman üzerinden.Hatta burada oturmaya doğmadan önce başlamışım. Annem bana hamileyken satın almışlar daireyi.Daha önce bir kaç kere düşük yapması yüzünden çok riskli bir hamilelikmiş anneminki, ikinci ayından itibaren yatması gerekmiş.Tam o zaman taşınmışlar bu eve.Annem yatak odasına geçip yatmaya başlamış, evi de arkadaşları yerleştirmişler.Ben de annemin karnından başlayarak, bu apartmanda oturuyorum. İstanbul'da, Suadiye semtinde...

Çocukluğuma dair önemli yer ediyor komşular. Okumayı yan komşuda söktüm mesela. Her gün gider, şakalar yapar, oyunlar oynardım. Evimiz sürekli kalabalıktı.Bizde toplanılmasa, komşularda bir araya gelinirdi. Annemin bayanlarla sabahlara kadar sohbet ettiğini hatırlıyorum, babamın da eşleriyle yılbaşları, siyah beyaz televizon başında dansözün çıkmasını beklediğini.Birinin derdi olursa herkes ilgilenirdi. Hatta okulu bitirip, iş aramaya başladığımda bir kaç komşu sayesinde bazı görüşmelere gitmiştim. Bir komşunun damadı gazeteciydi, beni bir halkla ilişkiler ajansıyla görüştürmüştü. Bir başkası bir şirketin insan kaynakları müdürünü tanıyordu, ona yollamıştı.

Hayatın boyunca hiç taşınmamış olmak; aynı apartmanda oturmak değişik bir durum. Böyle kaç kişi tanıyorsunuz, bilmiyorum.Bizim apartmanda benim gibi eskilerden bir kaç kişi daha var. Ancak hiçbir şey eskisi gibi değil, çok şey değişti. Artık komşu ziyaretleri yok, ayak üstü laflamalar yok, birbirinin derdine koşmalar yok.Özetle artık komşular sayesinde iş görüşmelerine gidemiyorum.Bu bir geçmişe özlem değil, durum tespiti. Bu değişim sadece bizim apartmanda değil, büyük şehirlerin genelinde var. Çok çalışılıyor, arda kalan zamanlar alışveriş merkezlerinde geçiriliyor, kimse kimseye güvenmiyor.Komşular birbirini tanımıyor.Hatta tanışıklıktan öte, ilişkiler gergin ve sıkıntılı.

Geçenlerde apartmanda bir sorun oldu ve sık sık toplandık. Yeni komşularla tanışma fırsatımız oldu.Hatta birisinden makinesiz ekmek yapmayı öğrendim. Diğeri bir yerine basıp kapadığım ve bir daha açamadığım televizyonu hayata döndürdü.Başkası evlenmeyi düşünüp düşünmediğim, bir sevdiğim olup olmadığı konusunda ağzımı aradı. Yine de eski ortam oluşmadı. Selamlaşıyoruz o kadar. Herkes apartmanla ilgili sorununu bana anlatıyor, çözmemi bekliyor, ara ara da sonucu soruyor.

Son 30 yıldaki değişim bu yönde.Eski adetler hala devam ediyor. Cenazelerde bir araya geliniyor, dualara gidiliyor.Ancak kişisel ilişkiler azaldı, daha da azalmaya ve insanlar yalnızlaşmaya devam edecek gibi görünüyor. Televizyon zaten hayatımızı çalıyordu, şimdi Internet te ona eklendi. Sosyal ağlarda kolaylıkla saatler geçirilirken, insanlar gerçek hayatta birbirinin yüzüne bakmamaya başladı.Oysa hayat insanların bir arada olması için var. İlişkiler hayatın can damarı.Yemek, içmek, çalışmak gerekli evet, ancak ya ilişkiler olmasaydı? Bir sevdiğiniz, onun size gülümsemesi, sımsıcak bakışları, anlaşıldığını bilmek, anlatabilmek korkusuzca, güvenerek, kendine karşı kullanılmayacağını bilerek sözlerinin.Bunlar olmasa geriye ne kalırdı hayatta? İlişkileri kaybedersek, hayatı kaybederiz.

Geç Kalmanın Psikolojik Açılımı

2012-01-23T22:53:00.000-08:00

Engin Geçtan'ın ''İnsan Olmak'' isimli kitabını okuyorum. İnsanın psikolojisini, katmanlarını yalın bir dille çok güzel özetlemiş Geçtan.Kitaptan paylaşacak çok şey var, ancak bir kısmını yazsam eksik kalır konu, kitabı okumak gerekiyor. Geç kalmak üzerine yazdığı bir bölümü paylaşacağım sadece.Eskiden ben de zamanı kullanamaz, insanları bekletirdim. Amerika'dan döndükten sonra bu sorunumun ortadan kalkmasına en çok yakın arkadaşım Arzu sevindi.Ancak bu sefer de ben doğru bir şey yapıp yapmadığımı sorgulamaya başladım, çünkü sürekli ya iş görüşmelerinde, ya da arkadaş randevularında bekler buldum kendimi.Kitap okuyorum, dışarıdaysam bir cafeye girip kahve içerken cepten nete bağlanıyorum, ancak sonuçta hep bekliyorum. Belki geçmiş günlerin acısı çıkıyordur benden. Toleransım yüksek, ''istese zamanında gelirdi'' diyip, çekip gittiğim olmadı hala."Önemli değil, İstanbul, trafiği malum'' diyorum genelde. Ancak konu geçiştirilecek kadar basit değil ve ciddi bir insanlık sorununun göstergesi: Özerk olamama.

Psikiyatrist Engin Geçtan'ın yorumuyla:

''İnsanlar vardır bilirsiniz, bir eyleme geçmeyi son dakikaya ertelerler, sonra bir telaş yaşarlar.Kimiyse zamanının denetimi kendi elinde değilmişçesine her yere geç kalır.Böyle insanlar tıpkı çocukken olduğu gibi, baskı ve tehditle güdülenir, zamanlarını özerk bir biçimde kullanamazlar.Üstlerinde bir baskı olmadıkça hareketsiz kalır, başka bir gücün kendilerini eyleme geçirmesini beklerler.İçinde bulundukları durumu ''üşenme'' sözcüğüyle dile getiren bu insanlar, günlük yaşamlarını başkalarının kendilerine verdiği görev gibi sürdürürler.Özerkliği öğrenememiş olmaları kendi sorumluluklarını üstlenebilmelerini engellediğinden, zaman kullanımını kendi dışlarındaki etmenlere bırakarak sürüklenir, üstelik bundan ötürü çevresel koşulları sorumlu tutarlar.Her yere geç kalma eğiliminde olan insanlar, bunun kendi sorumlulukları olduğunu görmezden gelerek, her defasında gecikmelerini haklı gösterecek bir neden bulurlar.''

Kendi üstünlüğünü göstermek için, karşısındakileri bilerek bekletenler de var tabi. Belki sadizm yatabilir bunun temelinde. Bazı kurumların kültürü bile bekletmek üzerine kurulu. Hiyerarşik olarak kim yukarıdaysa, onun o kadar çok bekletme hakkı var.Otorite kurmak için bilinçli yapıyor olabilirler, ancak bu şekilde saygı kazanılmaz. Bilim ve ticarette ilerlemiş, özetle daha medeni ülkelerde bu durum pek hoş karşılanmıyor.Geç kalmak, zamanını ayarlayamayan, kendini yönetemeyen kişilik göstergesi olarak ele alınıyor.Herşeyden önce karşındakinin zamanına saygısızlık.

Bizde çok yaygın. Hindistan'la iş yapan biriyle konuşmuştuk; durum orada daha da betermiş. Kim ne kadar güçlüyse, o kadar çok bekletirmiş karşısındakini. Ne de olsa reerkarnasyona inanıyorlar ve bu yaşamda harcayacak çok zamanları olabilir. Ancak benim yok.

Yaşam Dizaynı

2012-01-22T04:31:00.000-08:00

Yaşamınız hakkında hiç düşündünüz mü? Güne nasıl başlıyorsunuz örneğin ?Ailenizle güzel bir kahvaltıyla, işe yetişmeye çalışarak, trafikte gerilerek ya da yataktan kalkmak için bir neden bulamayarak? Yarınlarınız için istediğiniz nedir? Çok para kazanıp, dünyayı gezmek mi? Bu mümkün değil mi? Mümkün olan nedir?

Yaşam dizaynı, Amerika'da insanların modern zamanla birlikte içine düştükleri bunalımı çözmelerine yardımcı olacak, pahalı metotlardan birisi değil.Dün bir arkadaşımla sohbet ederken, pek de düşünmeden sarf ettiğim bir söz. Tam olarak ifade etmek istediğim herşeyi kapsadı birdenbire bu iki sözcük. Yaşamı kurgulayarak, olasılıkları değerlendirip, elimizdeki imkanlarla hayatı hakkını vererek yaşamayı kast ediyordum. Koşturma içinde değil, bilinçle, istediğimiz hayatı sürdürebilmek.

Her şeyi planlayamayız; hayat her zaman bizim istediğimiz gibi olmayabilir. Aslında hayatı canlandıran asıl sürprizleridir, spontan gelişmelerdir, hiç aklımızda bile olmayan. Ancak az çok yaşadık hepimiz.Bize neyin iyi gelip gelmediğini gözlemledik. Örneğin ben her yerde iskender yiyemiyorum, üstüme iki saat ağırlık çöküyor. Dışarıda, bilmediğim bir restauranttaysam, iskender, hatta et sipariş vermiyorum. Felsefeyi, kişisel gelişimi, sanatı seviyorum ve bana bir şey katan sohbetler hoşuma gidiyor. Ne zaman biri hakkında bir şey desem, birebir başıma gelmiştir.Ondan dolayı dedikodulu sohbetlerden kaçıyorum; arkadaş çevremi de buna göre seçiyorum. .Onları sevmediğimden değil, bana, hayatıma iyi gelmiyor.

Evde çok kitabım var ve bugün onları neden tuttuğumu düşündüm. Tekrar tekrar okuyacaklarımı bırakıp, ki bunlar da sayıca gayet fazlalar; diğerlerini ayırdım. Hafiflemek, geçmişi, bilgiyi, malı taşımamak için. Hayatı hamallıkla yaşamamak için. Sıra giysilerde şimdi.

Hayatımda göğsünde kocaman beyaz bir kalp olan bir kedi var.Yaramaz, ısırmayı, tırmalamayı seviyor. Onunla olmak için göze aldığım bir şey ellerimdeki ve ayaklarımdaki çizikler. Onu okşarken guruldayışını, oyunculuğunu seviyorum.

Genelde sorunlar ödenen bedellerde ve yönetilemeyen ilişkilerde ortaya çıkıyor.''Eşimi seviyorum, ancak annesi hayatımı karartıyor.'' İstediğin nedir, annesinin ölmesi mi? O zaman sevdiğin eşin üzülmeyecek mi?Hayatın onun ölümüyle mi düzelecek? Her şey buna mı bağlı? Yaşam dizaynı o sevilen eşle birlikte, annesini de kabul etmek ve ilişkiyi yönetmeye başlamak demek. Ya da diğer kararlar eşi bırakıp, hayata yalnız devam etmek ya da başka birini bulmak olabilir. Sorun şımarık çocuklar gibi çözüm aramayıp, şikayetle güzelim hayatımızı tüketmemiz.

Ne istediğimizi çok iyi anlayıp, kimsenin kişiliğinin bizim için değişmek zorunda olmadığını kabul edip, karar alıp, gerekli değişiklikleri yapmak. Güne güzel bir kahvaltıyla başlamak isteyip, hep işten dolayı bunu yapamadığımızdan hayıflanıyorsak, yarım saat erken kalkmak gibi.

Ya da herkes kahvaltı etmek zorunda değil, diyetisyenler iyi bir öğün olduğunu söyleseler de. Denize beş dakika bakmak iyi gelir kimisine, kimisine de spor yaparken o günü nasıl geçireceği hakkında düşünmek. Yaşamımızı kurgularken, çok dikkatli olmak zorundayız.Kendi yaşamımızı yaşayacağız biz, başkalarınınkini değil. Yaşam dizaynları televizyonlarda gösterildiği gibi olmak zorunda değil. Haftasonları kalabalık alışveriş merkezlerinde geçirilmek zorunda değil.Sevmediğimiz insanlarla kuşatılmak, sıkıcı sohbetlere katılmak, dizilerde gösterilen reklamları izlemek. Zorunlulukları kendimiz kabul ediyoruz. Yaşam dizaynımız hakkında düşünmediğimiz için; yerimize başkaları düşünüyor.

İşinden sürekli şikayet eden insanlara ayrılabileceklerini söylediğimde ilk söyledikleri ''faturalarımı ödemeliyim'' oluyor.''Çocuklarımın geleceğini düşünmeliyim.'' Düşünsen, mutlu olurdun demek geliyor içimden. Düşünsek, mutlu olacağımız bir hayat yaşamak için elimizden geleni yapardık. Bu çalışmamak, başıboş olmak, yarını hiç düşünmeden, nasılsa biri bize bakar diye har vurup harman savurmak değil. Koşulları, yeteneklerimizi, tüm fırsatları değerlendirmek. Bir parça kendimize, yaşam dizaynımıza zaman ayırmak.Hayatımız üzerine düşünsek, ne kaybederiz?

Dış görünüm ve ses başarınızı mı belirliyor?

2012-01-19T01:01:00.001-08:00

Bu hafta Demir Leydi ile devam ediyorum. Bana mesaj gönderenler arasından şu ana kadar Thatcher'ı olumlu hatırlayan, politikasını destekleyen bir kişi bile çıkmadı.Filmin başrol oyuncuları bile pek hoşlanmadıklarını, onu filmle birlikte başka bir bakış açıdan görebildiklerini söylüyorlar. Zaten uzmanlığım politika değil, iletişim. Ben de bu açıdan yaklaşıyorum.Thatcher liderlik kariyerinde ciddi bir değişim geçirdi; hem görünümü hem de hitabetiyle.Filmde de imaj danışmanlığı aldığına yer verilmiş.

Thatcher İngiltere'nin ilk kadın Başbakanı.Aynı zamanda o koltukta kalan en uzun kişi.Bunu kadın kimliğini örterek gerçekleştirdi. Yukarıdaki videoda konuşmasını, sesini nasıl değiştirdiğini çok açık görebilirsiniz.İngilizce bilip bilmemenizin hiç önemi yok, sesini dinleyin. ''Very'' diyişinde insan korkuyor.Aynı zamanda giyiminde tercih ettiği renklerin başında çivit mavisi geliyor, eril bir renk. İlk ropörtajlarında yaşadığı süre boyunca kadın Başbakan görebileceğine inanmayan Thatcher önce fikrini, sonra da sesini ve dış görünümünü değiştirmiş belli ki.

NYU'daki bir hocam artık iş hayatında kadınların başarılı olmak için erkek gibi sert, didaktik tavırlı olmalarının gerekmediğini söylemişti.Günümüzde de imaj danışmanları çivit mavisi gibi renkleri önermiyorlar. Yine de sesiniz, hitabetiniz, dik ve güçlü duruşunuz, kıyafet seçiminiz kısaca nasıl göründüğünüze dikkat edin. İnsanların ilk gördükleri o.

Bıraktığınız izlenim başarıyı garantilemez. Thatcher ard arda üç kere seçildiği Başbakanlık görevinin sonunda başarılı oldu mu? Hala tartışılıyor. Ancak Başbakan oldu mu? Evet. Eski haliyle kalsa olabilecek miydi? Cevabı size bırakıyorum.

Demir Leydi

2012-01-17T21:55:00.001-08:00

Meryl Streep'in Margret Thatcher'i canlandırdığı Demir Leydi filmini izledim. Thatcher 1979-1990 yılları arasında İngiltere Başbakanlığı yapmış, işçi sınıfını ortadan kaldırmış, Reagan ve Gorbaçov'la birlikte döneminde dünyayı değiştiren liderlerden birisi olmuştu.Sertliği ve muhafazakarlığıyla tanınmıştı.Kimileri hala ölümünü dört gözle bekliyor, kimileri de erkek egemen bir politik hayata atılabilmesi, zirveye çıkabilmesi ve kararlarından taviz vermemesinden dolayı onu takdir ediyor. Filmde de ne kadar zor kararlar aldığına ve liderlik özelliklerine vurgu yapılıyor.Ancak en çok yalnızlığı ve insancıl yanlarıyla gösterilmiş Thatcher. 85'lerinde ve demans hastası, kendisini hala Başbakan sanıyor, vefat etmiş eşiyle konuşuyor, geçmişin muhasebesini yapıyor.

Thatcher'in değişik bir konuşma stili var, Streep çok yetenekli, ekranda birebir yansıtıyor onu. Nefret edilen bir politikacının hayatını çalışmaya adamasını, savaşta vefat eden asker ailelerine tek tek kendi eliyle başsağlığı mektupları yazmasını, ailesiyle ilişkilerini gösteriyor film. İçindeki liderlik dersleri ilgimi çekti, demans görüntüleri anılarımı canlandırdı. Bir kadının erkekler dünyasında kendisine biçilmiş roller dışında varolabilmesi ''pes etme'' diye fısıldadı sanki tarihin ve dünyanın bir köşesinden bana. Sonumuz belli; hepimiz öleceğiz. Yine de bu geçen sürede hayatın bir anlamı olmalı. ''A life must matter.''

''Sorun varsa, başa geç, sen çöz'' deniliyor filmde de. Ödeyeceğin bedelleri göze alarak.Filmin doğru mesajları var.Ancak filmde Thatcher'ın silah kaçakçısı oğlunun sadece bir telefon konuşmasıyla yer alması, Reagan'la olan bağının da bir dansla geçiştirilmesi biraz şüphe doğurmuyor değil. Thatcher'ı Amerikalı bir aktristin canlandırması da eleştirilmiş ve tabi İngiltere'deki madenciler tarafından boykot edilmiş film.

İnsan politikaya neden atılır, bilemeyiz. Kendi iktidar hırsı yüzünden mi, insanlara hizmet etmek için mi? İçini bilemeyiz. Thatcher bir kesime çok büyük acılar verdi. Hala eleştiriliyor. Gücünü kaybetmiş İngiltere'yi diriltmek için bunları yapmak zorunda mıydı, başka çözümler olabilir miydi, bilmiyorum. Hiç bir şey yapmadan, şartları tam olarak bilmeden ''şunu yapmalıydı, böyle hatalı, beceriksiz'' diyip; kendi konfor alanından çıkmayan kibirlilerden hoşlanmadığımı biliyorum sadece.Hayatı harcamak bu olsa gerek.

İş Görüşmesinin Sonucunu mu Merak Ediyorsunuz? Söyleyeyim.

2012-01-11T03:37:00.000-08:00

İş takımlarınızı giydiniz, görüşmeye gittiniz, soruları dikkatle cevapladınız. Bir yandan da eğer işe girerseniz nasıl insanlarla birlikte olacağınızı anlamaya, kurum kültürünü tanımaya çalıştınız.Belki küçük ipuçları yol gösterdi size; güvenlik görevlisinden itibaren herkes güler yüzlüydü ya da her görüşme öncesi en az birer saat bekletildiniz. Stresle nasıl baş edildiğini ölçmek için insan kaynakları uzmanlarının bazen iyi polis-kötü polis taktiğini kullandıklarını duymuştunuz, ancak görüştüğünüz kişilerin Amerikan polisiyelerinin fazla etkisinde kalıp kalmadıklarından mı şüphe duydunuz? Görüşme sizde merak, heyecan uyandırdı mı? Oraya bir daha gitmek istiyor musunuz? Bir işe ihtiyacınız var, ancak o iş sizin için en doğru iş mi? Peki ya onlar, onlar sizi beğendi mi? Teknik özellikleriniz uyduğu için görüşmeye çağrıldınız, son iki-üç adaydan birisiniz, ancak en iyisi misiniz?

Bazen iş görüşmeleri aylarca süren uzun bir zamana yayılabiliyor. Heyecanınızı yatıştırmak için size en sonunda olumlu mu olumsuz mu yanıt alacağınızla ilgili iki küçük ipucu vereyim. İki sihirli soru:

1- Siz kendinizi işe alır mıydınız?

2- Görüştüğünüz kişileri işe alır mıydınız?

İki soruya da ''evet'' cevabını verdiyseniz, o iş olmuş demektir.

Her konuda başarılı olmak için istekli, hatta tutkulu, amaca ulaşmak için gereken çaba ve özveriyi göstermeye hazır, kendini geliştiren bir kişilik yapısı çok önemli. Sadece yetkinliklerinizi geliştirmekle kalmamalı, kendinizde sevmediğiniz özellikleri de, ''ben böyleyim'' diyerek tembelliğe sığınmayıp dönüştürmelisiniz. Önceki işlerinizde otoriteyle mi sorununuz oldu? İşe geç mi kalıyordunuz? Hevesle başlayıp sonra sıkılıyor muydunuz? Siz böyle biriyle çalışır mıydınız? Neler ilerlemenizi yavaşlatmış ya da engellemişse, artık size hizmet etmiyor demektir ve hayatınızdan çıkarılma vakti gelmiştir. Yeni alışkanlıklar 21 gün düzenli uygulamayla kazanılır. 21 kere vaktinde gitmeye, geç kalmamaya çalışın. 21 kere ağzınıza gelen, karşınızdakini kıracağını bildiğiniz sözü yutun, söylemeyin. Bir şey kaybetmezsiniz. 21 gün rejim yapın, gerisi gelir. Olmak istediğiniz kişi olun, kendinizden hoşnut olun, her iş sizin.

''Benzer benzeri çeker''. Bu kadar net.Bizim kültürümüzde de bununla ilgili sözler vardır. ''Aklı pazara çıkarmışlar, herkes kendi aklını beğenmiş'' derler örneğin.İş görüşmesi yapanların kendilerine en çok benzeyen adayı seçtikleri bilinir. Hemşeri, aynı okuldan mezun ya da aynı spor takımını tutmaktan bahsetmiyorum, kendileriyle aynı frekansta olanları seçiyorlar. Stefano D'Anna'ya göre adayların bulunması için seçme yerleştirme firmalarıyla çalışılması şirketteki enerjiyi değiştirmek amacıyla başvurulan bir yöntem. Özellikle yenilenmek isteyen şirketlere yeni çalışanların katabileceği çok şey var. Ancak onlar da orada çalışanlar gibilerse, istenilen yenilik gerçekleşemeyebiliyor. Herkes benzeriyle memnun, hissedarlar veya patron dışında.

Benzerlik meselesi en iyi adayları şirkete çekmek için kurumsal iletişim stratejisi olarak ta kullanılıyor. Amerika'da buna kısaca ''so me'' ''benim gibi'' deniliyor.İyi polis - kötü polis taktiklerini geride bıraktıkları gibi, bir de adaylara şeker ikram ediyorlar. Rahat hissedecekleri, kendilerine benzer insanlarla birlikte çalışacakları mesajını veriyorlar adaylara. Milyonlarca işsiz olmasına rağmen üstelik. Çünkü çok yetenekli adayları etkileyemezlerse rekabette geri kalacaklarının farkındalar.Şirketi çalışılmak istenilen firmalar arasına sokmak sadece kurumsal iletişimcilerin görevi değil, insan kaynakları uzmanları da eğitimden geçiyor. Asla karşıdakini rencide edici sorular sormadıkları gibi, nazik davranıyor, iş görüşmesine geldikleri için adaylara teşekkür ediyorlar. Şirket hakkında bırakılan izlenim çok önemli.

İş görüşmesi süreci profesyonel olarak yürütüldü ya da yürütülmedi diyelim. Yine de sizde oluşturduğu bir izlenim oldu. İşte cevabı merak ediyorsanız, intibanız üzerinde biraz durun. Görüştüğünüz kişilerden hoşlandınız ya da hoşlanmadınız.Ortak noktalar yakaladınız ya da yakalamadınız. Onları işe alırdınız ya da almazdınız. Cevabınız onlarınkinden çok farklı değil.

Zamanla

2012-01-07T01:34:00.000-08:00

Babamı 84 yaşındayken kaybettim.Uzun ve güzel yaşadığı tesellileriyle, Allah'ın hep böyle sıralı ölüm vermesi dilekleriyle geçen günleri, yalnız kaldığınız ve inancınızın sınandığı geceler takip ediyordu. Eğer dindar biriyseniz, bu günleri sağlıcakla geçirmeniz daha kolay.Herşey Allah'ın takdiri, öte alem buradan daha güzel, bir gün bizler de oraya gideceğiz ve sevdiklerimizle buluşacağız, birer ruh olarak.Eğer dindar değilseniz, yaşamınızı akılcı bir yaklaşımla geçirdiyseniz, kendinizi kitapların ve Internet'in başında bulabilir, filozofların ölümü nasıl ele aldıklarını araştırabilirsiniz. Ya da kanal mesajlarını okumak, medyumlar aracılığıyla öte alemle iletişime geçmek, inanç ve inançsızlık arasındaki gelgitlerde uyuya kalmak ve rüyalardan medet ummak. Herşeyi olumsuzlamak? En zoru buydu.

''Gerçek bir usta tam bir olumsuzlamadır'' der Metin Bobaroğlu. Yasımı yadsıdığım ve kendimi deli gibi çalışmaya verdiğim ancak olmadık yerde öfkelendiğim ya da Kemal Sunal filmlerinde ağlamaya başladığım günler geride kalıp, daha akl-ı selim hale geldiğimde Anadolu Aydınlanma Vakfı seminerlerine başladım. Metin Bey bahsediyordu olumsuzlamadan. ''Ben şu değilim, bu değilim'' demek, tüm kimliklerden arınmak.'' Ben şehirli değilim, iş kadını değilim diye tek tek hepsinden sıyrılıyorsunuz. En zoru da adınızı bırakmakmış. Bir deneyin isterseniz.

Metin Bey'e göre çektiğiniz tüm acılar nimet. ''Dert arardım derdime, derdim bana derman imiş'' sözünü de bu seminerlerde öğrendim. Allah'ın size lütfuymuş dertler, sizden yüzünü çevirmemesi, umudunu kesmemesi. Derdi tasayı seçer miydim ben, bilmiyorum. Hayat 30'umdan sonra değişik bir rotaya girdi ve bana A şıkkı- herşeyin şimdi olduğu gibi devam etmesini mi istersin, B şıkkı- neye bağlandıysan elinden alınsın mı istersin diye sormadı.

Şanslı bir hayat yaşadım, tutkulu ve hayal peresttim. Fazla hassas ve duygusaldım ancak olumlu düşünmekten olsa gerek, kötülüklerden hep sıyrıldım. Hayallerim gerçekleşti. Sonra herşey tepetaklak oldu.

Babam Alzheimer'a yakalandı. Daha önce ailemde ya da çevremde görmemiştim, hastalığın gelişimi uzun zaman alıyor, bizim anlamamız daha da uzun sürdü. Aklın baştan gittiğini kabul edemiyorsunuz, gittikçe çocuklaştığını.Bu dönemde tüm sorumluluğu annem aldı.Ben işe gidiyor, duygusal olarak güçlü kalmaya çalışıyor, günlük sorunları çözüyor, oyalanıyordum. Babam sokağa çıkıyor, kayboluyor, dolandırılıyor, gözleri gittikçe daha bulanıklaşıyor, annemse sürekli zayıflıyordu. Annemi babamdan daha önce kaybettim.Birdenbire, beklemediğim bir günde.

Çok zor oldu.Üzüldüm ama suçluluk duygusu daha ağırdı.Bir şekilde babamın durumunu daha çabuk kabul edebilsem, kalıcı çözümler bulabilsem ve anneme bu kadar yıkılınmamış olsa her şeyin farklı olabileceğini düşünmüştüm. Iş devam ediyordu, iletişimciydim, dolayısıyla çok sosyal bir işti, insanlarla içiçe, türlü organizasyonlar, hep istediğim gibi.Ama ben keyif almıyordum artık, bir yanda babam, hastabakıcıların dertleri, diğer yanda rekabet, eleştiriler, görünürde güzel ve başarılı bir konum ve benim suçluluk duygularım.

Babam bu kadar zayıfladığı bir dönemde yine de varlığıyla güç veriyordu bana. Susarak anlaşıyorduk. Sevgisini daha önce hiç o zamanki kadar göstermemişti.Dört yıl sürdü Alzheimer'ı. Sonra onu da kaybettim. Bir süre sonra işsizdim de. Hayatım sakinleşmiş, hareket azalmış. Dolabım bir sürü ceket ve takımla dolu, bir daha giyersiniz giymezsiniz belli değil. Kurumsal yapının dışında, ailenin dışında...Hayatın bana sunduğu B şıkkı oldu.

Okudum, yazdım, bir yıllığına başka bir işe girdim, sonra Amerika'ya gittim, uzun zamandan sonra ilk kez orada eğlendim, gençlerle oldum, metroya bindim, sabah elde kahve ve kuruvasan okula yetişmek için koşturdum, Macy's te saatler geçirdim, Landmark Forum'a katıldım, sınıfta Ingilizce sunumlar yaptım, Brezilyalı, Koreli, Ispanyol, Japon her milletten arkadaşım oldu. Herkes beni olduğumdan 10 yaş daha genç sanıyordu.

Sonra döndüm, zaten giderken de niyetim buydu. Burada yükselmiştim, niye herşeye sıfırdan başlamalıydım. Ingilizce düzelmiş, yöneticilik dersleri alınmış, hatta kilo bile verilmişti. Herkeste gözlemlediğim ilk hayal kırıklığı birini bulamamış olmamdı.Anlıyordum arkadaşları, komşuları, akrabaları, yalnız olmamamı istiyorlardı. Orada birini bulacak, evlenecek, Amerikan rüyasında sonsuza kadar mutlu yaşayacaktım. B şıkkı bunu içermiyormuş demek, aşık olmadım kimseye. Şehirdi beni büyüleyen, New York'tu.

Döndüm, değişmişim. Burada herkesin yüzü asık geldi. Bir korku, bir telaş. Olumsuz senaryolar. Iş görüşmelerinde saatlerce bekletilmeler, ülke gündeminin hızına ulaşmak zaten imkansız. Pek çok insanla görüştüm, görüştükçe enerjimi daha çok kaybetmeye başladım, kilo aldım. Sürekli, sürekli iş konusunun ne olduğunu açıklamam gerekti. Iş buldun mu? Hayır. Koca buldun mu? Hayır. Kedi buldun mu? Evet, istediğim an geldi muzır.

Dücane Cündioğlu'nun videolarını çok izledim bu dönemde. Akıllı adamlara bayılıyorum. ''Kadınlar reçel yapmalı'' dedi diye hayatımda ilk kez ayva reçeli yaptım, tarçınlı.Kendimden beklemeyeceğim kadar güzel oldu. Ünsal Oskay, başka bir akıllı adam, gerçek bir adam ''pilav yapmasını bilmeyen kızla evlenmeyin'' derdi; sayesinde pilav yapmasını da öğrendim. Kadınların kadın gibi olmasını istiyorlardı bu insanın, toplumun ruhunu kavramış adamlar.Ben de evde zaman geçirmeyi seviyordum.Işten ayrılmış, çocuklarını büyüten arkadaşlarımı izledim, mutlu görünüyorlardı. Gerçek miydi? Kocaları beş dakika tahammül edemeyeceğim tiplerdi, kızlarsa harika. Bu arada iş kadını olmaktan daha zor anne olmak, daha büyük bir sorumluluk ve daha çok emek istiyor, beceri gerektiriyor. Oysa iş kadınları içten içe küçümserler ev kadınlarını, kendilerini daha üstün görürler. Annem ''aman kızım çalış'' diye büyütmüştü beni, babamsa ''kızım başbakan olacak'' derdi.Benden bir kere su istemedi, ama tek çocuk olmanın da şansıyla biri meyva getirirdi bana, diğeri çay. Ne güzel günlerdi :)

Özetle benim pilav ve reçel yapmayı öğrenmem de 30'umdan sonrasına rastlar.Kedimle sakin bir dönem geçiriyorum. Mezarlığa gitmedim, NY'tan geldiğimden beri. Işe de girmedim. Bir hocam mail atmış, ''size öğrettiklerimi işyerinizde kullandınız mı?" diye soruyor. Kitap yazıyormuş, örneklere yer vermek istiyormuş. Türkiye'den bir marka fena olmazdı kitabında, lakin cevap yazamadım.Maili hiç almamış gibi yapmak ayıp, ama kedimle ben mutluyuz diyemiyorum ki.Yalnız New York'un farkı burada. Mezuniyetten sonra da takip ediyorlar.Bir nevi hatırlatma oldu bana, ''öğrendiklerini kullanma zamanı'' der gibi.

Artık eskisi gibi hayal kurmuyorum. Felsefe seminerlerinde uykuya dalmıyorum. Insanları daha çabuk tanıyabiliyorum.Tepki vermiyorum, ilişkilerimi belli bir seviyede tutuyorum, ancak hayatıma aldıklarım güzel insanlar. Tüm apartman yönetici olmamı istiyor ve sorunları benim çözmemi bekliyor. Çözüyorum da... Pastanede çalışan çocuk ''abla sen ülkeyi yönetmelisin'' diyor.Gülümsüyorum, ama hiçbir kimliği almıyorum üzerime. Kedili ev kızı, başarılı iş kadını, fedakar anne...A şıkkı - seç beğen al, B şıkkı - sen hiçbirisin. Ve evet dertler insana en büyük nimet, anlamak zaman alıyor yalnız.

Çalışma

2012-01-06T00:23:00.000-08:00

Byron Katie'nin youtube daki kayıtlarını izledim dün gece. Çalışma ismini verdiği dört sorudan oluşan bir sistem geliştirmiş Byron Katie. Uygulaması kolay, her durum için geçerli, yüzde yüz sonuç veriyor. Gerçek bir zeka ürünü. Şu soruyla başlıyorsunuz:

1-Bu gerçekten doğru mu?

Örneğin sevgilim bana değer vermiyor. Son zamanlarda iyice emin olmaya başladım. Bir benim yaptıklarıma bak, bir de onun.

2-Bunun doğru olduğunu hakikaten bilebilir miyim?

Onun düşüncelerini okuyabilir miyim? Yargımı kanıtlayacak onlarca olay geliyor gözümün önüne, ancak acaba ben onları seçip ayıkladığım için başka şeyleri göremiyor olabilir miyim? Yok canım ben hep haklıyımdır.

3-Bunu düşündüğüm zaman nasıl bir reaksiyon gösteriyorum?

Üzüntü, kırgınlık, öfke.Ona çok kızıyorum ama bırakıp gidemiyorum.Ona delicesine bağlıyım, bağımlılık gibi.

4-Bu düşünce olmazsa ben kim olurdum?

Hafiflemiş, daha mutlu biri.Gerçi bilemiyorum, uzun zamandır benim bir parçam sanki. Taahhül bile edemiyorum.

Ben hikayemle, hikayelerimle varım.

Işte işin özeti. Hikayeler uyduruyoruz. Onlara bağlanıyoruz. Bir parçamız oluyorlar. Nereye gidersek gidelim, kime bakarsak bakalım gerçeği filtreliyor ve bize öyle ulaştırıyor.Her yeri o bildiğimiz, tanıdık oda haline getirdiği için rahat hissettiriyor belki de. Diğer türlü herşeye yepyeni gözlerle bakmak, yeni deneyimler edinmek, güvenceden uzak, sürekli bir keşif ve macera duygusuyla yaşamak.Kulağa hiç te fena gelmiyor aslında.

Bu yüzden yaşam cesurların işi. Diğerleri hikayeleriyle mutlular. Ne kadar 'mutsuzum, sevgilim bana değer vermiyor' deseler de aslında istedikleri bu. Ahmet, olur Mehmet olur, fark etmez. Yazdıkları hikaye bu aslında. Şimdi altyazısını geçelim, gerçeklere gelelim.

'' Ben sevgilime değer vermiyorum. Mutlu olup olmamasının en ufak bir önemi yok benim için. Benimle ilgilensin, hayatındaki herşeyin önünde ben olayım, gerekirse hepsinden vazgeçsin eğer ben istersem.Ben ben ben ben...

Ben asıl kendime değer vermiyorum. O yüzden hissettiğim bu boşluk.O doldurmalı bunu.Sevgi? Bilmiyorum, istediklerimi karşıladığı sürece var hayatımda.O zaman sevgi mi bu?Ben sevgiye laik miyim?Değerli değilim ki.''

Tüm sorunlar için geçerli bu. Önce yazın sizi sinir eden kişinin tüm özelliklerini. Sonra sorun ''bu gerçekten doğru mu'' diye.Sonra tersine çevirin ve iç dünyanıza yolculuk yapın. Sadece siz ve siz varsınız. Sadece kendinizi görüyorsunuz. O size sizin bastırdığınız herşeyi yansıtıyor.O yüzden bu kadar öfkelendiriyor sizi.

Ancak üstünü örtmek te nereye kadar? Yok saymak, farkına varmamakta direnmek. Bir yerde, bir zaman ortaya çıkacak, hayatımızı karartacak. Kaçış yok, şimdi çalışma zamanı.

O yüzden hep aklımızda olsun. "Bu doğru mu? Bu gerçekten doğru mu?'' Hikayelerimizin esiri olmamak için.

http://bbalintilar.blogspot.com/2008/08/ik-menderes-byron-katie.html

The Work

Byron Katie- Youtube

Varolanı Sevmek kitabı

2011'in En Güzel Hediyeleri

2011-12-28T03:40:00.000-08:00

Bu yılın benim için en güzel yanı New York'ta olmaktı.Daha önce yurtdışına çok çıktım ancak hep güvenli ellerdeydim. Ya tatil için arkadaşlarla gitmiştim ya da iş seyahetlerinde, rezervasyonu yapılmış otellerde, havaalanlarında karşılanıp, bir kaç gün geçirmiştim. Ama yaşamak, soğuğunu, rüzgarını tanımak, yeni bir çevre edinmek bambaşka.Batısıyla, doğusuyla, Manhattan'ıyla New York hayatımın en büyük hediyelerinden birisiydi.

New York'ta her şey güllük gülüstanlık değildi. Daha ucuz olmasından dolayı şehir merkezine bir saatlik mesafede Bayside'da oturdum ve özellikle geceleri ve kışın eve dönüşte ciddi zorluk çektim. Fotoğraf bir kış günü odamdan çekildi. Manhattan'ın gürültüsü ve endüstriyel görünümünden her gün uzaklaşıp, o hep beğendiğim bir-iki katlı evlerle sahil kasabası görünümünde olan Bayside'da kalmak güzel oldu aslında. Yine de yarım saat arayla hızlı tren olmasına rağmen derslerin yoğunlaştığı zamanlarda Bayside-Manhattan arası mekik dokumak zorluydu. Sabah çıkıyordum, okula gidiyor ve ders aralarında tüm gün şehirde oyalanmak zorunda kalıyordum. Sabrımın iyice azaldığı bir dönemde 2011'in bana güzel bir hediyesi olan Gül evinin anahtarını verdi. ''Uyursun, tuvalete girersin, zorluk çekme, istediğin zaman gel, git'' dedi. New York'ta tanıştık Gül'le. Dertleştik, kafa kafaya verdik, güzel kahvaltılar ettik. Evi; önünde bekçilerin beklediği, uzun gökdelenlerin birinde, Empire States manzaralı, hani şu Amerikan dizilerinde sık sık gördüğümüz türde. Apartman koridorları halı kaplı ve asansörde kimsenin birbirinin yüzüne bakmadığı binalarda. Akşam eğlencelerinden dönüşte sık sık onda kaldım. Seyahate gittiğinde, bir kaç haftalığına ona taşındım. Amerika'da insanlar bu kadar kolay samimi olmuyorlar, hele evlerini birbirlerine asla açmıyorlar. Benim için nasıl büyük bir iyilikti anlatamam. Bu arada kapı görevlilerinin de hakkımızda konuştuklarından emindik. Kesin bizi sevgili sanıyorlardı. Gül'ün desteği de dostluğu unutulmaz. Güzel bir insanla yolumun çakıştığı için mutluyum.

2011'de soluğumu kesen iki etkinliğe katıldım. Birisi Radio City Hall'daki Yanni konseriydi. Ilk iki şarkısında ağlayacak gibi hissettim. Diğeri çok sevdiğim bir caz klubu olan Smalls'daki Johnny Oneil konseriydi. Efsane arkadaşlarını da davet etmiş Smalls'a. Pazar akşamı olmasına, ertesi gün okula gitmem gerekmesine ve eve geri dönüşün zorlu olmasına rağmen bir türlü kalkamamıştım. Gece birden sonra öyle bir ortam olmuştu ki, sanki mistik bir olayın parçası olmuştum. En önde oturmuştuk Italyan bir arkadaşla, o oranın sahibini de tanıyordu, dolayısıyla yakın ilgi kapsamındaydık. Caz konusunda bilgim ve uzmanlığım yok, ancak sanırım o gece ülkenin en önde gelenleri, ustaya saygı babında oradaydı ve hepsi teker teker sahne aldı.Müthiş bir geceydi.

2011'de hayatıma bir de Tarçın girdi. Çok yaramaz, çok tatlı, parkelerimle aynı renkte. Sabah yılbaşı ağacımda az süs olduğu dikkatimi çekti. 'Biraz alayım, çok zayıf kalmış' diyordum, baktım kanepenin altından parıltılar geliyor. 10'un üzerinde top, süs kanepenin altındaymış meğer. Ara ara ağaca tırmanmaya çalışıyor, ancak devirmediği için oynamasına izin veriyordum. Şimdi evin her yerinden ağacın süsleri çıkıyor. Ayaklarımla oynamadığı zamanlar, en büyük eğlencesi onlar.

Tarçın olur da, mandalina kolonyası olmaz mı? Kedili evlere çok güzel bir hediye, tavsiye ederim.Baktınız çok üstünüze geldi, ya da yemek yerken masaya fırladı; açıyorsunuz kolonyayı, evin en uç köşesine kaçıyor. Evin Bodrum mandalinaları gibi kokması da cabası.

Bu yıl enler listeme bunlar girdi. 2012'nin sürprizlerle, güzelliklerle, bol hediyelerle dolu olmasını diliyorum. Hepimiz için.

İyi Bir Kariyer İçin Online İtibar

2011-12-26T02:38:00.000-08:00

Büyük şirketler ve markalar online itibarlarını yönetmeye önem veriyor. Internet siteleri, sosyal medya sayfaları, blogları, seo çalışmaları vb. aracılığıyla. Bizde dijital pazarlama müdürleri görev almaya başladı; dünyada işi sadece bloggerlarla iletişim kurmak olanlar, içerik sağlayıcılar, online itibar yöneticileri şirketlerde yerlerini aldılar.

Kurumsal kimliğin dijital mecralarda doğru yansıtılması o kadar önemli ki; çalışanlara da sık sık kurumun birer temsilcileri oldukları ve sosyal medyada yanlış bir izlenim bırakmamaları gerektiği hatırlatılıyor. Yine de zaman zaman inanılmaz gaflar milyon dolarlık reklam ve PR kampanyalarını atlayarak şirketin kültürünü gözler önüne serebiliyor. Müşterilerle dalga geçen videolar, "tüketiciler bizi anlayamıyor; bir de üstüne özür mü dileyeceğiz?'' konulu açıklamalar, twitter'da küfreden Genel Müdürler kriz başlatabilir nitelikte. Günümüzde iletişimin Internet sayesinde ulaştığı hız ve erişim gücünü kimse inkar etmese de, bu işin kolay kolay yönetilemediği de ortada.

Peki siz? Siz online itibarınızı yönetiyor musunuz? Bir forumda hakkınızda yazılan bir yorum Internet'te ömür boyu kalabilir. Bir zamanlar sizi gülümseten çılgın fotoğraflar çok istediğiniz bir işi kaybetmenize neden olabilir. Özetle günümüzde sadece kurumlar, markalar ya da ünlü kişiler değil, iyi bir kariyer yapmak isteyen herkes dijital mecralarda nasıl yer aldığını sadece takip etmekle kalmamalı, online itibarını yönetmeli de.

Neler yapabilirsiniz?

- İşe arama motorlarında isminizi arayarak başlayabilirsiniz.

Sadece google değil, aramayı geniş bir platformda gerçekleştirmek gerekir. Ancak bu işe bütçe ayırmadığınız, spesifik araçlar kullanmadığınız göz önünde bulundurulursa önde gelen platformlarla ilerleyebilirsiniz.

- Eğer hakkınızdaki negatif haberler pozitiflerden daha fazlaysa veya Internet'te bir karalama kampanyasının kurbanıysanız; profesyonel bir hizmete ihtiyacınız olabilir.Tek tek hepsinin kaldırılması için webmasterlarla görüşülmesi gerekebilir. Sosyal ağlarda veya youtube, flickr, picasa vb video ve fotoğraf paylaşımlarının olduğu ortamlarda suistimalleri rapor ederek, içerikleri kaldırtabilirsiniz. Aramalarda ilk sıralarda çıkan ancak sizi yansıtmasını istemediğiniz yorumların, fotoğrafların silinmesi önemli.

- Sosyal mecrada nasıl bir izlenim oluşturmuşsunuz? Tarafsız bir gözle kendinizi değerlendirin.

Neler paylaşıyorsunuz?

Kullandığınız dil? Kurumsal olmasını kimse beklemiyor, ancak küfür ya da imla hatalarıyla dolu olmamalı.

Facebook'ta farkına varmadan verdiğiniz bir izin sonucu, sizin isminizden sürekli reklamlar mı gönderiliyor?

Twitter'daki özel paylaşımlarınız; linkedin'de iş çevrenize de ulaşıyor mu?

Sürekli Foursquere uygulamasını kullanarak; gittiğiniz her yerin sosyal ağlarda yayınlanmasıyla takipçilerinizi bıktırıyor musunuz?

Unuttuğunuz hesaplarınız var mı? Örneğin twitter'da 10 takipçiyle kalmış olabilir misiniz?

Dijital ortamda hiç mi yoksunuz? Uzmanlık alanınızla ilgili aramalarda çıkmıyor; iletişim bilgilerinize ulaşılamıyor mu?

Mevcut durumunuzu net olarak belirledikten sonra hedefleriniz üzerinde düşünmeden ilerlememenizi önerebilirim. Belki bu konuda daha önce düşündünüz, çok büyük bir hayaliniz var ve neler yapmanız gerektiğini biliyorsunuz. Ancak eğer net değilseniz; odaklanmanız, hedeflerinizi belirlemeniz ve bundan sonraki adımlarınızı sizi o hedefe ulaştıracak şekilde atmanız gerekiyor.

- Kariyer hedefiniz nedir?

Bu hedefe ulaşmak icin hayatınızdan neleri çıkarmalı, hangi becerileri kazanmalısınız?

Hedefinize ulaşmış rol modelleri kimler? Onlar dijital ortamda nasıl yer alıyor? (Benchmarking)

Dijital ortamda nasıl algılanmak istiyorsunuz?

Gerçeğinden çok farklı olmanızı önermem. Iletişimin başarısı gerçekleri çarpıtmasında değil, hedefe kendini en doğru şekilde ifade ederek ulaştırmasında yatar.

- Bunları belirledikten sonra eylem planınızı oluşturabilirsiniz. Hedefinize ulaşmak için dijital ortamda neler yapmalısınız?

Örneğin tüm profil fotoğraflarınızı yeni çektirdiğiniz, sizi harika gösteren fotoğraflarla değiştirebilirsiniz.

Eğer yoksa kariyer bağlantıları için Linkedin'de bir sayfa oluşturabilirsiniz.Networking açısından da önemli.

Mesleğinizle ilgili önde gelen ağlara kayıt olabilir; bilgi ve görüşlerinizi paylaşabilirsiniz. Ancak paylaşımlarınızın değer yaratmasına dikkat edin.

E-mailinizin olduğu gmail, yahoo, hotmail vb. ile kariyer sitelerindeki profillerinizi güncelleyin.

Blogunuz varsa görünümünü ve içeriğini gözden geçirebilirsiniz. Sadece mesleğinizle ilgili değil, hobilerinizle de Internet'te yer almanızda bir sakınca yok bana göre. Artık günümüzde yöneticilerin de meslekleri dışında ilgi alanlarının olması artı bir değer olarak görülüyor. Tabi hobinizle ilgili tüm forumlara giriyor, zamanınızı tamamen buna harcıyorsanız işverenleri şüphelendirebilirsiniz.

Kullanmayacak olsanız bile kendi isminizin Internet adresini satın alabilirsiniz. Böylece bu adresten yayın yetkisi sadece sizde olabilir.

Hakkınızda yanlış izlenim veren herşeyi kaldırmanızı hatırlatmama gerek var mı?

Laubali değil ancak yakın ve samimi olabilirsiniz. Sizi başarılı göstereceği için Internet'teki paylaşımınızın sadece ödül aldığınız fotoğraflar ya da mesleki makalelerle sınırlı kalması güvenli ancak ıssız bir yol olabilir. Takipçi sayısının en az olduğu sitelere bakın.

Ulaşılabilir olup, en azından mail adresinizi paylaşabilirsiniz. Size gelen mailleri cevapsız bırakmamanız kaydıyla.

Ara ara isminizi aramayı, hakkınızda yayınlananları takip etmeyi unutmayın.

Bu konuyla ilgili bir sunum yapmıştım; paylaşmak istedim. Faydalı olmasını umarım.

Arzu Pınar Demirel

Linkler:

Serdar Kuzuloğlu'yla yapılmış ropörtaj

Online Reputation Management with Google Dashboard

Online reputation management resources-tips

Top 5 online reputation management tips

Perşembe Pazarı

2011-12-09T04:18:00.000-08:00

İstanbul'da Erenköy civarında, Minibüs Caddesi yakınında her perşembe pazar kuruluyor. Balığından sebze meyvasına; havludan eşofmanına herşeyi bulabiliyorsunuz. Fiyatları marketlere göre daha hesaplı, sebze meyveler de taze görünüyor. Satışçıların yaratıcılıkları da cabası.

Pazarlamacıların arada bir fırsat yaratıp, ofislerinden çıkarak pazarları dolaşmaları gerek. Trendler, tüketici eğilimleri, satın alma alışkanlıkları açısından araştırma sonuçlarından bile daha çok şeyi önünüze getiriyor pazarlar. Ucuz bir malı kapmak için sizi ezip, üzerinizden geçmeye hazır bir ev hanımının hışmına uğrayabilir, herkese başka fiyat söyleyen pazarcı tarafından kazıklanabilirsiniz; ancak bu riski almaya değer. Hem başka nerede çift sap orkideleri 25 TL'ye bulabilir, domatesin fiyatının her hafta zamlandığını bilebilir, kadınların yurtdışında çok yaygın blueberry'ye olan meraklarını gözlemleyebilir ve değişik pazar diyaloglarına kulak kabartabilirsiniz.

Pazarcı :'' Gel gel.Harca kocanın paralarını. O seni annenden, babandan ayırdı. Sen harcamazsan, kadınlar yer. Şırfıntılar yemesin kocanın paralarını. Sen harca.''

Bu şu sıralar gündemde olan replik. En hoşuma gidenler arasında ithal organik elmacılar var.

- '' Bu elma nereden? İthal yazıyor.''

- '' Abla onun cinsi ithal.''

Gözünüzü dört açarak, fiyatları karşılaştırarak, giysileri almadan defolu mu diye kontrol ederek; hesaplı ve bol esprili alışveriş yapabilirsiniz

Fotoğraf :http://mutfakultesi.blogspot.com/

Öğrenmek Hayat Kurtarır

2011-11-12T03:17:00.000-08:00

Kedim Tarçın'ı veterinere götürdüm geçende. Sıramızı beklerken; Tarçın'la aynı renkte, Pudra isimli bir kedinin endişeli ve üzgün sahipleriyle de konuştum. Pudra dördüncü kere dördüncü kattan düşmüş, ancak kırık çıkık yokmuş şansına. Kızıyorlardı Pudra'ya, ''ah Pudra hiç öğrenmedin ya, nasıl düştün yine?''.

Balkondan düşmüş. Sahipleri çok üzgündüler. ''Madem düşüyor neden balkon kapısını, pencereleri açık tutuyorsunuz'' demedim.Kediden öğrenmesini bekliyoruz, ama biz düşünmüyoruz. Neyi farklı yaparsak aynı şeyler tekrar tekrar başımıza gelmez diye.

Ülkemiz deprem bölgesinde ve kumdan yapılan binalardan dolayı ciddi kayıplar verdik 1999'da. Aradan yıllar geçti, yine büyük bir deprem oldu, yine büyük acı. Yardım geldi, istemedik, performansımızı görelim dedik, sonra baktık ihtiyacımız var kabul ettik.Aynı yerde bir daha deprem olmayacağını söyleyerek, az hasarlı binalara girilebileceği yönünde açıklama yaptı yetkililer, 5.6 şiddetinde deprem oldu.Tuzla buz olan otellerde deprem için yardıma gelen Japon doktor ve basın şehitleriyle birlikte 20'nin üzerinde kişiyi daha kaybettik. Mekanları cennet olsun.

İnatla öğrenmemeye ve hatalarımızı tekrar etmeye devam ediyoruz. Hadi kediler 7 canlı, sahiplerinin hatalarında bile hayatta kalabiliyorlar; ancak insanlar öyle değil. Hatalarımızdan ders almak, gereken önlemleri almak, denetimleri doğru yapmak, tüm sorumluları cezalandırmak ve bundan sonrasında da deprem yönetmeliği dışına çıkanlara ciddi yaptırımlar uygulamak yerine neden duruyoruz? Cevabı bilen var mı?

Komşu İlişkileri ve Mesleki Çıkarımlar

2011-11-02T05:53:00.000-07:00

Son hafta gecelerim apartman toplantılarında geçti. Birbiriyle konuşmayan, hatta tanışmayan apartman sakinleri bir araya geldi, ilk defa anlaştı ve yaşadığımız yeri daha iyi bir yer haline getirmek üzere kolları sıvadı.

Her ne kadar blogun başlığı doktora tezi kıvamında olsa da, şu son haftaki tecrübemi sıkılmadan okuyacağınızı umarım. Lakin sadece komşularla ilişkilerinizi düzeltmekle kalmayıp, halkla ilişkilerinizi de etkileyebilir.

Herşey apartman girişindeki pastanenin tadilatıyla başladı. Apartmandan izin almadan ortak alanı kış bahçesi olarak düzenleyip, yan kapımızı iptal edince tepkimi belli ettim. Pastaneci ve görevli mimarın ekibinden oluşan 10'a yakın erkek bana şiddetle karşı çıktı, aslında üstüme yürüdüler, kim olduğumu sorup, izin aldıklarını iddia ettiler, sadece benim istemediğimi söyleyerek susturmaya çalıştılar. İşlerin öyle yürümediğinini, apartman yöneticisinden yazılı izin almaları gerektiğini, hak ve hukukun olduğunu söyledim. ''Burası Türkiye'' dediler.

Yöneticiyle görüşmemişler ve diğer komşular da şikayetçiymiş.Sadece herkes işin çözülmesini birbirinden bekliyormuş. Türkiye'de bu işin yasal boyutunu ve sürecini araştırdım. Daire sahiplerinin onayı olmadan ortak alanın cafe vs olarak kullanımı yasal değil. Tüm apartmanın onayıyla noterden ihtarımızı resmi olarak gönderdik. Pastane sahibini de davet ederek toplantı yaptık, sıkıntımızı paylaştık ve girişin bizim istediğimiz şekilde düzenlenmesiyle ilgili olarak anlaştık. Toplantılarda pastanenin ikramları, içtiğimiz çaylar tatlı yiyip tatlı konuşmamızı sağladı; birbirini tanımayan komşular birbirleriyle tanıştılar ve diğer sorunları da görüşüp kararlar aldık. Bu arada apartmanda bir iç mimar, bir peyzaj mimarı, bir de inşaat mühendisi olduğunu öğrendim. Kendi kaynaklarımızdan habersizmişiz; şimdi onların bilgi ve tecrübelerinden de faydalanacağız.

Pastane ilk başta apartman yönetimiyle görüşüp izin alsa, inşaat sırasında gürültü ve çevreye verilen rahatsızlıktan ötürü bir özür yazısı assa hiç bir sorun olmayacaktı aslında. ''Halkla ilişkiler'' le konu sorun haline gelmeden çözülmüş olacak, ilişkiler zedelenmeyecekti.İletişim eksikliği komşuları ''adamdan sayılmadıklarını'' düşündürerek rahatsız etti. Sorunu yine iletişimle çözdük.Mesleğimi seviyorum.

İki tarafın da birbirini dinlemesi, karşılıklı olarak haklarına saygı göstermesi ve anlayışla pek çok sorun büyümeden çözülebilirdi. Ancak maalesef ''sadece benim istediğim, kendi istediğim şekilde olsun'' anlayışıyla ortak bir dil yakalanamıyor, halkla ilişkiler gözardı ediliyor. Bu bir apartmanın komşuları arasında olduğu gibi, şirketlerle halk arasında, ülkelerle kamuoyu arasında, milletler arasında da aynı prensipler doğrultusunda gerçekleşiyor. Herkes kendince haklı, kendi istediğinin olmasında ısrarlı ve de öfkeli. Oysa tatlı yiyip tatlı konuşsak hayat çok daha güzel olacak.

Üstelik burası Türkiye. Biz sohbeti, dostluğu, yarenliği severiz, değil mi?

Nar Fast Food'a Karşı

2011-09-23T21:56:00.000-07:00

Ustagiremez isimli blogumu takip edenler, dekorasyonda sadeliği sevdiğimi biliyorlar. Bir yıl boyunca Evim Dergisi'nde de ''Evinizdeki fazlalıkları verin, etrafınızı temiz ve düzenli tutun. Dışınız sizi yansıtır'' türünde yazılar yazmıştım. Herkes eve bu kadar düşkün olmayabilir. Kimisi gelirinin büyük bir bölümünü giysilere yatırabilir. Kimisi gezmeyi sever, kimisi yemeyi, bazıları da kendini geliştirmeyi. Bende hepsinden biraz bulunduğundan, yüksek bir gelire ihtiyacım var demek ki :). Aslında doğru bir planlamayla her şeyi yapabiliyorsunuz, neyse konudan uzaklaşmadan, bir yandan yazarken bir yandan da kendi hayatıma uygulamaya çalışıyordum. O kadar çok eşya verdim ki, evim neredeyse boşaldı.Salonda orta sehpam yok, aslında evin hiçbir yerinde orta sehpa yok. Vitrin, avizeler, kullanmadığım yemek takımları; hepsi gitti. Evde boşluklar olmaya başladıkça evin içi de büyüdü, daha ferah ve rahat oldu. Çok güzel kutular aldım, küçük tuvaleti iptal edip, ayakkabılık yaptırdım. Her şey kutuların içinde, düzenli ve aradığında kolaylıkla bulunabilir oldu. Sabah işe giderken takmak istediği fuları bulamayan ya da bir çanta için bütün dolabı boşaltanlar bunun hayat boyunca ne kadar zaman kazandıracağını anlayabilir. Etrafta çok fazla biblo, ufak tefek süsler olmadığından evin temizliği de kolay oluyor. Yaptığım tek hata kütüphaneyi açık almak oldu. Camlı kapaklı olsa, daha az tozlanırdı.Yine de salonumdaki kocaman kırmızı kütüphanemi seviyorum. Hala kitaplarıma bağımlılığım var, bir sonraki etapta onları da dağıtmaya başlayabilirim belki.

Sadeleşme konusunu neden hayatımın diğer taraflarına taşımıyorum diye düşündüm geçende. Gözümde sadeliğin karşısında az ve öz yiyen, incecik, zarif bir bayan fotoğrafı beliriyordu. Beni tanıyanların bildiği gibi az ve öz yemenin yanından bile geçmeyen birisiyim. Öğlene pizza ısmarlar, ardından içtiğim kahvenin yanına çikolatayı eksik etmem. Zeytinyağlıların tadına bayılsam da, uzun uzun hazırlamaya üşendiğimden, hazır yemekler, Ingilizce tabiriyle fast food da çok kolay ulaşılabilir olduğundan güzelim enginarlar başka bahara kalır her seferinde. Hayatı ne ekersen onu biçtiğin bir program gibi algılamaya başladım artık iyice. Zeytinyağlıları hazırlamaya zaman ayırmamanın bedeli de, eritemediğiniz fast food'ları göbeğinizde sizinle birlikte her yere taşımanız oluyor.

Eğer başarabilirsem, ki bu konuda kendime çok güvenim olduğu da söylenemez, artık mutfağımı da sadeleştireceğim. Güzel yemek tarifleri deneyecek, bunları da küçük porsiyonlarda yiyeceğim.Yemek ailelerin, arkadaşların bir araya geldiği güzel zamanlar benim için. Ailemle böyle anılarım olduğu için kendimi çok şanslı hissediyorum. Annem harika yemek yapardı, babamsa tam anlamıyla mangalın ustasıydı.Pirzolasız, köftesiz, mangalda çevrilmiş biber ve domatessiz tatiller düşünülemezdi bizim için. Onları diğer aleme uğurladım ve hayata tek başıma devam ediyorum artık. Arkadaşlarımı özenle hazırladığım sofralarda ağırlasam da ara ara, yalnız yaşamın yemek kültüründeki izdüşümü fast food oluyor genellikle. Çünkü kolay ve hızlı... Özensiz, yağlı ve kilo yapıcı da aynı zamanda.Estetik değil.Işlevsiz. Dekorasyon stilimle tamamen zıt.

Öğrenme biçimim, görsel kategorisine giriyor. Karşımdaki insanla konuşmayı severim örneğin. Üç stil var. Işitseller görmese de olur, uzun uzun anlatabilirler. Dokunsallar da var, adından anlaşıldığı gibi fiziksel temasta olmayı severler. Görseller görecek. Ilk iş mutfağa enginar resmi asmayı düşündüm zaten. Estetik çekilmiş domates, biber fotoğrafları görmüştüm ama bakalım enginar bulabilecek miyim? Enginar, bakla vs... Nar resmi de asabilirim, o da doğallığı hatırlatır bana. Aynı zamanda da özeni. Geleneğimizde nar cennet meyvesi olarak bilinir. Tek bir narı dökmeden, ezmeden soymak gerekir. Çok sayıdaki taneleri bereketi çağrıştırır. Nar kırmızısı harika bir renktir. Estetik, özenli, taze.

Fast food'uysa tazelikle bağdaştırabilir misiniz? Hele gençlikle? Oysa artık çocukların anılarında anneleriyle gittikleri, MD palyaçolarıyla eğlendikleri beklemiş yağla hazırlanmış fast foodlar yer ediyor.

Yine de seçim bizim. Ben tıklım tıkış bir evde yaşamayı red ettim. Çoğunluğun evinde var diye vitrin koymadım salonuma. Herkes yiyor diye fast food da yemek zorunda değilim. Nar yemeyi seçiyorum. Tazeliği hayatıma davet ediyorum.

Elif Safak - Kurgunun Politikası

2011-09-14T08:25:00.000-07:00

Apple Elma Marmeladı mı Çıkaracak?

2011-09-07T23:04:00.000-07:00

Sizce neden büyük bir çoğunluk Steve Jobs'tan sonra Apple'ın biteceğini düşünüyor? Twitter'da konuyla ilgili en yaratıcı yorumlardan birisi Digital Age Dergisi Genel Yayın Direktörü Yurtsan Atakan'ındı. '' Steve Jobs'sız Apple'ın bundan sonraki ürünü elma marmeladı olur'' diyor Yurtsan.

Aynı görüşteyim. Rakip firmalar swot analizlerinde fırsatlar kısmına ''Steve Jobs gidici'' yazmışlardır diye düşünüyordum. Sonra kendimi ayıplayıp, aklımı neden daha verimli kullanmadığımı sorgulamaya başladım. Apple'da 46.000 kişi çalışıyor. Içlerinden birinin daha Steve Jobs kadar yetenekli olmadığına eminiz.''Steve Jobs yoksa, Apple da batar'' diyoruz. Başa onun gibi, hatta daha da iyi birisini getirebileceklerini düşünmüyoruz. Kuruma güvenmiyoruz, Steve Jobs'a güveniyoruz.

Dün de tam tersi bir durum gerçekleşti. Yahoo'nun CEO'su, telefonla kovulduğunu açıkladı. Şirketin insan ilişkilerine verdiği daha doğrusu vermediği önemi de gösteren bu durum üzücü. Yüzyüze bile konuşulmamış. Ancak Amerika tam anlamıyla vahşi kapitalizmin merkezi. Dünkü durumdan sonra yahoo hisseleri değer kazandı. Yatırımcılar Carol Bartz'a güvenmiyorlardı. Yahoo'ya? Hala ümitleri var demek ki.

Bu kadar sistem, teknoloji, sermaye, ekipler bir yana, şirketlerin başarısı günümüzde liderlere bağlı gibi görünüyor. CEO'lar dünyanın parasını boşuna kazanmıyorlar anlaşılan. Ancak sorun pek çok liderlik gelişim programı varken; üniversiteler, şirketler bu konuyla ilgili inanılmaz projeler geliştirirken binlerce kişinin arasından bir Steve Jobs çıkmaması.

Liderlerin bir kurumda yetişip yetişemeyeceğinden şüpheliydim. Ne de olsa biraz değişik tipler. Kimsenin göremediklerini görüyorlar, yaratıcılar, ısrarcılar, risk almayı seviyorlar, hataları fark ettiklerinde söylüyorlar, düzeltmek için çabalıyorlar.Yine Steve Jobs'a ve facebook'un kurucusu Marc Zuckerberg'e bakarsak giyimleri de karizmatik işadamı üniformalarından çok uzakta. Kirli sakala ve kolejli çocuk görünümü veren sweetshirte rağmen işe alındılar diyelim, ne kadar kalabilirlerdi? Steve Jobs kendi şirketinden kovulmayı başarmıştı nitekim. Zuckerberg ise ''ben yaptım, niye karı bölüşeyim'' diyerek ikizleri işin içinden çıkarmıştı. Liderleri tutabilmek te, kendi hedefiniz doğrultusunda çalıştırmak ta kolay değil. Belki de bundan dolayı yönetimi daha kolay, ancak şirketi de uçurabilecek kabiliyetten yoksun kişilerle yola devam ediliyor. Ancak artık rekabet o kadar yoğun ki; şirketler sıradan seçimlerle, eski metotlarla, tutkusuz insanlarla hayatlarını sürdüremiyorlar.Liderlikte sürekliliği sağlayabilenler ayakta kalabiliyor sadece.

General Electrics 20 yıldır dünyanın ikinci en büyük şirketi konumunda. Bunu da sadece efsanevi yönetici Jack Welch'le kalmamasına, sürekli doğru yöneticileri yetiştirmesine, kendi bünyesine katmasına borçlu.Nitekim GE yıllardır liderlik konusunda da en başarılı şirket seçiliyor.Dolayısıyla liderlerin kurumlardan da yetişebildiğine dair örnekler var. (Ancak doğru yerdelerse) Kimileri de akademi çevresinin insanı iş hayatının gerçeklerinden uzaklaştırdığını düşünüyor.Google kurucuları da akademi kökenli bildiğim kadarıyla.Dolayısıyla lider gelişimiyle ilgili kesin kurallar yok. Bir lider okula gitmemiş te olabilir, öğretmen de olabilir, büyük şirketler de çalışabilir, çalışmayabilir de, girişimci de olabilir, olmayabilir de. Hiç bir kesin kural yok.Ancak tek bir şey kesin: CEO olmak demek lider olmak demek değil. Gerçek lider yoksa, bir şirket için gelecek te yok.

Hayatımıza çok şey katmış Steve Jobs'a teşekkürlerle.

Sağlık Için

2011-09-03T22:14:00.000-07:00

Doktor olmadığım için sağlıkla ilgili yazmamın ne derece doğru olduğunu başta bilemedim. Sonra hayatı boyunca kalp, kanser gibi ciddi hastalıklarla boğuşan annemle ilgili, tanıdığım herkese anlattığım bazı anıları sizlerle de paylaşmak istedim. Ben ilkokuldayken hastalanmıştı annem. Doktorlar en fazla üç-beş yıl yaşayabileceğini söylüyorlardı. Yirmi yıl yaşadı. Bunda ''yakında öleceksin'' diyen doktorlara inanmaması ve sanırım benim onsuz yapamayacağımı düşünerek yaşama iyice tutunmasının etkisi vardır. Kalp krizi geçirdiği ve ameliyat zamanları dışında evde bir gün bile hasta psikolojisinin yaşandığını hatırlamıyorum. Her gün onlarca ilaç alması gerekiyordu ama ilaçları göz önünde tutmazdı. Haftasonları pijamalarıyla evde dolanan bir ben olurdum. Annem hep saçları yapılı, manikürlü ve şık olurdu. Hayattan hiç kopmadı.

Moralin iyileşme sürecindeki önemini herkes biliyor. Ancak ''hadi şimdi moralim yükselsin'' demekle olmuyor. Özellikle canınız yanarken, yakınlarınız sizin için üzülürken, korkarken...Hasta değilmiş gibi yapmak ta, sadece rolse kendinizle başbaşa kaldığınızda, kafanızdaki binbir düşünceyi, evhamı engelleyemiyor. Peki şuna ne dersiniz? Durumu objektif olarak ele almak, duyguları karıştırmamak, en önemlisi çevreyi işin işine katmamak.

Iyileşme sürecinde ilk adım:

- Hastalığın teşhisi, doktorlarla birlikte tedavi sürecine başlanması

Bu adımda ahlara, vahlara kapılmadan, durum ne kadar ciddi olursa olsun bedeni sanki bir makinenin bir parçası bozulmuş ta onarılacakmış gibi ele alıp, soğukkanlı kalmak gerekiyor.

- Hastalığa yol açan nedenlerin ortadan kaldırılması

Hastalığın nedeni her zaman bulaşıcı bir virüs olmayabiliyor. Ancak zehirli ortamlar, kişiler, kendi hastalıklı tutumlarımız...Hepsinin değişmesi gerekiyor. Komşunuz her gün size dert yanıyor ve sizin iyi bir insan olarak onu dinlemesi mi gerekiyor? Dinlemeyin. Hep ezildiğinizi, hakkınızın yenildiğini mi düşünüyorsunuz, düşünmeyin. Olayları değiştiremeyebilirsiniz ancak siz düşündükçe, hayatınızın parçasılar. Dün kadar canlılar. Onlara hayat veren sizsiniz. Bu dönemde diğerlerini beslemek, desteklemek gibi bir lüksünüz yok. Öncelikle iyileşmelisiniz. Enerjinizi kendi kendinizi yemek için harcamayın.

- Mutluluk

Sizi mutlu eden neyse onu yapın.Hiçbirşey yapmaya gücünüz kalmamış ta olabilir.Karşınıza içinizi açan bir resim koyun, güzel müzikler dinleyin, güzel günleri hatırlatan kokuları hayatınıza katın. Beyinde koku ve anıları yöneten yer aynı. Geçende bir plastik kokusu, küçükken ailemle geçirdiğim güzel deniz tatillerini hatırlatıp gülümsetti beni mesela. Plastik kokusu sevmek için değişik bir seçim ancak bana Nivea deniz topumu hatırlattı.Hani şu lacivert-beyaz, sizin de var mıydı?

- Hastalığın lugattan çıkması

Bu bir makinenin onarım süreci. O kadar. Sizinle ilgilenmek isteyen herkes sağlık durumunuzu soracak, konu hastalıklara, felaketlere, ölümlere saplanıp kalacak. Bu durumda hastalığı nasıl geçirmeyi düşünüyorsunuz?Hayatınızın bir parçası olup, kalır. Sahte kimliğin bir parçası. Güne ilaçlarla başlamak, yüz yıkamak kadar doğal; herkesin sizinle ilgilenmesi, sizin için üzülmesi için bir neden.Dikkatli olun. Hastalığı hayatınızın, kimliğinizin bir parçası yapmayın.Anlatacak başka konularınız olsun.

- Kimseler bilmesin

En yakınlarınızın durumu bilmeleri normal. Ancak onlardan da konuşmamalarını rica edebilirsiniz. Bunun dışında komşular, iş arkadaşları da dahil olmak üzere kimseye söylememek, çevrenizin size sürekli konuyu hatırlatmasını da engelleyebilir. Eğer sözlerden etkilenmeyecek kadar kendine hakim, tam bir savaşçıysanız sorun yok. Ancak değilseniz, bedeniniz iyileşirken, en büyük yardımcınız zihniniz olacak. Zihnin de sağlığa odaklanması gerekiyor, hastalığa değil.

- Teslimiyet

Yaşama sıkı sıkı tutunun. Tedavi için yapabileceğiniz her şeyi yapın ve kontrolu bırakın. Anı kaçırmamanızı sağlayacak tek şey teslimiyet. Iç rahatlığı, huzur. Hayatın hepimize sundukları var; ne kadar, ne kadar süre, nasıl? Hiç birini bilemiyoruz. Sunulanları şükranla kabul edelim.Herşey çok güzel.

Esenlikler ve sağlık dilerim.

Kazananlar

2011-08-30T18:27:00.000-07:00

Ne zamandır kazananlarla ilgili gözlemlerimi paylaşacağım bir yazı yazmak istiyorum.Bu yazıyı zamanını ve enerjisini çalışmak yerine olumsuz, insanı yerinde saydıran işlere ve düşüncelere ayıranlar okumasın. Bulundukları noktada kalmak isteyen, etraflarını da kendileriyle birlikte dibe çekmek isteyenler de okumasın. Çünkü gerek okuduğum kitaplardan öğrendiğim, gerekse birlikte çalışma fırsatı bulduğum başarılı yöneticilerde gözlemlediğim, insanlara yarayan ve yaramayan bazı davranış kalıpları var. Bilimsel bir çalışmaya dayanmadığından genelleyemem ancak inanıyorum ve kendim uygulamaya çalışacağım. Umarım size de faydası olur.

- Olumlu konuşuyorlar. Gandhi'nin şu sözlerinin öneminin ve gerçekliğinin farkındalar:

Söylediklerinize dikkat edin, düşüncelerinize dönüşür,

Düşüncelerinize dikkat edin, duygularınıza dönüşür,

Duygularınıza dikkat edin, davranışlarınıza dönüşür,

Davranşlarınıza dikkat edin, alışkanlıklarınıza dönüşür,

Alışkanlıklarınıza dikkat edin, değerlerinize dönüşür,

Değerlerinize dikkat edin, karakterinize dönüşür,

Karakterinize dikkat edin, kaderinize dönüşür.

- Vizyonları, yüksek hedefleri, o hedeflere ulaşmaları için eylem planları ve stratejileri var.

- Yapılması gerekenleri o an yapıyorlar, hiçbir işi ertelemiyorlar.

- Hiçbirinde 'kurban' söylemi yok.''Bana bunu yaptılar, böyle yaptılar, hayat çok zor, zavallı ben'' gibi insanı aşağıya çeken girdaplara kapılmıyorlar.Geçmişe takılmıyorlar.Ders çıkarıyor, benlik duygularına zarar vermiyor ve devam ediyorlar.

- Malcolm Gladwell'e göre bir işte başarılı olmak için 10 bin saatlik sıkı çalışma gerekiyor. Kazananlar dışarıdan çok şanslı görülseler de aslında fırsatları kaçırmıyorlar, risk alıyor ve çok çalışıyorlar.

- Başarılı kişilerin çoğu ciddi anlamda ve düzenli spor yapıyor. Örneğin her sabah beşte kalkıp, buz gibi havada koştuklarından bahseden pek çok işadamı var.Bu insana disiplin kazandırdığı gibi, kendi kendini denetim altına almasını ve güçlü hissetmesini de sağlıyor.

- Genellikle güne erken başlıyorlar. Fazla uyumuyorlar. Zamanı verimli kullanıyorlar.Dakikler.

- Hangi konumda olurlarsa olsunlar, öğrenmeye devam ediyorlar.

- Insanlar tarafından kolaylıkla yönlendirilemiyorlar. Manipule edilemiyorlar.

- Insan ilişkilerine önem veriyorlar, ancak enerjilerini düşürebilecek kimseyle zaman kaybetmiyorlar.

- Gereksiz yere ve çok konuşmuyorlar.

- Enerjilerini hedeflerine yönlendiriyorlar. Odaklanıyorlar.

- Einstein ''Sorunlar onları yaratanların mantığı ile çözümlenemez'' diyor.Farklı bakmayı başarabiliyorlar. Sorun değil, fırsat görüyorlar.

- ''Herşeyi ben bilirim'' diyenler değil, doğru ekip kuranlar kazanıyor.

- Hırslılar. (Bizim kültürümüzde hırs olumsuzluk çağrıştırır, böyle algılanmayan kültürler de var.

- Kolay vazgeçmiyorlar.

- Savaşçılar.

- Sosyal sorumluluk tarafları gelişmiş. Topluma bir şeyler vermeye çalışıyorlar. (Bereket vermekle çoğalır.)

- En önemlisi korkmuyorlar. Korksalar bile korkularına hakim olmayı başarıyorlar.

- Kendi yazgılarını oluşturmanın tüm sorumluluğunu üstleniyorlar.

Maaselef herşey zıddıyla var. Kazananların olmaları, bazılarının da kaybettiği anlamına geliyor. Bizim için maddi, manevi kazanmanın tanımı ne olursa olsun, hayatımızın her anının sürekli zaferle geçmesi mümkün değildir. Yenilgiler öğreticidir, insanları daha başarılı olmaya hazırlar. Başarılı işadamlarını, sporcuları, sanatçıları hep en parlak dönemlerinde görüyoruz. Sanıyoruz ki, onlar şanslı biz değil. Hayat onlara gülüyor, bize sırtını dönüyor. Belki onlar geceler boyu çalışıyor, didiniyor; biz mışıl mışıl uyuyoruz. Nasıl bir bedel ödediler, bilmiyoruz ki.

Geçmişlerini de görmezden geliyoruz. Kazanan olmadan önce kendilerini nasıl yetiştirdiler? Kaç kere yenilgiye uğradılar? Neler yaşadılar ve nasıl baş ettiler.

Mandela ırkçılığa karşı mücadelesinden dolayı 27 yıl hapiste yattı.Bizim için 27 yıl sözden, sayıdan ibaret. Şartlarını, o dar hücreden dimdik duran bir lider olarak çıktığını çok azımız düşünüyor.

Atatürk 24 yaşında tutuklandı, 25 yaşında sürgüne gönderildi.30 yaşında işsiz bırakıldı, 38 yaşında Savunma Bakanı tarafından görevinden alındı.39 yaşında idam kararı çıkarıldı. Bu yıllar boyunca kazanan-kaybeden tanımından hangisine daha yakındı?

Hayatı bir bütün olarak görmek, asla yılmamak, fırsatları iyi değerlendirmek; geri çekilmek, durmak gerektiğinde de şartları hırsla değil olgunlukla karşılamak ve bu dönemlerin de geçici olduğunu bilmek, hedeften şaşmamak çok önemli.

Kazanan - kaybeden ikileminin ötesinin de olduğunu düşünüyorum. Zaferin de, yenilginin de insan için bir olduğu. Dücane Cündioğlu öyle bir anlayışa erişmek için kayıpların şart olduğunu söylüyor. Insanın iktidarını kaybetmesinin, dişil yani sezgisel yönünün ortaya çıkması için zemin hazırlayacağını. Benim için gerçek kazananlar bu safhadan da geçenler. Çünkü onlar herşeyin geçici, kırılgan ve değişken olduğunun farkına varabilirler. Büyük güçler alçakgönüllülükle, hoşgörüyle yönetilmeli. Aksi halde paranının, mevkiinin, gücün kölesi olur insan.Özgür insan gerçek kazanandır.

Gönlünü Işe Vermek

2011-08-24T22:34:00.001-07:00

Howard Schultz'un ''Starbucks, Gönlünü Işe Vermek'' isimli kitabını okuyorum.Starbucks'ın benim için ayrı bir yeri var. New York'ta ders aralarında, hemen hemen her gün gittiğimiz, bazen bir yandan kahvemi içerken, caz müziği eşliğinde uzun uzun ders çalıştığım, çalışanlarının adımı bir türlü anlayamayıp, sürekli harf harf söylettiği, hatta ''senin adın bundan sonra Allison olsun'' diyerek isim taktıkları benim için lovemark olmuş keyif yeri. Kahveleri pahalı, ama lezzetli. Ortamını da seviyorum, hikayesini de.

Howard Schultz fakir bir Yahudi ailenin çocuğu, Brooklyn'li. Spor bursuyla üniversitede okuyor, işe girdiği Starbucks'ı satın alıyor ve dünya markası haline getiriyor. Kitapta bu süreci anlatmış. Hangi motivasyonlarla işe başladığını, vizyonunu, çalışanlara verdiği önemi ve Starbucks'ta oluşturdukları kültürü...Ilk kez bir CEO'nun, patronun bir kitabında bu kadar çok değerlerden, çalışanlardan ve gönülden bahsettiğine rastlıyorum. Gerçi bu gibi kitaplar nitelikli çalışanları şirkete çekmek ve PR amacıyla da iyi araçlar, ancak samimiyetten çok uzak değil. Içinde özellikle Türk patronlarının, başarılı genç girişimcilerin örnek almaları gereken çok şey var. Gönül, vefa bizim Anadolu kültürümüzde olan şeyler. Gel gör ki uygulamalar gönlümüzü işe vermediğimizi, insanları önemsemediğimizi, kültür ve değerleri afişlerde yazan cümleler olarak gördüğümüzü gösteriyor.Sonuç belli bir yere kadar büyüyen, profesyonelleşemeyen ve yabancılara satılan Türk şirketleri. Bunun arkasında ağırlıklı olarak profesyonellere yetki verememe, iç çekişmeler, pazarı anlayamama, dar vizyon, günü kurtarırken uzun vadeli düşünememe ve risk alamama yatıyor.

Kitaptan sevdiğim ve yöneticilere faydalı olacağına inandığım bazı cümleleri paylaşmak istiyorum:

- Akıllı bir yönetici ekip, şirketin başarılı olması bakımından hayati bir öneme sahiptir.Güçlü, yapıcı insanlar sürekli evet efendim diyen insanlardan çok daha uyarıcıdır.Sizden daha az bilen insanlardan ne öğrenebilirsiniz?Bir süre egonuzu tatmin ederler ve kolay emir alırlar ama büyümenize yardımcı olmazlar.

- Starbucks çalışanlarının güvenini kazanmanın tek yolu onlara karşı dürüst davranmak, planlarımı ve heyecanımı onlarla paylaşmak, sonra sözümde durmak, verdiğim sözü tam olarak yerine getirmekti. Vaatlerimin boş olmadığını davranışlarımla göstermediğim sürece kimse benim peşimden gelmeyecekti.

- Çok hata yaptık.(Hatalarından öğrenmiş)

- Partner edinirken, çalışanları seçerken tutkunuzu, bağlılığınızı ve hedeflerinizi paylaşan insanları seçtiğinizden emin olun.

- Başarılı insanlar herhangi bir şeyi yapmak için inanılmaz bir güdüye sahip.Kazanmak için enerji harcıyorlar.Bu dünyada çok az insan büyük bir risk altına girmeye heveslidir.

- Adeta çaldığım her kapıdan tekme tokat dayak yiyip geri çevriliyordum. (Sermaye bulmak için bir sene boyunca 242 kişiyle görüşmüş, 217'si ''hayır'' demiş.)

- Bir şirketin dinç kalmak için hayalperest, girişimci, profesyonel yönetici ve lider gibi insan tipleri için canlı ve ilgi çekici bir ortam hazırlaması gerekir. Bunu yapmazsa vasat bir şirket olmayı göze almış demektir.

-Starbucks giib bir şirketin müzik işine girmesi anlamlı mı?Buna kayıtsız şartsız evet diyebilirim.Satışlarımız arttı, ama daha önemlisi misafirlerimize bir kahve mağazasında asla beklemeyecekleri ürünlerle sürprizler yapmaya devam edeceğimizi duyurmuş olduk.

-Girişimcinin, girişimci ruhun önüne geçmesine izin vermeyin.Pek çok girişimcinin düştüğü bir tuzak vardır:Kendilerini vizyonlarına o kadar kaptırmışlardır ki çalışanlardan biri, özellikle de asıl vizyona uymuyormuş giti görünen bir fikir ortaya attığında daha baştan reddetmek isterler.

(Frappucino'ya başta karşı çıkmış)

- Hayalperest olarak işe başladım.Sonra girişimciye dönüştüm.Bundan sonra şirket büyürken profesyonel yönetici olmak zorundaydım.Bugün benim rolüm Starbucks'ın lideri, hayalperesti, amigosu ve bekçisi olmak.

-Başarı paylaşıldıkça güzelleşir.

Ilgilenenler için Howard Schulz'un CNN'deki son ropörtajını şu linkten izleyebilirsiniz: http://www.cnn.com/video/#/video/bestoftv/2011/08/17/piers.starbucks.schulz.economy.cnn?iref=allsearch

Not: Kitapta, sendika olmaması fikrinin çalışanlardan geldiği konusu uzun uzun açıklanmış.Bana pek inandırıcı gelmedi.

Yaşlılık Güzeldir

2011-08-13T12:27:00.000-07:00

Advanced Style isimli blogda birbirinden güzel kadınları görebilirsiniz. Kendileriyle, yüzlerindeki çizgilerle, beyaz saçlarıyla barışık kadınları. Stilleriyle, duruşlarıyla çok güzeller. Her yaşın ayrı güzelliği var. Bunu kabul etmek ve yaşanmışlıkları onurlandırmak üzere..

Sinemanın Fendi Sponsorluğu Yendi

2011-08-12T22:08:00.000-07:00

Sanata ve bilime destekleriyle sponsorluğun ataları olarak bilinen ünlü ve güçlü bir aile Mediciler. Floransa'nın ilk bankasını kuran, yüzyıllar boyunca sanatçıları ve bilim adamlarını kollayan önemli hamilerden birisi. Böylesi bir desteğin ailenin itibarını yüzyıllar sonrasında bile olumlu etkilemesi beklenir. Nitekim ben de Iletişim Fakültesi'nde okurken, mesenlikle ilgili bilgi verilirken mutlaka Medici Ailesine değinilmiştir. Ancak kimse bu ailenin çevirdiği dolaplardan, katliamlardan, sapıklıklardan bahsetmemişti.

Şu anda gösterimde olan Kral Henry filmine giderseniz, Catherina de Medici'nin tek bir emriyle onbinlerce Protestan'ın katline ve Fransa'daki iktidar mücadelelerine tanık olabilirsiniz. Isabella Adjani'nin oynadığı Kraliçe Margot filminde de aynı dönem ve aile tüm acımasızlıklarıyla gösteriliyordu.

Sponsorluk, itibar kazanmak ve bunu korumak için doğru bir araç.Özellikle de marka veya kurumla ilgili doğru bir alan seçilirse, uzun süreli planlanır ve profesyonel olarak uygulanırsa. Nitekim ülkemizde de örnek gösterilebilecek uygulamaları mevcut. Ancak bu demek değil ki, sponsorluk ya da diğer iletişim araçları gerçekleri tamamen örtebilir. Eğer zalimseniz, etik dışı uygulamalarda bulunuyorsanız gün gelir, her şey ortaya çıkar. En iyi iletişimci, kriz yöneticisi bile gerçeği tamamen değiştirerek yansıtamaz. Iletişimcilerin görevi kurumların, markaların, kişi hatta ülkelerin kendilerini doğru ifade etmelerini sağlamaktır.Bu anlamda sanatı, bilimi, doğayı, tarihi vb. koruyanlar elbetteki halk tarafından takdirle ödüllendirilirler. Hiç yapanla yapmayan bir olur mu?Ancak samimi olmak, Mevlana'nın dediği gibi olduğu gibi görünmek çok önemli. Itibarın kalıcı olması için eylemlerle söylemler birbirini desteklemek zorunda. Aksi halde bir yönetmen çıkıp, filminizi çekiveriyor işte.

Abra Kadabra

2011-08-11T21:08:00.000-07:00

Küçükken dinlediğimiz masallardan duymuşluğumuz vardır ''Abra Kadabra''yı. Belki biz de oyunlarımızda sihirbaz kılığına bürünüp, ''Abra Kadabra, Abra Kadabra'' diyip dururduk. Bana hep anlamsız bir söz gibi gelmişti ancak çocukluğumuzda dinlediğimiz tüm masallar gibi onun da hayatımıza rehberlik edebilecek bir manası varmış. ''Söylediğim gibi yaratacağım'' anlamına gelirmiş.

Bu yıl katıldığım Landmark eğitimi, herşeyin dilde varlığını sürdürdüğü ana fikrine dayanıyordu. Bir şeye iyi dediğimizde o iyi oluyor, kötü dediğimizde kötü.Aynı şeyin herkes tarafından farklı algılandığı kolaylıkla anlaşılabilir bir durum. Dolayısıyla her birimizin farklı söylemleri ve kendimize özgü farklı dünyalarımız var. Gerçek bir yerlerde ancak hepimiz kendi algımız kadarını görebiliyoruz.Etki alanı geniş insanlar kendi gerçekliklerini diğerlerine empoze edebiliyorlar. Mesleğim iletişim olduğundan propoganda, tanıtım ve bilimum iletişim tekniklerini ayırt edebiliyorum. Hepsinin amacı bir mesajı diğerlerine kabul ettirmek. Ne kadar çok kişi sizin istediğiniz yönde düşünürse, sizin gücünüz artıyor. Bir ürünün reklamı yapılıyor diyelim, ne kadar satarsa üreticisi o kadar çok kazanır. Bir siyasi parti lideri ne kadar çok kişiyi etkilerse, o kadar çok oy alır. Bir erkek ne kadar çok kadınla beraber olursa, skoru o kadar yükselir. Bir kadın?

Konu dişiliğe geldiğinde kurallar tersine dönüyor ve çokluk değeri azaltıyor. Kadınlardan yüksek skorlar beklenmiyor. Her şeyin ikilik üzerine, dişil ve eril güçler arasında oluşturulduğu dünyamızda demek ki tüm yaşam felsefemizi ''daha çok'' üzerine kuramayız. Şu anda bunun sonuçlarını ekonomik krizler şeklinde yaşıyoruz zaten. Bir tarafın daha fazla alması, alanını genişletmesi, diğer tarafların borçlarını artması dünya dengelerini bozdu. Kadınları güçsüzleştirirken, bir yandan dişil prensipleri de gözardı ettik. Uyum, estetik, anlayış gibi. Şu anda eril bir dünyada, doğal kaynakları tüketirken, paramızı savaşlara ayırıp, silah endüstrisini zenginleştirirken, kapitalizmle insanları işsiz bırakıp, onlardan sürekli tüketmelerini beklerken ciddi sorunlarla başetmek zorunda kaldık.

Oysa sürekli başkalarından almak zorunda değiliz. Tüm güç zaten bizde.''Abra kadabra'' demek yeterli, değil mi? Tabi eğer sihire inanıyorsanız.Dünyanın sözlerle nasıl yaratıldığını anlayabiliyorsanız. Bu size çok anlamsız geliyorsa, başarılı insanların röportajlarını dinleyin. Sözlerini nasıl kullandıklarına dikkat edin. Hata da yapsalar, kendileri hakkında olumsuz bir yargıda bulunmadıklarını, hatalarından ders çıkarıp, yılmadan, yola devam ettiklerini, enerjilerini başkalarını kıskanmakla tüketmediklerini, hedeflendiklerine odaklandıklarını görün. Hiç istisnasız hepsinin vizyonu var, sözleri eylemleri hepsi bu yönde. Dünyalarına başka bir şey sokmuyorlar. Sözleriyle yaratıyorlar.

Atatürk " Türk çetin işler başarmak için yaratılmıştır.Bizim başka milletlerden hiç bir eksiğimiz yok. Cesuruz zekiyiz çalışkanız.Yüksek amaçlar uğrunda ölmesini biliriz.Büyük şeyleri büyük milletler yapar.Türk kuvvet ve zekasının yenmediği ve yenemeyeceği güçlük yoktur.'' dedi.Parçalanmak üzereyken, inanılmazı başarmadık mı?Kullandığı sözlere bakın: Kesin, net, güçlü. Hedefi, nasıl olmamız gerektiğini gösteriyor.Zafere bu sözlerle, bu vizyon doğrultusunda götürüyor.

Başarılı bulduğunuz kişilerden sonra kendinizi gözlemleyebilirsiniz. Bir gün boyunca neler diyorsunuz? Size çevrenizdekiler neler diyorlar: ''Senden hiçbir şey olmaz. Bunu da başaramadın. Bak o ne kadar iyi yapıyor, bir de sana bak.'' Tüm gün kendiniz hakkında neler duyuyorsunuz? Belki de onlara inanıyorsunuz.Bu cümlenin başındaki ''belki''yi çıkarabiliriz.Inanıyorsunuz. Yine iletişim tekniklerine dönersek, belli frekansta sürekli aynı mesajı duyduğumuzda, inanmaya başlıyoruz. Size sürekli akıllı olduğunuz söylensin, ''ben akıllıyım'' edasıyla ortalarda dolaşırsınız. IQ'nuzu bilemeyiz, ancak kendinize güvendiğinizden aptal olduğunu sanan birine kıyasla çok daha akıllı davranacağınız kesin.

Bu durumda bazı konularda eksik, kötü, beceriksiz vs olduğunuzu söyleyen herkes size kötülük yapıyor. Maalesef en yakınlarınızdan bile olabilir. Karısına ''eksik etek'' diyen erkek, çocuklarını güçten düşürdüğü, yetkin olmayan birine baktırdığının farkında mı? Ya o kadın eksik etek olmadığının?Kendi kapasitesini anlasa belki de ilk iş o adamı bırakacak.

Zor ama gerekli üçüncü adımsa yakınlarınızla farkettiklerinizi paylaşmanız. Onlardan size zarar vermemeleri için sözlerine dikkat etmelerini istemeniz.Aptal olmadığınızı, dedikleri gibi olmadığınızı onlara söylemeniz. Siz sizsiniz, elinizden geleni yapıyorsunuz ve her halinizle çok güzelsiniz. Bu güzelliği görebilenleri, size değer verenleri hak ediyorsunuz.Sizi sürekli aşağılayanları değil.

Aslında onlar da sizi kendi algılarıyla değerlendiriyorlar. Yani aslında sadece kendilerini görüyorlar.Sizi değil. Hepimiz kendi gerçekliğimizde yaşıyoruz ya. Karşımıza Einstein gelse, onun deha olduğunu nasıl anlayabiliriz? Görecelik vs dese, ''adam üşütmüş'' deriz. Çapkın bir adammış, bakışlarından da okunuyor, muhtemelen bana asılıyormuş gibi gelirdi. Bir başkasına dağınık saçlı.Bir fizik profesörüneyse deha. Özetle kendi çapımız kadar algılıyoruz.Fazlasını görebilmemize imkan yok.

Bu arada Einstein iyi ki kendisini aptal bulan öğretmenine inanmamış. Einstein'ın okuldan alınmasını ve bir işe çırak verilmesini önermiş öğretmeni. Aptal olan kim?Bunun gibi örnekler o kadar çok ki.Walt Disney yaratıcı fikirleri ve hayal gücü olmadığı gerekçesiyle işten kovulmuş.Michael Jordan lisede okulun basketbol takımına alınmamış.Antrenörü yeteneksiz olduğunu düşünüyormuş. Ne yazık ki sistem aptal birini öğretmen, yaratıcılıktan yoksun birini şef, yeteneksiz birini antranör yapabiliyor. Otorite konumundaki herkesin her dediği doğru değil.Öyle olsa ne e=mc2 formülümüz olurdu, ne de Mickey Mouse'umuz. Sadece bu kişiler hayallerini gerçekleştirememiş değil, hepimiz çok şey kaybetmiş olurduk. Kendilerine söylenenlere kulaklarını tıkayarak, kendilerine inanarak insanlığa çok büyük bir hediye verdiler. Söyledikleri gibi yarattılar, başkalarının söylediği gibi değil.Kendilerini gerçekleştirdiler. Gerçek sihir bu.

Embracing Others, Embracing Myself

2011-08-08T01:54:00.000-07:00

Amerika Sonrası

2011-07-31T00:45:00.001-07:00

Tom Hanks'le Julia Roberts'n başrollerini paylaştıkları ''Larry Crown'' filmi Amerika'nın şimdiki halini çok güzel gösteriyor. Banka kredisini ödeyemeyen ve evinden olan Larry, mutsuzluktan ölmek üzere olan öğretmen Mercedes bana çok tanıdık geldiler. NYU'da dersleri bir saat önce bitirmeyi teklif eden öğretmenler aklıma gelince gülümseyerek, hafif bir özlemle izledim filmi.

New York'tan döneli iki ay oldu, ancak bana yıllar öncesinde kalmış gibi gelmeye başladı bile.Otuzumdan sonra, hatta kırka yakın New York'a gitmiş, oda kiralamış, yeniden öğrenci olmuş, Korelisinden Brezilyalısına pek çok milletten arkadaş edinmiştim. New Yorker'ların yalnız ve savaşçı yaşam tarzlarını gözlemlemiş, karlı ve keskin rüzgarlı havalarla baş etmek zorunda kalmış, Central Park'ta uzun uzun yürümüş, sürekli Uzakdoğu yemekleri yemiş, kahve tiryakisi olmuştum.

Ailemi kaybettikten sonra tamamen içime attığım konuları ilk kez Gana kökenli arkadaşım Nana'yla paylaşmış, Gül'le birbirimize terapi uygulamış, uzun uzun birinin gözlerine bakmayı, o mavilikte kaybolmayı New York'ta yaşamıştım. Kapitalist, uzak, soğuk, acımasız görünen New Yok'ta.

Bir arkadaş bloga şu yorumu bırakmıştı: ''Sen orada kendine yakınlaştın." Kesinlikle çok doğru bir tespit.Kendime yakınlaşırken, insanlara da yakın oluyordum. Isimleri, deneyimleri, görüşleri önem kazandı benim için. Zamanları da öyle Artık geç kalmıyorum, randevulara zamanında gidiyorum.

Eskiden sık görüşmediğim pek çok kişi beni aramaya başladı. Görüşünce sohbetlerinin ne kadar güzel ve pek çok ortak noktamız olduğunu gördüm. Çeşitlilik sever oldum. Pek çok kişiyle görüşmek, yeni yerlere gitmek, yeni deneyimler elde etmek...

Yakın görünüp, sözleriyle yaralayanlarla, geleceğe dair hep olumsuz tablo çizenlerle de görüşmemeye başladım.Daha önce nasıl dikkatimi çekmediğine şaşırdım.Ancak çevremiz, kafamıza aldığımız düşünceler, vizyonumuz çok önemli.Aşağıya çekenler var, faydası dokunanlar da.

Daha iddialı konuşmaya başladım. Tipik Amerikan tarzı :) ''Amerika'dan yeni dönen herkes te böyle neşeli, canlı konuşuyor'' dedi eskiden yanında çalıştığım Genel Müdürüm. Telefonda cıvıldıyordum. "Şöyleydi de, böyleydi de. Kış zordu ama okul iyiydi de...''Bir yılı üç beş dakikaya sığdırmak ve olabildiğince çok şey paylaşmak istiyordu

Başkalarının haklarına saygılı davranmayan insanları çok sert uyarır oldum. Amerika'da sırada beklerken, önünüzdekine yapışmıyor, biraz mesafe bırakıyorsunuz. Burada öyle bir yer olunca, gelip önünüze geçiyorlar."Ilk ben geldim, sonra siz, sonra siz, sonra da siz.Şöyle geçin lütfen.'' diyerek adamları sıraladım geç

ende. Adamlar şaşkınlıktan dediğimi yaptılar.

Amerika'da yeme-içme çok pahalı ama karşılığını alıyorsunuz. Burada en gözde mekanlarda, lezzetsiz yemekler, kötü servis, aşırı pahalı içkilerle şok yaşadım. ''Nasılsa herkes geliyor'' havasındalar. Eskiden hep gittiğim yerleri hayatımdan çıkardım, daha önce hiç bilmediğim Beyoğlu'nda Fransız Kültür'ün cafesi gibi yerlere takılmaya başladım. NY'u ne zaman özlesem bir Çin lokantasına girdim, ancak hüsran oldu.Orada bana en normal gelen yemekler Çin, Tai, Japondu ve çubuklarla yemeye alıştım. Ama burada maalesef oradaki tadı bulamadım. Hele favorim General Tzo tavuğunu hangi Çin'in tarifine göre yapıyorlar hiç anlamadım.Çin salatası diye de bildiğimiz marul salatası getiriyorlar.

Nedensiz alışveriş te yapmıyorum artık. Özellikle tekstil burada oraya göre çok pahalı. Eskiden can sıkıntısının üstesinden mağazaları dolaşarak geliyordum.Şimdi Macys'i, Union Square'i özlemiyor değilim ama çivi çiviyi söktü sanırım ve alışveriş tutkumun üstesinden geldim.

Türkiye'ye döndüm döneli gündem o kadar hızlı ki.Sabah flaş bir olay oluyor, öğlene başkası, akşama bir başkası. Haber müdürü çok yakın bir arkadaşım var. Her olayda ''bu akşam yine gazetede kalacak, hayatta çıkamaz'' diye düşünmeden edemiyorum. Ancak bu olayların bir kısmıysa tamamen manipulasyon. Kriz çığırtkanlığı, arada bir sürekli gündeme taşıdıkları deprem haberleri gibi.Amerika'da ''action'', eylem önemlidir. O yüzden gelişmişler. Deprem riski var, tamam. Ne yaptın? Hangi önlemleri alıyorsun? Pıssss.Bizde sadece konu var. En çok kaybetmemek istediğim çözüm odaklı eylemde bulunmak. ''This is the fact. These are the actions I am taking.'' That's all.

Ingilizce hocalarımı da özledim. Birinin bebeği oldu. Bir de Bally ile Charlie gözümde tütüyor.Evsahibimin iki köpeği olur kendileri.Biri küçük ve şişko; Charlie Brown diye takılırdık. Yatağıma atlarken zorlanıyordu, ben kaldırıp, koyuyordum. Diğeri büyük, siyah, bildiğiniz sokak köpeği görüntülü, Labrodor, Rotweiler karışımı.Az çektirmedi bana.Her evden çıkışımda, önüme geçip havlayan, beni korkutan Bally.Ev sahibim Alman, çok disiplinli. Köpeklerin, onun yanında çıtı çıkmazdı. Ama Bally'nin yanlız kalma fobisi varmış, dişi bana geçiyordu. Evden çıkabilmek için evin bir köşesine yemini atıyor, koşa koşa kaçı

yordum.O da yemi yer yemez, arkamdan kovalıyordu. Giderken, iki köpek uğurladılar beni. Havlamadı Bally, sessiz sessiz homurdandı.Sanki anladılar temelli gideceğimi, değişikti halleri, durgun durgun gözlerime baktılar. Beni ağlattılar. New York'tan en çok o köpekleri özlüyorum.

Istanbul'unsa sokak kedilerine bayılıyorum. New York dünyanın en çok fare olan şehri. Yine de sokakta kedi yok, sokak hayvanlarını barınaklara koyuyorlar. Ama insan tembel tembel patilerini yalayan kedileri özlüyor o şehirde.

Hoşçakal

2011-07-24T01:49:00.000-07:00

''Amy Winehouse her şeye rağmen trendlere göre üçüncü dünya ülkesinden çocuk evlat edinen, kiminle evleneceğine kariyer danışmanlarıyla karar veren pek çok dünya yıldızından daha samimi geliyor bana...''

diye yazmıştı Mehmet Tez Milliyet'te. Ne diyeyim, bana da daha samimi geliyor. Bu dünyanın en çok samimiyete, yeteneğe ihtiyacı var. İşbilir insanlardan oldukça çok sayıda var.Ancak ne acı ki, onlar dayanabiliyor.Gençler 27'sinde gidiyorlar. Belki de şöhretli bir yaşamın bedelini, torunlarla, huzur içinde, mutluluk içinde geçirilebilecek bir ömürle ödüyorlar.

Kimilerine göre de acımasız müzik endüstrisinin kurbanı oluyorlar. Satışları düşmeye başlayınca, öldürülüyor ve efsane oluyorlar. Bu da yatırımcılarına nakit olarak geri dönüyor. Merak ediyorum son konserinde sahnede ayakta duramayan Amy'i yuhalayan kaç kişi şimdi koşa koşa albümünü satın alacak? Göz göre göre kaç kişi daha ölecek? Bağımlılıklarıyla mücadele edemeyecek? Biz daha ne kadar kendi çıkarı uğruna barış elçisi olanları melek ilan edip, ''Türkiye'yi seviyorum, lokum harika, Türk erkekleri harika'' diyenlerle gururumuzu kabartacağız?

Günün Tweeti

2011-07-22T22:39:00.000-07:00

''Sabah onlar için pencerenin önüne koyduğum su kabını "boş göndermek olmaz" diye küçük meyvelerle doldurmuş mahallenin kuşları.''

Hakan Köksal

Öneriler, Öneriler, Öneriler...

2011-07-20T13:42:00.000-07:00

Bir arkadaş dert yanıyordu. ''Iyi niyetle öneriyormuş ama onu dinlemiyorlarmış.

Oysa o onların iyiliğini istiyormuş.''

Boşuna ''cehenneme giden yol iyi niyet taşlarıyla bezelidir'' dememişler. Karşındakini düşünüp, ona hayatsal konularda bile onun için neyin en iyi olduğunu söylemek, kendi görüşünü kabul ettirmeye çalışmak aslında doğaya aykırı bir davranış.

Örneğin aslan da, leopar da, kaplan da hepsi kedigillerden ama farklılar birbirlerinden, insanlar gibi.Bir kedi için en önemlisi evdir. Leopar içinse öyle değil. Düşünsenize kedinin leopara bir sahip bulup, eve kapanmasını önerdiğini.Kedinin dünyasında doğru budur, söylediğinde kendi açısından sorun yoktur. Leoparın dünyasını bilemez ki. Oysa sonuç o sahibin leopar tarafından yenmesi olur.Zaten hayvanlar aleminde böyle saçmalıklar olmaz. Kedi leopara ne yapması gerektiğini söylemez.İnsanlar aleminde herkes herkese akıl verir.

Çocuklarının iyi, güvenli bir geleceğe sahip olmasını düşünen ve onu memur yapmaya çalışan anne babalar olmuştur.Çocuk sanatçı olmak istiyor, yetenekli, tutkulu. Ancak ailesi çocuğu ikna etti ya da kandırdı diyelim: ''Aç kalırsın yavrucum. Yetenekli olduğunu mu sanıyorsun, senin gibi binlercesi var.Güzel maaşlı bir işin olsun, yanında istersen sanatını da yaparsın.Seninle kimse evlenmez bak'' diyerek.

Bu o çocuğa yardım mıdır? Belki de hiç doyum almayacağı bir hayat geçirecek çocuk. Ama anne babalar iyi niyetlidir değil mi? Bundan şüphe olmaz. En iyisini isterler çocukları için. Sorun şu ki bilmiyorlar. Bu kadar basit, bilemezler geleceği, o an olmakta olan her şeyi, tüm olasılıkları. Çocuklarından daha iyi bildiklerini düşünürler sadece. Birisi kendisini başkalarına göre daha üstün görüyorsa, daha akıllı olduğunu düşünüyorsa, bunun ardında yatana ne denir? Kibir.

Aslını, astarını, o konuyla ilgili herşeyi bilmeden, karşındakini tanımadan, özlemlerini, düşlerini bilmeden bir kişiye neye göre ne yapması gerektiği söylenebilir ki?

Çocuk sanatçı mı olmak istiyor? Bir desteğinin olmasını istiyorsan çocuğuna, git gerçek sanatçıları bul. Çocuğunla bir araya getir. Diyelim ki hepsi 'bu çocuktan bir şey olmaz'' dedi, sen yine de çocuğuna güven. Onun hayallerini yıkma. Bu dünyada en büyük güç düşleme becerisidir. Onu öldürme.

Bir arkadaşına yardım mı etmek istiyorsun? Bir sor istersen önce onun ne istediğini. Sonra yapabileceğin bir şeyler varsa onu öner. Ne karamsar bir gelecek tablosu ser önüne, ne de onun değerini düşür. Senin aklına ihtiyacı olup olmadığına o karar versin.Belki senden daha tecrübeli, belki alanındaki en ustalara ulaşıp, onları dinlemek, onları örnek almak istiyor.Belki sen kedisin, o leopar.

Yoksa olanca iyi niyetine karşın neden anlaşılmadığından dert yanabilirsin. Sen öneriyorsun ama dinlemiyorlar.Bak sen.

Simon Sinek: Mükemmel liderler nasıl ilham verirler?

2011-07-11T02:36:00.000-07:00

Arkadaş=Friend, Dost=?

2011-07-03T02:22:00.000-07:00

Pazara Dücane Cündiğlu'nun videolarını izleyerek başladım. Ilgileniyorsanız TRT'de yayınlanan Beyaz Sayfa programına şu linkten ulaşabilirsiniz. Onu dinlemek o kadar güzel geliyor ki, program sunucusu ne zaman söze karışsa ''sussa ya, hadi çok konuştu ama'' diye düşünmeden edemedim. Dücane Hoca ''dost''tan bahsetti. Insanın çok sayıda arkadaşı olabileceğinden, ancak o kadar çok dostunun olmayacağından. ''Insan arkadaşlarına her şeyini söylemeyebilir, ailesine, hatta eşine de. Ama dosta sır olmaz.'' dedi.

Bekar biri olarak eşten ayrı gayrı nasıl oluru anlayamasam da, bana göre de dost ile arkadaş arasında farklılık var. Kaldı ki; googledaki kaynaklara göre arkadaş kelimesi de ''arka taştan'' gelme.Eski Türkler'de askerler savaşırken arkadan gelebilecek herhangi bir saldırıyı kontrol edebilmek için sırtlarını ağaca, kayaya veya taşa vererek ok atarlarmış.Arka taş; arkadaş olarak dilimize yerleşmiş.Arkadan vurmayacak, samimiyetine güvenebileceğiniz kişi anlamında. Bir de bundan da ötesine dost demişiz.

Ingilizce ve Almanca'da dostun da arkadaşın da karşılığında tek kelime var: Friend - Freund. Bizdeki gibi dost, arkadaş, ahbap, yaren diye farklı önemler verilerek, ayrı kelimeler kullanılmamış.Dil kültürün en temel göstergesi. Bir konu hayatımızda çok yer tutuyorsa, dilimizde de daha az önemlilere göre daha çok yeri oluyor.

Batı kültüründe herkes bir; dost ta, arkadaş ta. Hepsi bir derken; herkes dost mertebesinde anlamına gelmiyor.Kimseye kolay kolay güvenmiyorlar.Birliktelikler genelde çıkar temeline dayalı.Sırları paylaşmak, açık olmak onlara göre değil. Komşuluk ilişkileri yok.En ufak bir anlaşmazlıkta hemen birbirlerine dava açıyorlar örneğin. Tabii genelleme yaparsak. Istisnalar her zaman, her toplumdan çıkıyor. Kültürümüzde dostluk var diye, vefa var diye; bizde hiç çıkarcı, kazanırken yanından ayrılmadığı kişilerin yanından şartlar değişince hemen kaçanlar yok mu? Var.

''Güneş doğudan doğacak'' diyorlar. Güneşin her sabah doğuşunun yanısıra, aydınlanmanın dünyaya doğudan yayılacağı anlamında. Nitekim bilinç ve ahlaktaki yükselmeden önce, ekonomideki seyir doğuya doğru kaymaya başladı. 2025'lerde Çin'in dünyadaki bir numaralı güç olmasına artık kesin gözüyle bakılıyor. Amerika her ne kadar liderliği kaptırsa da, geri kalmış memleketler gibi olmayacak tabi ki. Ancak Hindistan'ın arkasına düşebilir. Bu iki ülke dışında en hızlı büyüme kaydeden ülkeler Brezilya ve Türkiye.

Brezilya batıda bile olsa, Latinliğinin verdiği sıcakkanlılıkla insanları dostane tavır içinde. Bizim de son dönemde kapmaya çalıştığımız ''ne olursa olsun mutlaka kazan'' mottosunu bir yana bırakırsak; azmimizle, değerlerimizle; her şeyden önemlisi gönlümüzle dünya arenasında önemli bir yer elde edeceğimize inanıyorum. Batılılaşmazsak tabi. Yoksa arkamızı dönebileceğimiz arka taşlar kalmayacak. Dostlar olmazsa, can damarları olmazsa ne olur bilemem.

Bizim Eleman ''Y''

2011-06-23T03:58:00.000-07:00

İş hayatının başındakilerin aşina olduğu tanımlar; eleman, sorumlu, uzman, uzmanın yardımcısı, personel. 15 yıl önce Junior Project Manager'dım ben de mesela. İşim projeden ziyade müşteri temsilciliğiydi ancak o zamanlar trendler o yöndeymiş. Günümüzdeyse, özellikle Y kuşağının iş hayatına dalmasıyla açılış Manager'la (müdür) başlayıp, Vice President'le bitiyor. İnsanlar ''head of everything'' (herşeyin başı) olmak için girdikleri yarışta, kendilerini kimi zaman sahanın dışında, üç çocuklu ve evli ya da okula geri dönmüş, unvansız bir şekilde de bulabiliyorlar.Ya da unvanlı ve çok mutsuz olabiliyorlar.

Sonuçta ne kadar başarılı olursak olalım, sonumuz belli; ne unvan götürebileceğiz buradan, ne de mal mülk. Ancak girişi buradan yapmak, ''ha sorumlu olmuşsun, ha müdür'' demek Y kuşağını ikna etmek için iyi bir yöntem değil. Çünkü algıları, hayata bakış açıları her şeyden önce hayattan beklentileri farklı. Bu beklentiler arasında yetki, insiyatif, özgürlük ve takdir de yer alıyor. Durum böyle olunca da yurtdışında ilk iş olarak unvanlara revizyon getiriliyor.

Bilmeyenler için Y kuşağı 1982 ve sonra doğumlular. (1995'e kimi kaynaklara göre de 2000'e kadar) NYU'daki yönetimle ilgili aldığım tüm derslerde mutlaka Y kuşağına zaman ayrıldı. Hocalar neredeyse dersleri ''Generation Y, Generatation X'' şeklinde açıyorlardı.Bizdeki gibi ''asarım, keserim, elamanlarım benim dediğimi yaparlar'' şeklindeki otoriter yönetim anlayışı tarih olmuş. Yöneticiler olarak kendimizi Y kuşağına nasıl hazırlarız? Onlardan maksimum faydayı nasıl alırıza odaklanmış durumdalar.

Önceki kuşaklara göre en önemli farkları dijital alanda. Sürekli bağlantı halindeler. Ailelerin dağıldığına, ekonomik krizlere tanıklık ettiler. Dışarıdan kolaylıkla saygısız olarak damgalanabilirler, oysa hayatın iplerini başkasına vermemekte kararlılar.Işte eğlence arıyorlar ve sık iş değiştirme taraftarılar.Asıl arzuları kendi işlerini kurmak.

Genel müdürler karşısında ceket ilikleyip, başı hafif öne eğik duranlardan çok farklılar. Facebook'un patronu Marc Zuckerberg gibi başbakanın önünde el cepte, çok rahat durabiliyorlar.

Şimdi böyle birine ''eleman'' unvanını verebilir misiniz?

Türkiye'de hala veriliyor. Uzun uzun işe giriş formları doldurtulup, özgeçmişte yazan bilgiler tekrar yazdırılıyor. Iş görüşmelerinde bir saat bekletiliyor, üç-dört kere görüşmeye çağrılan adaylara cevap bile verilmiyor.Korku kültürüyle yönetilmeye çalışılıyor.

Bunu söylemek için kahin olmaya gerek yok.Bu sistem yürümez. Kurumlar; yaratıcı, kendine güvenen kişileri bu şekilde çekemez. Nitekim kurumsal şirketler trendleri takip etmek ve işveren markası yaratmak için ciddi çalışmalarda bulunuyorlar. Diğerleriyse bu işsizlikte adam bulamamaktan yakınıp, yeni nesli suçlamakla zaman öldürüyorlar.

Oyuncu - Izleyici

2011-06-21T03:11:00.001-07:00

''Oyuncular - Izleyiciler''

Amerika'da katıldığım bir eğitimde bu örnekten bahsedilmişti. Oyuncular çıkar sahaya oynar, kazanır veya yenilir, hayatını yaşar. Bir de onlar ve oyun hakkında konuşanlar vardır. Çıkardıkları sesten en çok emeği onların harcadığını sanabilirsiniz. Konuyu çok iyi bilirler, sahiplenirler, konuşup dururlar, kibirlenirler. Nefretleri de ilgileri de çok yoğundur.

Dün akşam Survivor finalinde aklıma geldi bu örnek. Nihat'ın yaptığı tüm ajitasyonlar gözüme batarken, profesyonel sporcular arasından sıyrılıp, beden gücü ve dayanıklılık isteyen bu yarışmada finale kalması hoşuma gitmişti. Taner tam bir deli, gençken yazları gittiğim Narlı'yı ve güzel günleri hatırlattı bana.Büyümeyen çocuklar gibi ve çok eğlenceli. Derya yakışıklılığı ve başarılarıyla lise dönemimde meşhurdu hatırladığım kadarıyla. Başka bir memlekette yaşasa kimbilir ne kadar zengin olurdu. Eşiyle birlikte böyle düşünmüş olmalı ki, profesyonel bir sporcunun yapmayacağı, şöhret peşinde adımlarla rotasını değiştirmiş.

Ekrana bakıp, yurdumun kadınlarının gözleri şenleniyor bu yakışıklılarla diye düşünürken; kulaklarımda yankılanmaya başladı. Izleyiciydim. Hayatı ıskalıyordum. Amerika'da bir kere bile ne bir yarışma programı, ne de dizi izlemiştim. Orada da herkesin konuştuğu Superstar gibi yarışmalar var, ama benim zamanım yoktu takılmaya. Belki de ondan oradaki her günüm yaşamın icinde gecmisti. Ben de oyuncuydum.

Bugün twitter da takip ettim. Zeynep Tunuslu'ya erkek benzetmesi yapılıyor, Nihat küçümseniyor, Derya beyaz Türkler'in sembolu olmuş durumda. Okuyarak zaman kaybediyorum ama ilgileniyorum ki okuyorum. Tamamen saha dışındayım.

Acilen oyuna dalmam lazım. Bu onların yaşamı; ne kazandıkları paradan bana bir fayda var, ortalıkta dönen dedikodudan hayatıma değer katacak bir bilgi de edinmiyorum. Başta Acun, Nihat, sonra Taner, Derya ve diğer tüm katılımcıları kutlayıp, en kısa zamanda aklıma başıma almayı diliyorum.

Seçim Sabahı

2011-06-12T03:21:00.001-07:00

Seçimler bana annemle babamı hatırlatıyor. Aslında Istanbul'da ne hatırlatmıyor ki? Ne de olsa çocukluğumun, gençliğimin geçtiği evde oturuyorum hala. Tüm mobilyalar değişmiş olsa da; kristal avizeler verilip, vitrin kaldırılıp, salonun ortasına kocaman kırmızı bir kütüphane konsa da ev ailemle yaşadığım aynı ev. Seçimlerin hatırlatma sebebiyse, annemle babamın uzun yıllar önce Suadiye'de seçim sandığının başında tanışmış olmaları. Babamın beklemeyi sevmemesinden dolayı oy kullanmak için erkenden kalkardık. Saç baş dağınık, eşofmanlarla sabahın köründe oy kullanmaya giderken, annem belli ki anılarının etkisiyle ''makyaj yapsan ne olur'' derdi. Ben de kulak arkası ederdim. Ne mi oluyor? Düz mantık kullanırsak, annem evlenmiş, ben hala bekarım.

Hayat derslerini öğrenmem uzun zamanımı alıyor. Yine makyajsız gittim sandık başına. Erkenden, ben de beklemeyi sevmiyorum çünkü. Ama en azından saçlarım, üstüm başım daha düzgün artık. Giysilerime daha çok özen gösteriyorum.

Ilkokulumda kullandım oyumu. O kadar ilginç ki; Istanbul'a geldiğimden bu yana hayatımın geçtiği yerleri tavaf ediyor gibiyim. Ben planlamıyorum, kendiliğinden oluyor.Cuma eski iş yerimin önünden geçtim. Geçen hafta yirmi yıl önce mezun olduğumuz lisenin önünden geçiyorduk, akşam dokuzda kendimizi okulun içinde bulduk. Bu sabah ilkokulda; bir zamanlar ront ve bilumum müsamere gösterilerine çıktığım, şimdi gözüme çok küçük görünen, alçak tavanlı sahneye bakıp gülümsüyordum.

Mekanlar değişmemiş. Lisenin dar sokağı aynı, taşındıkları için tabelası durmasa da eski işyerim aynı, patronun kocaman siyah Mercedes'i kapının önünde park etmemiş o kadar. Ilkokulum aynı. Arkadaşlarım da aynı. Bir arkadaşım bebekleriyle meşgul, tüm hayatı onlar doğal olarak.Biz ayda bir görüşebiliyoruz. Başka bir arkadaşım hala randevu verip, son dakika bozuyor ve sürekli kendi ayağına çağırıyor, bir başkası aşk acısı çekiyor.

Ben farklıyım.

Sekiz ay yurt dışında yaşamak etkisini göstermiş. Iş görüşmelerinde çok rahat ve hatta karşımdakilerden de iyi Ingilizce konuşmak dışında, huylarım da değişmiş. Geç kalmıyorum, hatta hep erken gidiyorum. Kendime daha saygılıyım. Bencilleri tolere etmiyorum. Insanları gözlemliyorum ve davranışlarına göre hayatımda yer veriyorum. Kendimi de gözlemliyorum. Çünkü hepsinde benden birşey var. Hatalı, kusurlu, eksik. Beni mutsuzluğun kıyısına getiren, New York'un güneş ışığı girmeyen, kalabalık sokaklarında tekrar canlanana kadar sürekli benden alan bir şeyler.

Artık geride kaldı.

Ailemi hala özlüyorum. Ama orkideli, turkuaz perdeli evimde de mutluyum.

Hayatın karşıma ne çıkaracaklarını merak etmiyorum. Kendimin neler yapacağımı merak ediyorum. Çünkü alışık olmadığım bir ben var artık.

Ve bu da çok güzel ve sürprizlerle dolu.

Madeleine Albright: Kadın ve diplomat olmak üzerine

2011-06-07T03:25:00.000-07:00

Güzel Diyelim Güzel Olsun

2011-06-04T01:58:00.000-07:00

Döndüm memlekete. Biber gazları, makama taşıtılan sultan tahtları, seçim curcunası ve Fenerbahçe'nin şampiyonluğu karşıladı beni. Özlediğim Türk yemeklerini tattım, Istanbul'un sevdiğim sokaklarında yürüdüm, arkadaşlarımla, kuzenlerle görüştüm.Komşular hayal kırıklığına uğradı. ''Biz seni yalnız beklemiyorduk'' dediler.Ben de ''kimseyi bulamadığımı ama New York'a bayıldığımı'' söyledim.

Perşembe pazarına gittim hemen, eve menekşeler, papatyalar, orkideler aldım. Çamaşır makinesini her çalıştırdığımda, ''bak bunun değerini bil, çamaşırlarını dışarıda yıkadığın 'laundry' e gitmek zorunda değilsin'' dedim kendi kendime.Iş görüşmelerim de başladı. Saçlar fönlü, üstümde ciddi takımlarla kendimi 50 yaşında gibi hissettim. Tüm yılı gençlerle geçirince böyle giyinmeyi unutmuşum. Amerika'dan yadigar babetlerden vazgeçemedim pek. Sivri topuklu ayakkabılar BJK Plaza'nın asansöründe giyildi alelacele, görüşmeden sonra hemen çıkarıldı.

Bilgisayarım bozuktu, New York kazığı yemeyelim diye bekletiyordum. Istanbul geri kalmadı.250, 300 Euro gibi bir ana kart masrafı çıktı, yaptırmadım, laptopu 1 parmak açık, ekranı aralık, daha da beter durumda geri aldım. NY-Istanbul arası fiyat farkları inanılmaz dikkatimi çekti. Örneğin Apple Mac Air'in burada fiyatı 3200 TL, Amerika'da 1000 USD. Türk kazığı yememeye, herşeyi ucuz satılan yerden ısmarlamaya karar verdim. Örneğin çocuğum olursa, Küba'da doğurabilirim. Tüm sağlık harcamaları ücretsizmiş, dün doktor bir arkadaşım söyledi. Bir arkadaşımın da ucuza strawberry.com'dan ısmarladığı kozmetikleri gümrükte takılı kalmış. Insanlar kazıklanmaya devam etsinler diye şikayet etmişler strawberry'i, mallar gümrükten çıkamıyormuş. Kozmetikleri de Türkiye'den almamaya karar verdim, fiyat farkı çok yüksek.

Hintli biriyle tanıştım, iş için üç yıllığına Istanbul'a gelmiş. Amerika'da ortak bir arkadaşımız var, sanal olarak o tanıştırdı, fiilen Istiklal'de buluştuk. O da Istanbul'un çok pahalı bir şehir olduğunu, insanların nasıl yaşayabildiğini sordu. Bilemedim, politikacılara mı sorsak bunun cevabını? Yoksa her şey güllük gülüstanlık diyip, çevremize pembe bir duvar mı örsek?Çünkü rotayı olumsuzluklara çevirmek, sürekli yanlışları görmek insanın enerjisini tüketen bir durum.NY'da aldığım eğitimlerde dili doğru kullanmanın, lider olmanın, eylemde bulunmanın üzerinde çok duruldu. Dili doğru kullanmak olumlu kelimeleri lugata almak anlamında. Bizim kültürümüzde de vardır. Eskiden Anadolu'da hanımlar son yemek için, ''bundan sonrası yok'' demek yerine ''arkası yufka'' derlermiş.Nasıl bir özen; ''yok'' bile demiyorlar. ''Yok'' demek, yokluğu çoğaltan bir durum çünkü.

Ben de bunun için içime mutluluk veren Audrey Hepburn'un fotoğrafını koydum, 3.Selim'in tahtını taşıyanların görüntüsüne yer vermek yerine. Aslında o resim maalesef şimdiki Türkiye'nin durumunu tam olarak gösteriyor.Yine de ben rotayı Audrey Hepburn'e, evdeki menekşelere, papatyalara, orkidelere çevirdim. Yoksa halimi sormayın, mahalledeki, azarlar gibi konuşan Çinli bayanın 'laundry'sini bile özledim.

Central Park'tan Kış Manzaraları

2011-05-06T19:40:00.001-07:00

That Championship Season

2011-05-05T20:56:00.000-07:00

24'ten Kiefer Sutherland, Sex and the City'den Chris Noth, Lost Boys'dan Jason Patrick, Braveheart'tan Brian Cox ve ilk kez bu gece gördüğüm Jim Caffigan'ı bir araya getiren That Cahmpionship Season'ı izledim Broadway'de.15 yıl önce, Pensilvanya'da basketbol şampiyonu olan oyuncular koçlarıyla bir araya gelip, içip dertleşiyorlar. Ama ne dertleşme. Tüm gizlenenler ortaya çıkıyor. Amerika'nın ''ne olursa olsun, kazan'' anlayışına dem vuruluyor.Izlenmesi gereken bir drama.Oyuncular da çok iyi.

Kadınlar arasında Mr.Big olarak bilinen Chris Noth çok yakışıklı.Kiefer Sutherland onun yanında ufak tefek kalıyor.Amerika'da oyundan çok Jason Patrick ile Kiefer Sutherland'in aynı sahneyi paylaşmaları hakkında konuşuluyor. Çünkü Julia Roberts Kiefer ile nişanlıyken Jason'a kaçmıştı.Oyunda da iki dost arasında buna benzer bir ihanet sahneleniyor.

Bugün benim için güzel başladı.Times Square'e yakın bir yerde eğer bir saat kadar beklemeyi göze alırsanız, indirimli Broadway biletleri alabiliyorsunuz. Ben de yarı fiyatına çok güzel bir yerden izledim oyunu. Gündüz de bir seminere kaydoldum.Kayıttaki kız önce indirim yapmayacaktı.Erken kayıtlara 100 USD indirim vardı, bense süreyi geçmişim. Aslında seminer yarın, yer bulabilmem bile mucize. Neyse kız Pakistanlı, ben de Türk olunca iki milletin dostluğu faydasını gösterdi, ben de indirimi aldım.

Her şey güzeldi, taki eve dönerken istasyonda zenci, sokaklarda yaşayan bir adamın tüm dişlerini dökecek kadar dayak yediğini, yüzü kanlar içinde, inleye inleye ağladığını görünceye kadar. Elleri kelepçeliydi ve başında polisler vardı. Ben ne olduğunu anlamaya çalışırken, zayıf, agresif bir adam bana doğru koşmaya başladı. Ben sağa çekildim, yanımdaki kız sola, bize bir şey olmadan adamı yakaladı polisler. Sanırım o dövmüş evsiz barksız zenciyi. Çok üzücü bir görünümdü.Kötülüğü anlamak güç.

Washington DC

2011-04-19T18:16:00.000-07:00

Pazar günü Washington'daydık. New York'un güneş görmeyen, tıklım tıkış sokaklarından sonra Washington çok güzel geldi. Binaları Washington Anıtı'ndan yüksek değil. Dolayısıyla bu şehir gökdelenlerden oluşmuyor.Parlamento'ya da, Beyaz Saray'a da yaklaşabilmek, bu kadar ulaşılabilir olmaları insanda değişik bir duygu uyandırıyor. Devasa Abraham Lincoln heykeli çok etkileyici. Aynı büyüklükte Thomas

Jefferson heykeli de var, ancak Lincoln heykeli kadar çok kişi tarafından ziyaret edilmiyor.Şehirde genel olarak sakin ve dingin bir hava hakim. Halkı, New Yorkerlar'ın aksine yardımsever. Her ne kadar çiçek açmış kiraz ağaçlarını bir haftayla kaçırmış olsak ta, güzel bir bahar gününde Washington'ı gezebildiğimizden dolayı mutluyum.

Eğer müze seviyorsanız, Washington DC tam gitmeniz gereken yer. Müze girişleri ücretsiz ve hepsi bir arada. Amerikan Tarih Müzesi'nde first lady'lerin kıyafetlerini gördük. Onca tarihi eserin yanında en çok first lady giysilerinden etkilenmem ilginç ama Jackie Kenedy'nin, Michelle Obama'nın tuvaletlerini görmek hoştu.Amerikan Başkanlarının eşlerinin hepsinin kısa saçlı olması da ilginç bir tesadüf.

En çok Doğal Tarih Müzesi'ni beğendim.Müze'yi gezerken dinazorlarin sonunun tükenmesine şükredip durdum. O kadar büyük ve yırtıcı görünüyorlardı ki.Binlerce yıl öncesinden kafataslarını da sergilemişler. Üç yaşında bir çocuğun başını atmaca gagalamış, birinin ayağını timsah ısırmış. Şehirleşmiş olmamız ve yırtıcılara kurban gitmememiz de şans. Atalarımıza minnettar kaldım.

Akşam da Georgetown'da Vietnam yemeği yedik. Georgetown bizim yazlık şehirlerimize benziyor. Hava çok güzeldi, paltosuz dışarıda, ince kıyafetlerle dolaşmayı özlemişiz. Herkes özlemiş olmalı ki sokakları çok kalabalıktı. Yanımızdan geçenler arasında Bakanlar, dünya politikasında söz sahibi kişiler var mıydı bilemiyorum. Muhtemelen vardı.

Washington'da insan Amerika'nın gücünü daha iyi anlıyor.Kısa tarihlerine bu kadar sahip çıkmalarını, çevre düzenlemelerini, müzelerini takdir ettim.Darısı başımıza.

Kopyayla Başlıyor

2011-04-16T05:01:00.000-07:00

Okulda kopya çekmekten konuştuk. Italyanlarla, bizde kopya okul hayatının doğal bir parçasıyken, Japonlar hiç kopya çekmiyorlarmış mesela.Bunu söyleyen Japon arkadaş gayet asi görünüyor, o bile bir kere bile kopya çekmemiş.Ben geçende bir sınavda, sırf meraktan cevaplarımı yanmdakiyle karşılaştırmak isterken yakaladım kendimi. Süper notlar almam gerekmiyor, sonuçta üniversite sonrası, kendimi daha geliştirmek için alıyorum bu eğitimi. Ama yine de alışkanklıktan mıdır bilmiyorum yandakinin cevaplarına kaçamak bir bakış attım. Sonra da ''saçmalama bu yaşta rezil olacaksın, zaten çok iyi bildiğin bir konu, ne gerek var'' dedim kendi kendime.

Şeref Oğuz 'Biraz Japon ol Japon' başlıklı yazısında, deprem sonrasında Japonların birbirlerinin haklarına nasıl saygılı davrandıklarının, toplumda kargaşa yaşanmadığının örneklerini vermiş.Bir süpermarkette elektrikler kesilince kasa çalışmayınca, müşteriler aldıkları malları götürüp raflara yerleştirmişler mesela. Bizde olsa; birbirimize verdiğimiz hasar depremden daha çok olurdu herhalde.

Her şey kopya çekmekle mi başlıyor, nedir?

Neden bu kadar önemsendiğini bu hafta anladım. Kişisel bütünlüğü bozuyor çünkü. ''Basit bir göz atma, herkes yapıyor, bir kereden bir şey çıkmaz'' gibi bahanelere sığınmamak gerekiyor. Insan böyle böyle yoldan çıkıyor çünkü. YGS, KPDS ve diğerleri...Bu yıl cevapları sızdırılmayan tek bir sınav oldu mu memleketimizde? Çok ayıpladık, şaşırdık. Neden? Kopya çeken çocuklar büyüdüler, etki alanı daha geniş usulsüzlüklere devam ediyorlar. Neresi şaşırtıcı bu durumun.

Amerika'da kapitalist, acımasız bir dünya var ve benim etik anlayışımın yeniden burada şekillenmesi ne kadar ironik değil mi? Kopya çekmek mübahken bu haftadan sonra artık değil.. ''Başkalarının hakkına saygılı olmak için'' demişti Avrupalı bir öğrenci. ''Başkaları için değil. Kendin için.'' dedim. Kişisel bütünlüğün ve ortak yaratılan hayatın kalitesi için.Aldatırsan aldatılırsın, kandırırsan kandırılırsın.Sen nasılsan hayatın geri dönüşü de sana öyle olur. Bunun için.

Bu arada ufak bir not. Ingilizce'de kopya çekmek, eşini aldatmak ve gelir vergisini kaçırmak için tek bir kelime yeterli; ''cheat''.

Yanni

2011-04-10T04:35:00.000-07:00

Dün akşamki Yanni konseri harikaydı. Yanni'nin müziği de, müzisyenlerin soloları da, Radio City Hall'un ortamı da büyüleyiciydi.Tüm biletler satılmıştı, seyircilerin geneli 50+ olsa da, Yanni kendini yenilemiş. Kestiği bıyıkları, sahnedeki ışık şovu, dinamizm, 20 yıl öncesinin konser görüntülerinden oldukça farklıydı. Müzikse aynı; enerjisi yüksek, ayaklarınızi yerden kesen, hayallere sürükleyen.Kendimi çok şanslı hissediyorum.

Soft Power, Hard Power

2011-03-31T19:08:00.000-07:00

Ince güç, sert güç ya da kaba kuvvet.Gücün iki yolu. Kaba kuvvetin bildiğimiz dayağın dışında ülke yönetimine yansıması bir ülkenin silah zoruyla ele geçirilmesi, ekonomik olarak bağımlı kılınması olarak gösterilebilir. Kaba kuvvet korku yoluyla, baskın olarak daha güçlü olanın hükmetmesi. Ince güçse etki yolunu kullanıyor.Kaba kuvvetin de, ince gücün de neler olabileceğini tek tek listeledik. Ince gücü sanat, spor, dil, fikirler vb olarak düşünebiliriz. Hitler, Stalin kaba kuvvete örnek gösterilen liderler.

Gandhi, Mandela ise ince güce;

- Kitleleri etkilediler mi? Evet.

- Halklarının kaderlerini değiştirdiler mi? Evet

- Çok güçlüler miydi? Evet

- Kaba güç mü kullandılar? Hayır

- Onları bu kadar güçlü kılan neydi?

Ince gücün ne olduğu bu sorunun karşılığı.

Askeri gücünün, insanların, parasının olmadığı bir ülke varlığını bağımsız olarak sürdüremez. Ya ince gücün olmadığı bir ülke birlik ve beraberliğini sürdürebilir mi?

Ince gücü daha iyi anlayabilmek için yönetmenliğini Clint Eastwood'un yaptığı Invictus filmini izledik. Ağır aksak temposuna rağmen hikayesinin gücü filmi izletiyordu. Mandela'ın yaklaşık 30 yıl süren hapis döneminden sonra iktidara geldiğinde Milli Rugby takımına olan desteği gösteriliyordu filmde. Takım ağırlıklı beyazlardan oluşuyor ve siyahlar değil takımlarının kazanmasını, yenilmesini istiyorlar. Durum buyken Mandela takımı değiştirmiyor, beyazlarla siyahları bir araya getirecek bir araç olarak kullanıyor. Takım herkesi şaşırtarak dünya şampiyonu oluyor. Tüm dünyanın gözleri Güney Afrika'ya çevriliyor. Tam da Mandela 'gelin buraya yatırım yapın' derken. Işte ince güç ve dahi bir lider.

Ince güçten, fikirlerden neden bu kadar korkulduğunu daha iyi anladım. Çünkü en az kaba kuvvet kadar kuvvetliler. Bende daha başka çağrışımlar da yaptı. Kadınlar ince gücü kullanırken, erkekler kaba kuvvetin simgesi olarak beliriverdiler gözümün önünde. Görev başına gelince eski elemanları kovup, kendi ekibiyle çalışan liderler kaba kuvvet; kalastan yönetici yaratan liderlerse ince güce sahip oluverdiler bana göre. Amerika'dayım ya, burada agresif olmak destekleniyor. Agresiflikle kastedilen kimsenin gözünün yaşına bakmadan, kazanmak illa kazanmak, en tepeye çıkmak. 'Ince güç olmadan olmaz' dedim.Sınıf bana inanmadı. Pek çok örnekleri olduğunu söylediler. 'Yükselseler de kalıcı olmazlar' dedim. 'Sadece kaba kuvvetle olmaz, etkileyici de olmalılar' günümüzün liderleri. Sonra hocaya şunu sordum:

- Mandela kendini nasıl bu kadar iyi bir lider olarak yetiştirdi?

Johnny O'Neal, Robin Williams....Bu hafta harika geçiyor.

2011-03-30T19:05:00.000-07:00

Bu hafta Manhattan'ın, merkezinde kalıyorum. Türk bir arkadaşım, 2 haftalığına iş seyahatine çıkarken evini bana bıraktı. Bana da filmlerdeki gibi, kapısında, özel kıyafetli görevlinin olduğu, gökdelen misali apartmanlarda kalmak kısmet oldu.

Ders programım çok yoğunlaştı, üstüne günlük 3 saat yol da ağır gelmeye başlamıştı. Buradan okula yürüyerek gidip geliyorum. Arkadaşıma ne kadar minnettar olduğuma anlatamam.Bu hafta şehir merkezinde olmanın avantajından oldukça faydalandım.Ödevlere rağmen, hemen her akşam bir de etkinliğe de katıldım.Çünkü gecenin bir vakti, tren beklemek yerine eve yürüyerek gitmek Manhattan'da süper bir lüks.

Pazar gecesi Smalls Bar'da jazz gecesiydi. Johnny O'neil efsanevi bir isim.Her pazar, gece 12.30'da Smalls'da çıkıyor. Ray filminda Art Tatum'u canlandırmıştı. Çok çok yaşlı olmamasına rağmen, sanırım sağlığı bozuk. Çünkü herkes ''sakın kaçırma, belli olmaz saonrası'' dedi. O kadar güzel bir geceydi ki. Smalls'ı zaten seviyorum, ama sanırım ustanın hatrına bir sürü sanatçı da oradaydı. Sırasıyla hepsi sahne aldı. Biz en önde oturduk, müziğin içindeydik. "Aura harikaydı'' derler ya, bu gece anladım nasıl olduğunu. Small'ın sahibi Spike ta piyano çalıyormuş, sanırım beraber gittiğim Italyan arkadaşımla ilgili, biraz çevremizdeymiş gibi geldi. Smalls küçük bir yer ama New York'ta jazzın yaşamasında önemli bir yere sahip. Bazı çevrelere göre Spike tam bir kahraman.

Ertesi gün benim için nostaljikti. Üniversite dönemimizde, Kemancı günlerine gittim Rock of Ages müzikalini izlerken. Adı üstünde rockın altın günlerini konu almışlar. Kostümler, müzikler 90'lardandı. %40 indirimli aldığım bilet için görevli ortalarda olduğunu söylemişti, ama en arkada çıktı. Üstelik gişeden alsam daha da ucuza alabilirmişim. Kendimi kandırılmış hissederken, bana v

erdiği numarada koltuk yerine spot olduğundan dolayı, yeni bir bilet alma hakkım oldu. Önlerde 140 dolarlık yerde. 80 dolara izlemiş oldum. Genel fikrim fena olmadığı yönünde, ama çok etkilendiğimi söyleyemem.

Dünse yine Broadway'de, bu sefer müzikal yerine tiyatroya gittim. Bilin, başrolünde kim oynuyordu? Robin Wiliams. Filmlerini çok severim.Hayranlığım Ölü Ozanlar Derneği ile başladı, diğer filmleriyle devam etti. Bengal Tiger at the Baghdat Zoo'da, kaplani canlandırıyordu Robin Williams. Oyun Irak'ta geçiyor, hayatın anlamını sorguluyor. Ağır ve felsefe hatta mistizmle ilgilenmeyenler konusunu anlayabilirler mi bilmiyorum. Bilet alırken yine şanslıydım. En fazla 90 dolar verebilirdim ve bu fiyata olan yerler 2. balkonda, yani tavana yakın yerlerdeydi. Ama gişedeki adam halimden anlamış olacak, 130 dolarlık yerden bilet verdi. En önlerdeki fiyatlar 250 dolar civarında. Robin Williams farkı olsa gerek.

Johnny Oneil'i dinlemek ve Robin Williams'ı canlı izlemek New York'taki en önemli deneyimlerden oldu. Diyebileceğim tek şey '

'vaav''. Bu cuma, cumartesi ve pazar NYU'da tam gün dersim var. Sonraki haftasonu da öyle.Içim dışım liderlik oldu. Böyle sanatla dengelenmesi çok iyi geliyor. Sırada Southpark'ın yazarlarının müzikali ''The Book of Mormon'' ile Sex and the City'den Mr. Big ile Kiefer Sutherland'in oynadıkları Championship Season var.

Akışta Olmak

2011-03-25T14:07:00.000-07:00

''Yüksek performanslı çalışma ortamı yaratmak'' dersinde izlediğimiz video.

Spin Doctors; Sözde Doktorlar

2011-03-14T18:22:00.000-07:00

Her iletişimcinin izlemesi gereken bir film Wag the Dog. 1997 yılı çekimi olsa da, güncelliğini hala koruyor. Robert de Niro ve Dustin Hoffman'ın harika oyunculukları ile keyifli ve akıcı bir film olmasının yanı sıra algı yönetiminde iletişim araçlarının nasıl kullanıldığını ve politik senaryoları da açık açık gösteriyor. Filmde bir skandalı örtmek için bir ''spin doctor'' ve Hollywood yönetmeni sahte bir savaş senaryosunu gerçek olarak halka sunuyorlar.

Bazı halkla ilişkiler uzmanlarının ''sözde doktor'' olarak aşağıladıkları ''spin doctor'' tanımı bizde fazla yaygınlaşmasa da, özellikle yurt dışında ''spin'' iletişimcilerin çok kullandıkları bir kelime.''Significiant progress in the news'' in baş harflerinden oluşuyor. Çevirisi haberde belirgin gelişme/seyir. Manipulasyonu akla getiriyor, değil mi?

Iletişimde önemli bir geçiş aşamasındayız. Ya hedef kitleleri ikna etmek, başka bir tabirle istenilen davranışta bulunmalarını sağlamak için manipulatif teknikleri kullanacak, ya da daha aydınlanmış metodlarla, kazan -kazan ilişkisine dayalı iletişime geçiş yapacağız. Her iki tarafın da sesini duyurabildiği, diyaloga dayalı bu metod daha zahmetli olsa da, hem daha sağlıklı, hem de uzun vadeli. Raffaele Morelli isimli psikologa göre manipulatif teknikler bir süre işe yarıyor. Ancak daha sonra bu tekniklerle ikna edilen kişiler tepki duymaya başlıyor ve kendilerini yönlendirmeye çalışan kişi ve kuruluşlardan uzaklaşıyorlar.Internet ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıysa herhangi bir tepkinin çok kısa sürede kitlelere etki etmesini sağladığı gibi, artık çok az bilgi gizli kalabiliyor. Dolayısıyla günümüzün ''spin doctorlar''ı ya bu riski göze alarak gündem yaratmaya devam edecekler, ya da evrim geçirecekler.

Ders Notları - Liderlik; Kendini Kontrol, Her Zaman Kontrol

2011-03-09T20:02:00.000-08:00

Bugünki liderlik ve yönetim dersi çok düşündürücüydü. General George Patton'la ilgili bir film izledik.General Patton 2. Dünya Savaşı sırasında Amerikan Ordusu'na liderlik eden general.Orduya yaptığı ünlü bir hitabını izleyip, konuşma stilini, liderlik anlayışını analiz ettik. Coppola'nın generalle ilgili çektiği filmde, ileride kariyerine mal olacak, bir askeri tokatlamasını gösteren sahneyi de izletti Profesör.Askerin ağlamasına öfkelenip, tokatlamış General. Konu basına sızmış, general görevden alınmış.

Basınla ilişkiler ve itibar yönetimi benim alanım. Tek bir hatanın nelere mal olabileceğini biliyorum. Yine de çok önemli konumlarda bulunan yöneticilerin strese girebileceklerini, herşeyden önce onlar da insan olduklarından dolayı hata yapabileceklerini de biliyorum.Ancak eğer liderseniz kendinize hakim olabilmeniz çok önemli. ''Ben böyleyim'' diyemiyorsunuz. Generalin ''savaş vardı'' diyememesi gibi.Rakipleriniz sizi güçten düşürmek için en ufak bir hatayı aleyhinizde kullanabilirler.En insafsız kişileri baz alıp, hata bulamayacakları bir davranış modeli geliştirmek gerekiyor.

Sınıfta 15 kişiyiz. Çeşitli sektörlerden ve mesleklerden yöneticiler öğrenci profilini oluşturuyor. Konu yönetim olunca sınıfta benim gibi iletişimci de oluyor, insan kaynaklarcı da, bankacı da, IT'ci de. Ders çıkışında, tecrübeli bir Insan Kaynakları Müdürü olan zenci bir bayanla biraz Amerikan başkanlarından, biraz da bu konudan konuştuk. Bana iş yerinde, 25 yıl tecrübesi olan, sektöre de çok şey katmış bir yöneticinin başına gelenden bahsetti. Emekliliğine 2 hafta kala, bir bayan kendisine söylemiş olduğu bir sözden dolayı taciz şikayetinde bulunuyor. Konu basına da yansıyor ve kişi gün içinde, kimseyle vedalaşmasına bile izin verilmeden işten çıkarılıyor. Kimse ''2 haftaya emekli olacak, konunun üstünü kapayalım, bunca yıllık emeği var'' demiyor.

Tek bir söz, 25 yıl...

Bir tokat, Nazileri yenen general...

Düşündürücü değil mi?

Bizi Neler Bekliyor?

2011-03-06T07:41:00.000-08:00

Dücane Cündioğlu'nun Akşam Gazetesi'ne verdiği röportajı okuduğumda Amerika'nın yolunda gittiğimizi iyice anladım. ''Insanların daha yalnızlaşacağını, ilişkilerin haz temelli olacağını, bunun eşcinselliği artıracağını'' söylüyor Cündioğlu. Daha geçende New York'ta ne kadar çok eşcinsel olduğundan bahsetmiştik arkadaşlarla. Ispanya'dan bir arkadaşın ''ülkelerinde de nüfusun onda birinin eşcinsel olduğunu'' söylemesine şaşırmıştım.Bizde tutucu bir toplum görünümünde olduğumuzdan mı aşikar değil, gerçekte sayıları fazla mı bilmiyorum ama New York'ta çok yaygın.

Pek çok konuda Amerika'nın yolunda gidiyoruz. Ifade özgürlüğü, yasaklanmayan bloglar, tutuklanmayan gazeteciler ya da teknolojik buluşlar konularında olmasa da, benzerliğimiz yalnızlık ekseninde çakışıyor.

Çekirdek aile sayısında artış var. Tanıştığım Amerikalılar arasında ''üvey annem, üvey babam'' şeklinde konuşmayan bir kişiye bile rastlamadım. Babasını tanımayanlar, tanışmayı düşünmeyenler de var. Belki bizden bir sonraki nesil böyle olabilir. Boşanma burada bir nesil öncesinde yaygınlaşmış.

Ev hayvanları sektörünün geleceği çok parlak görülüyor. Yalnızlıktan olsa gerek çoğunluğun bir ev hayvanı var.Köpeklerine çocuk muamelesi yapan insanlarla dolu sokaklar. Giydiriyorlar, gezdiriyorlar...

El kadar evlere hazır olun. Özellikle New York gibi büyük şehirlerde, kirasi 2500 dolar olan daireler küçücük bir oda ve salondan oluşuyor.Çok sıkı bir geliri olmayanların dışında halk, küçük evlerde yaşıyor. Evde fazladan bir oda varsa, onu kiraya veriyor.

Iş ve özel hayatları birbirinden ayrı.Işteki arkadaşlarıyla dışarıda görüşmüyorlar. ''Time is money'' anlayışı hakim. Direk işe odaklılar.Çok çalışıyorlar.Bir işiniz çözülmüyorsa, mutlaka yazılı isteyin. Kurallar çok sıkı, üç buçuk atıp hemen yardımcı oluyorlar.

''Biz Avrupa'daki sırtımızı devlete dayamıyoruz'' diyerek övünüyorlar. Gençler de her şey önlerine serilerek şımartılmıyor. ''Git çalış'' deniyor. Gerçi ekonomik kriz sonrası gençlerin evden ayrılma yaşı ilerlemiş. Krize rağmen, aşırı tüketime devam edilmesiyse maalesef göze çarpıyor. Sanki reklamların içinde yaşıyorsunuz.Hayat tüketim üzerine kurulu gibi.

Amerika'yı çok eleştiririz. Özellikle de Orta Doğu'yu karıştırıp durmaları iyice nefretimizi kabartır.Derslerde de Amerikalı hocalara hislerimizi açık açık ifade ediyoruz. Yiğidin hakkını yiğide vermek gerekir. Bizde, hocalara karşı böyle konuşsak ne yaparlar? Konuşabilir miyiz?

Bu da farklı olduğumuz ve gelecekte de olacağımız alan sanırım.Yılmaz Özdil'in bu yazısından da açıkca görüldüğü gibi basın daha özgür.Yankee's Klubu'nden 4 adet bedava bilet istemesi Obama'nın has adamlarından olan valiyi koltuğundan edebiliyor Amerika'da.

Türk Öğrenci Modeli

2011-02-27T06:22:00.000-08:00

New York'ta iki okula birden gidiyorum. Birisi dünyanın her bir yanından, yaşları genelde 20'lerinde öğrencilerin devam ettiği bir dil okulu. En çok Güney Kore, Türk, Brezilya, Italyan ve Rus öğrenciler var. Arada benim gibi, akranları ofislere kapanıp çalışırken, ya da evde çocuk bakarken veya ikisini birden yaparken tekrar öğrenci olanlar da yok değil. Ama toplasan sayıları 10'u geçmiyor. Ortak özelliğimiz, yaşımız sorulduğunda 'thirty something' diyor olmamız. Bir kaç sene daha 'otuz küsur' diyerek idare edeceğim, sonrasına çareyi zamanı geldiğinde düşünürüm.

Diğer okulum NYU. Yönetim sertifika programına katılıyorum. Belli bir iş tecrübesine sahip, ağırlıklı Amerikalılar'dan oluşan bir öğrenci profili var. Her zaman değil ama. Dersler seçmeli, geçende 'gerçek liderlik' dersine katılan 10 kişiden 7'si başka ülkelerdendi. Her derste hiç istisnasız Kore ve Brezilya'dan mutlaka birer öğrenci oluyor. Türkiye'den de ben varım. Çok küçük bir örneklem olacak ama bundan bu ülkelerin gelişmekte olduğu sonucunu çıkardım ben.

Dil okulunda ya hepimiz yabancı olduğumuzdan, ya da gençlerin sıcak kanlılıklarından olsa gerek hemen kaynaşıyoruz. Dışarıda da görüşüyor, birlikte program yapıyoruz. Yönetim eğitiminde öğrenciler sınıfa geliyor, blackberry'ler hemen masaya konuyor, notlarını, kitaplarını karıştırıyorlar. Özellikle Amerikalı kadınlar derslerde de kendilerini hemen gösteriyorlar. Hırslı bir profil sergiliyorlar. Bu arada hırsın Amerikan Ingilizcesi'nde sadece olumlu bir anlamı var. Bizdeki gibi negatif algılanmıyor. Her soruya cevap veriyorlar, en yeni çıkan kitapları okumuşlar, kendilerini açık ifade edebiliyorlar. Ben aksanımdan dolayı sessiz kalır mıyım diye düşünmüştüm ama tam tersi oldu. Benim de çenem durmuyor pek.

Bazı ırklarsa daha sessiz. Japonlar örneğin. Son dönemde değişmeye başlasa da, sessizlik kültürlerinde takdir edilen bir durummuş. Amerikalılar atılgan, Japonlar sessiz ve cool, Brezilyalılar dışa dönük, Ruslar vakur, Güney Koreliler saygılı. Gelelim Türkler'e.

Dil okulunda ders arasında ne zaman öğretmenle yalakalık modelinde konuşan bir öğrenci görsem Türk çıktı. Havadan sudan bahanelerle yaklaşılıyor, hoca bol miktarda konuşturuluyor, yakınlık kurulmaya çalışılıyor. Yanına Rus veya Ukraynalı bir kız oturduğunda, yüzünde güller açan da sadece Türk erkek öğrenciler oluyor.

Bir de 'salla belki tutar' durumumuz var. Ona da kendimden örnek vereyim. Profesör mesleğimizle ilgili en son yenilikleri sordu. Benim alanım iletişim. Dijital iletişimin çok geliştiğini söyledim. Tabi bu son 10 yıllık bir durum olduğundan tatmin edici bir cevap olmadı. 'Ben buraya zaten o yenilikleri öğrenmeye geldim' mi diyeyim? 'Birebir pazarlama' diye cevap verdim. Sonra ardından bir güzel, uzun uzun anlattım tamamen iç güdüsel olarak. Öyleymiş, birebir pazarlamaya doğru gidiliyormuş gerçekten. Bir yerden duyduysam, kaynağı hatırlamıyorum, ama Profesör sonra bu konuyla ilgili kitap isimleri verdi, alıp okumayı düşünüyorum :)

7 Treni

2011-02-09T15:56:00.000-08:00

New York'a gelirseniz, Manhattan'ın dışına da çıkmanızı öneririm. Özellikle 7 trenine binmenizi.

Hayatınızda tıklım tıkış bir otobüse binmediyseniz, rahatsız olabilirsiniz ama NYC'te hayat sadece Sex and City dizisindeki gibi değil, orası kesin.7 treni ise bir fenomen.

7 treni Quens'ten Manhattan'a giden tren. Orient Express olarak ta adlandırılıyor.Quens en fazla göçmenin oturduğu yer NYC'te. 7 treni de günde yaklaşık 117 milletten kişi taşıyormuş.

Ayda 200 dolar ödeyerek, Penn Station'dan daha kısa sürede giden başka bir tren daha var Manhattan'a. Hem manzarası daha güzel, hem oturuyorsunuz, hem de fenalık basmıyor.'' 200 dolar bana kalır, bir ayakkabı alırım her ay, 7 treninin nesi varmış'' dedim önce ama bir ay zor dayandım. Beş dakika otobüs beklemek yerine bir saat yürümeyi tercih eden biri olarak, 40-50 dakika trende oturabilmek kabus benim için.Şimdi nadiren, sadece geç saatlerde beklememek için 7 trenini kullanıyorum. Sağımda bir Hintli oturuyor, solumda bir Meksikalı, başı omuzuma düşmüş uyuyor, Türk bir kız anladığımdan habersiz bar bar, telefonda, beğendiği erkeği anlatıyor. Arada bir Meksikalı bir grup trene binip, şarkı söyleyip, para topluyor. En çok ta Çinliler oluyor.Böyle bir ortamı var 7 treninin.Her gün çekilmese de, kesinlikle görmeye değer.

Tıklayarak, izleyebilirsiniz. Enteresan bir video.

Bu arada 7 trenine sadece gelir düzeyi düşük, arabası olmayan kişilerin bindiğini sanmayın. NYC'te trafik te, park ta ciddi bir sorun o yüzden metro ve tren herkesin hayatının bir parçası. Hatta ünlü bir beyzbol oyuncusunun, antremana gitmek için bindiği 7 treniyle ilgili sözleri başına iş aşmış ve halkın büyük bir kısmının nefretini toplamıştı.John Rocker , 7 treninde kendini Beyrut'ta gibi hissettiğini, sağında Aidsli birinin, solunda 4 çocuklu, 20 yaşında bir kızın oturmasından endişe duyduğunu söylemiş; bu yabancıları ülkeye kimin aldığını sormuştu. Bu sözlerinin ardından çıktığı ilk maçta Rocker'ı 700 polis korumuş.Kıssadan hisse ünlü bir sporcuysanız boş boş konuşmayın. Örneğin eklenme sebebi 7 treninde her kesimden, gelir ve ün durumundan insan var.

Yaşasın New York Restaurant Haftası

2011-02-01T14:28:00.001-08:00

New York'ta ''restaurant haftası'' bu hafta. Bu organizasyona dahil olan tüm restaurantlarda; öğle yemeklerine 25, akşam yemeklerine de 35$ fiks menu fiyatı uygulanıyor. Fırsat bu fırsat, 100 dolardan aşağıya çıkamayacağımız restaurantları deniyorum ben de.

New York yeme kültürü açısından çok zengin. 100 yıl da kalsam, gidemediğim bir çok yer kalır herhalde.Bizde, özellikle son yıllarda çok şık mekanlar açılsa da, dünyanın en iyi restaurantları listesine giren bir tek yerimiz yok bildiğim kadarıyla. Burada çeşitli mutfakları denemek te, gurme yemekleri yemek te, şık mekanlarda birbirinden güzel insanları görmek te gündelik hayatın bir parçası. Çok pahalı, orası ayrı.

Bugün Tribeca'da, Robert de Niro'nun ortağı olduğu Japon restaurantı Nobu'ya gittik Italyan bir arkadaşım Christina'yla birlikte.Yemek te, ortam da iyiydi.Mehmet Yaşin'in Nobu'yu ve suşilerini tavsiye ettiği yazısını okuduğumdan dolayı suşi yesem de, Japon mutfağı aslında çok zengin.Balığın yanı sıra et ve tavuk yemekleri de var. Hiç beklemezdim ama mantar salatası çok lezzetliydi örneğin.Arkadaşım balık sipariş verdi, biraz tattım, balığı da kesinlikle tavsiye ederim.

Christina ile yaklaşık bir aydır tanışıyoruz, ara ara sohbet ediyoruz.Ancak bugün Pippa Bacca'nın arkadaşı olduğunu öğrendim. Hangi ülkelere gitmek istediğimizden bahsediyorduk.''Tek başına seyahat etmeyi sevdiğini'' söylediğinde, onu Meksika gibi ülkelerin tehlikeli olduğuna ikna etmeye çalıştım. ''Istanbul'da sorun yaşamazsın, ben varım'' derken konu Pippa Bacca'ya geldi.Barış için Israil'e doğru yola çıkan Italyan sanatçı, Gebze'de tecavüz edilip, öldürülmüştü.Arkadaşıymış Pippa Bacca.Christina bunun sadece bizim ülkeye özel olmadığını, dünyanın her yerinde olabileceğini söyledi. Ilk fırsatta Istanbul'a gelmek istiyor.Onu takdir ettim, kolaylıkla ''ne geri memleket'' diyebilirdi.Yüksek anlayışa sahip.Pippa Bacca'nın ailesi ve erkek arkadaşı da bir kere olsun Türkler'i suçlamamıştı.

Picca Bacca'nın katili müebbet hapis cezası aldı.Evrensel bir projedeki bir sanatçının öldürülmesiyle tüm dünyaya rezil olmamızdan ve konunun medyaya yansımasından dolayı mı; yoksa bu vakalarda herkese bu ceza mı veriliyor bilmiyorum. Bu konudaki cezaların her zaman ağır olmasını ve kadınların ülkemizde de güvenlik içinde dolaşabilmelerini dilerim.

New York' ilk geldiğimde, özellikle ev ararken, tanımadığım insanlarla görüşüp, evlere girince çekinmiştim iyice. Neyse ki o süreci kazasız belasız atlattık. Burada ev arkadaşının erkek olması da çok doğal karşılanıyor. Ben Türk kafasıyla ''eve sarhoş gelir, sapık çıkar'' gibi bilimum konulara takılsam da, insanların genelde gözünü korkutmuyor bu gibi olasılıklar. Yine başlarda hava karardığında, sokaklarda yürürken de, metroda beklerken de çok korkmuştum. Ettiğim duaları ben biliyorum. Ama artık rahatladım, korkularım geçti. Harlem'e gitmiyorum pek, her ne kadar tehlikeli olmadığını söyleseler de.

Olumsuz konuları düşünmek istemiyorum. Ingilizceyi geliştirip, güzel yemekler yemeye devam. Yarın da Koreli arkadaşım Chloe ile Fransız restaurantına gideceğiz. O da normalde sıkı pahalı; Les Halles.Nobu'dan çok memnun kaldım.Içeride Japon restaurantında olduğunuzu anlıyorsunuz.Sade, abartıya kaçmayan bir dekorasyonu var.Servisi de kusursuz.

Foto: Nobu Restaurant, 105 Hudson St. Tribeca (kesinlikle tavsiye ederim.)

Beyaz, bembeyaz

2011-01-29T05:06:00.000-08:00

Hayatımda ilk kez karla kaplı bir kış geçiriyorum. Istanbul'da bir kaç gün yağıp, yerini çamura bırakan kar değil bahsettiğim.Her yerin bembeyaz olmasından, evimin karşısındaki kilisenin bahçesindeki Isa heykeli üstündeki kardan uzun saçların her sabah beni gülümsetmesinden söz ediyorum. Isa her yerde, her zaman o kadar hüzünlü ki; dünyanın sonuna kadar çarmıha gerilmeye hükümlü gibi.Uzun saçlı haliyse umut veriyor bana. Değişimi ve neşeyi müjdeliyor.

Öte yandan Orta Doğu kaynıyor. Günlerim dünyanın çeşitli milletlerinden insanları tanıyıp, daha önce hiç duymadığım, yeni şeyler öğrenmekle, yeni mutfaklar denemekle, keyifle geçse de; gözlerimi herşeye kapamayı, kulaklarımı sadece müziğe açmayı beceremiyorum. Herhalde her gün en az bir saatim gazeteleri Internet'ten takip etmekle, sevdiğim köşe yazarlarını okumakla geçiriyor. Dücane Cündioğlu farklı sadece, yüksek sanattan bahsediyor, dünya hallerine, siyasete genellikle değinmemeye çalışıyor. Hüzünden en çok o bahsetse de, umut aşılıyor bana haliyle, duruşuyla.Kendi çıkarları peşinde koşmayan, insanlığı aşağılamayan, kendine yenik olmayanların varlığını anımsatıyor.

Diğer haberlerse üzücü.Gerçi eski tamamen süpürülmeden, yeniye yer açılmıyor ama yufka yürek üst bakış açısını örtülüyor; Tunus'taki, Mısır'daki olaylar ''bize de sıçrar mı'' gibisinden yüzeysel endişeleri gün yüzüne çıkarıyor. Her açıdan çok ilginç bir dönemden geçiyoruz ancak şaka gibi görünse de, gerçek şu ki Muhteşem Yüzyıl dizisi gündemimizin başında. ''Padişahlarımız içer miymiş, sevişir miymiş''... Haremleri varmış, daha ne olsun.

Kolaylıkla yönlendirilebilen, etkilenebilen, genelimizin genel kültürü zayıf, düşünmeyi öğrenememiş bir halkız, kabul edelim bunu. Fazla duyusalız, hemen dolduruşa geliriz, kandırılmaya çok açığız.Geleceğimiz pek parlak görünmüyor bu durumda. Diğer yandan pratik bir zekamız var. Ailelerin koruyuculuğu bizde ''homeless''ler oluşturmamış.Amerika'da bu çok dikkatimi çekiyor, çünkü sokakta yaşayan, evsiz barksızların hepsi işsiz, alkolik, uyuşturucu bağımlısı değil, büyük bir kısmı deli. Üniversite mezunu, bir zamanlar işi olan kimseler.Delirip, ev kirasını da ödeyemeyince, sokağa düşmüşler.Ailesi olanlar da var, ama bir kaç ters söze kırılmışlar örneğin, bırakmışlar öylece."Deli bu, sözüne, davranışına bakılıp, kırılınır mı'' desem; sorumluluktan kaçış için buldukları bahaneye çomak sokmuş olurum herhalde.Onları görüce değerlerimiz sahip çıkmanın, Anadolu kimliğimizin önemini daha çok anladım.Gerçi bizde de para tüm putlar arasında baş köşede yerini almaya başladı ama biz putperest değildik, değil mi? Isa heykellerimiz yoktur bizim.Putlarımız yoktur.Padişahlarımıza söz ettirmeyiz, orası ayrı.

Neyse çok ciddi bir yazı olmaya başladı birden. Bugün ''gerçekliğin doğası'' konulu bir seminere gideceğim. Aslında daha çok yuvarlak masa konuşması formatında. Farklı disiplinlerden kişiler bir konuyu ele alıp, tartışıyorlar. Bugünku oturumu Deepak Chopra yönetiyor. Mistismin pazarlama tarafında olup olmadığını bilmiyorum, ama bazı kitaplarını sevmiştim. Bakalım bugün yakından göreceğim.

Balayı, İçki ve İran

2011-01-24T15:20:00.000-08:00

Balayı kelimesinin İran'dan çıkmış olduğunu duymuş muydunuz? Uzun zaman önce, İran'da, içkinin tüm kötülüklerin anası olarak görülmediği zamanlarda; gelinin babası damada evliliklerinin ilk ayında sınırsız içki verirmiş. Damat sarhoş olsun da, gelinin çirkinliklerini en azından bir ay boyunca görmesin, bu arada da bir çocuk yapmaya zaman olsun diye mi; yoksa adamın teki bir aylık beleş içki uğruna evlenmeye ikna olsun diye mi bilmiyoruz.Malum evlenince kadın kocanın sorumluluğuna geçiyor. Evden bakılması gereken bir boğaz eksildiği gibi, babasız doğma ihtimali olan pek çok çocuktan da kurtulunmuş oluyor. Bu durumda balayı biraz da gelinin babasının kutlama yaptığı bir dönem olmalı. Tabii o zamanlar; insanların günümüzdeki kadar gelişmediği, ilişkilerin aşk ve sevgiyle değil, cinsel dürtüler kimi zaman da politik sebeplerle başladığı, içkininse ne hikmetse serbest olduğu zamanlar. Bilin bakalım Iran'da içki o dönemlerde neden yapılırmış? Baldan. ''Balayı'' kelimesi de buradan türemiş.Damada evliliğinin ilk ayında sunulan baldan yapılan içkiden, İran'daki bu gelenekten.

Hrant Dink

2011-01-18T15:33:00.000-08:00

Göçmenler = Aliens

2011-01-12T04:50:00.001-08:00

Dün yeni bir kelime öğrendim. Göçmenlere ''aliens'' deniyormuş. Uzay'dan gelen yaratıklara da alien deniyor. Kızılderililer dışında tüm nüfusunun göçmen olduğu bir ülke halkının ''diğerleri'' için yaptığı ilginç bir benzetme değil mi?

Amerika'da Meksika sınırı ve kaçak girenler büyük bir sorun. Hatta ekonomik kriz onlara bile yıkılmaya çalışılıyor. Amerikalılar'dan iş çalmaları, ücretleri aşağıya çekmeleri, vergileri yükseltmeleri gibi sorunlardan dolayı.Vergi konusuna şuradan geliyorlar: Bu göçmenlerin çocukları olduğunda okula gidiyorlar ya, o yüzden bu gibi toplu konularla ilgili olarak Amerikalılar'ın ödediği vergi yükseliyor. Göçmenlerse yasal olmayarak burada ve vergi ödemiyor. Buna da kızılıyor.Onları kaçak çalıştıran Amerikalı patronlardan neden hesap sorulmadığını anlayamadım.Kimsenin yapmak istemedikleri işlerde, sosyal hakları olmadan ve de çok düşük ücret karşılığı çalıştıklarını göz ardı ediyorlar. Ülkeyi sömürdükleri, burada kazandıklarını kendi ülkelerine gönderdikleri ve de Amerika'ya hiç bir faydaları olmadıkları görüşü hakim.

Aklıma Alamancılar geldi sınıfta bunlar konuşulurken. Nitekim sınıfta, Ingilizcesi mükemmele yakın olan bir çocuk ta Alman. Türkler'den nefret ediyormuş.Neden olarak tanıdığı bir kaç Türk kızının, Alman gençlerle evlenmek istemelerinden dolayı abileri tarafından öldürülmelerini, ülkesinde yaşayan pek çok Türk'ün Almanca öğrenmemiş olduğunu gösterdi.

''Sizde her şeye abi karar veriyor ya'' dedi. ''Aile her şeyden üstün. Seriat.''

Kendisiyle isterse Almanca, isterse Ingilizce konuşabileceğimizi söyleyip, elimden geldiğince Türkiye'nin sadece böyle olmadığını anlatmaya çalıştım. ''Şeriat'ta kardeşin kardeşi öldürmesinin olmadığını, insanların kendi istedikleri gibi yorumlamalarının'' sorun olduğunu söyledim. Kardeş katili abiler hapistelermiş şimdi. Bunun da hukuğun aile kararından daha üstün olduğunu gösterdiğini belirttim.

Hızımı alamayıp, hocaya da Almanya ve benzeri ülkelerdeki genc nüfusun az olduğunu ve dışarıdan çalışana ihtiyaç duyduklarını açıkladım. Bir ara konuyu ''Meksikalılar'ın haklarını kim koruyacak''a getirdim ama kimse pek oralı olmadı. Alman çocuk benim çok modern olduğumu söyledi. Türkiye ile ilgili kanısı değişecek gibi değil, Avrupa Birliği'ne girmemizi de istemiyorlarmış. Sonunda gülerek, ''sen zaten Ispanyol'a benziyorsun'' dedi.Ispanyol'a benzemem vicdanını mı rahatlattı bilemem. Sınıfta Türk olduğuma inanmayan ve beni Ispanyol sanan diğer bir kaç kişiye de ''ben çok tipik bir Türk'üm'' diyip durdum dün.

Türkiye'nin çeşitli yüzleri.Bir yanda katledilen genç kızcağızlar; diğer yanda kendi istediği gibi okuyabilen, çalışabilen, bir baba ya da koca himayesi olmadan yaşayabilen benim gibiler.

Amerika: Eskiden siyahların yaptığı işleri şimdi hispanikler yapıyor.Farkı karşılığında ücret almaları.Bir yanda büyük gökdenelenlerin tepelerinde dünyayı yönetenler, diğer yanda bulaşıkcılar.

Her iki ülke de tezatlar ülkesi.

Amerika özgürlükler ülkesi. Gerçekten de geldiğimden beri bunu hissediyorum.Buranın en güzel yanı ''özgürlük''. En kötü yanıysa ''bencillik''.

Türkiye benim için erenlerin, sevginin ülkesi. En kötü yanıysa ''baskı''.

Hoca Türkiye'de göçmenlerle ilgili durumun ne olduğunu sordu. Sınıftaki diğer Türk çocuk fikrinin olmadığını söyledi. Bizim için ''öncelikli bir sorun olmadığını'' söyledim.

Türk kültüründe kapının herkese açık olduğu, hiç bir kültürü asimile etmemiş olduğumuz konularına girmedim. ''Diğerleri'' ve ''bizler'' gibi ayrımlarla ilerlenemeyeceği, sadece herkesle bir olursak sorunları çözebileceğimizi söylemedim.Ikiliklerin her geçen gün belirginleştiği, ''namus'' adı altında iki yüzlü hayatlar sürüldüğü ülkemizin aslında erenlerin diyarı olduğunu, kapının herkese açık olduğunu söylemedim.

''Gel, kim olursan ol gel.

Ister kafir, ister mecusi, ister puta tapan ol yine gel.

Bizim dergahımız ümitsizlik dergahı değildir,

Yüz kere tövbeni bozmuş olsan da yine gel.''

Mevlana

Kış Ortası, New York Sokaklarında Pantolonsuzlar Ordusu

2011-01-10T06:40:00.000-08:00

Dün ''No Pants'' günüydü.Metroda, sokaklarda pantolonsuz, külotlarıyla dolaşan yüzlerce kişi vardı. Havanın ne kadar soğuk olduğunu belirtmeye gerek yok. Bu gibi olaylarda kültürlerimizin ne kadar farklı olduğunu iyice anlıyorum.Ilgilenenlerin ekteki linkteki videoya bakmalarını tavsiye ederim. http://www.youtube.com/watch?v=CD2nsuJok_s

Bunun bir ileriki adımı da üniversitelerde görülüyor ara ara. Bu sefer sadece pantolonlar değil, tüm giysiler cıkarılıp, sokaklarda çıplak dolaşılıyor. Bush'un kızının da bu etkinliğe katılmış ve fotoğraflarının basına sızmış olduğunu duymuştum. Bizim Bilgi Universitesi böyle bir durumda ne yapardı merak etmedim değil.

Amerika Modeli Uzerinde Iyi Düşünmek Lazım

2010-12-28T02:44:00.000-08:00

Geldiğimden bu yana, New York mağazalarında satılan her şeyin ''made in China'' oluşu dikkatimi çekiyor. Aralarında nadiren Vietnam'da üretilmiş mallar da bulabiliyorsunuz. Zara'dakiler Türkiye'de üretilmiş sanırım, bir de Bed&Beyond'da Türk malı havlular görmüştüm.Her şey Çin malı olunca, insan ister istemez kalitesini düşünüyor. Bir de birbirine iki rakip olan ülke arasındaki ticari ilişkileri.

Hızlı çıkış yapan Türk şirketlerini takip ediyorum. Wenice Kids de bunlardan. Çin'de üretim yapmayacaklarını, verimli bir sistemle Türkiye'de üretim yaparak, aynı kara ulaşılabileceğini söylüyor şirketin genel müdürü. Çin'i seçmenin işin kolayı olduğunu. Ancak Amerika'ya bakarsak; buranın özü işin derinine inmek değil; hızlı, karlı, en direk olarak hedefe varmak.

Kölelik kültürü de yüzünü biraz değiştirerek, hala varlığını sürdürüyor. Kaçak, çalışma izni olmayan Hispanikler çalıştırılıyor çoğu yerde. New York'a çok turist gelmesinden dolayı adım başı olan restaurantlar krizden etkilenmemişe benziyor. Ancak işletme mantığıyla yaklaşınca ucuz işçi çalıştırarak, karı yükseltmek mantıklı.Zenciler yerlerini hispaniklere bırakmışlar, boğaz tokluğuna çalıştırılıyorlar.

Dikkatimi çeken diğer bir konuysa; New Haven'da oldu. New Haven, New York'a iki saat uzaklıkta, küçük ve hoş bir yer. Yale Üniversitesi burada. Tarihi binalarıyla Yale hem

estetik, hem de görkemli; bilginin değerini hatırlatıyor. New Haven zengin bir yerleşim alanı değil.Oysa bir şehire üniversite kurulması ciddi bir gelir anlamına gelir. Herşeyden önce şehire öğrenciler gelir. Bu öğrenciler ev kiralarlar, yemek yerler, alışveriş yaparlar. Bu da ticaretin canlanması demek. Ancak New Haven'da herşey Yale'in içinde olup, bitiyor. Yemekhaneleri içinde, yurtları içinde. Çevre pek yararlanamıyor, tüm gelir Yale'e gidiyor.Neden olmasın tabi?Bu gibi konularda doğru ve yanlışların olmasından ziyade, en verimli yolu zaman ortaya çıkarıyor.

Ancak Amerika'daki kriz bu kadar derinken, işsizlik rakamlarında hala bir değişiklik yokken, bir yerlerde çok ciddi sistematik yanlışlar yapıldığı da ortada değil mi? Üretimin Çin'e kaydırılması demek, Amerika'da fabrikaların kapanması işçilerin işten çıkarılmaları demek. Servis sektöründe Hispanicler çok ucuza çalıştırılıyor. Her işletme maksimum karı düşündüğünden; kontolü ölçüsünde tüm geliri elde etmeye çalışıyor. Okumak, nitelikli bir meslek sahibi olabilmak ciddi anlamda pahalı. Dolayısıyla niteliksiz nüfus yoğun.

Sonuç; işsiz, düşük gelirli dolayısıyla az da harcayan nüfus yoğunluğu.Bunun karşısında inanılmaz pazarlama taktikleriyle halkı sürekli tüketime sürükleyen firmalar. Çok normal tabi, çünkü firmaların var olma sebepleri kar etmek. Üretecek, satacak, pazarlayacak, süsleyecek, püsleyecek ki millet alsın.Sorun milletin kazanmadan, üretim çarkına dahil olmadan; tüketime sürüklenmiş olması.Mortgage, banka kredileri de tuz biber ekmiş.

Bu arada New Haven'da ziyaretine gittiğim akrabalarımın uzmanlık alanları politika. Obama hakkındaki görüşlerini sordum. Ciddi anlamda çuvalladığını düşünüyorlar.

Bembeyaz, karlar altında

2010-12-27T04:40:00.000-08:00

Özlediğim her şeyi bu şehirde yaşıyorum. Her yer bembeyaz bu sabah, yoğun tipi durdu.bendeki kırgınlık, boğaz ağrısı ve hafif ateş devam ediyor, ancak inatla ilaç kullanmıyorum. Bir süre daha geçmezse başlarım sanırım. Çevreyi böyle karlar altında görmenin ve portakal, nar gibi meyvalar yemenin sanırım sadece psikolojik olarak olumlu etkileri var. Virüs kaptıysanız, ilaçsız geçmiyor.

Sabaha annemi özleyerek başladım. Rüyamda gördüm dün gece.Bana bir konuda yol göstermeye çalışıyordu. Ne kadar akıllı olduğunu ve ona hep ihtiyacım olduğunu düşündüm.Geceki konu gerçek hayatımdan bir sorun değildi, apayrı bir kurguydu. Belki sembolikti ama o sembolleri yorumlayabilecek bilgiye sahip değilim. Keşke tüm hayatım boyunca benimle birlikte olsaydı diye düşündüm sabah.Kendini hiç düşünmeden, menfaatsiz seven insanın bir annesi var herhalde.

Anne özlemiyle başlayan sabahıma mı cevap oldu kar? Her yer bembeyaz ve ben bunu yıllardır görmemiştim.Öyle çamurlu, bir kısmı tutmuş, yollar arabalardan dolayı ıslak değil. Her yer karla kaplanmış durumda. Yollar da, evin karşısındaki kilise de, bahçe de. Öyle güzel ki.

Burası o kadar ilginç ki.Tipi yağıp, yollarda yürüyemeyince ve feci üşüyünce, ''mutlaka memleketime döneceğim'' diyorsunuz. Sonra birden burada birşey de çekmeye başlıyor. ''Acaba burada iş bulabilir miyim'' diye düşünür buluyorum kendimi. Herkesin derdi vize ama ben nedense o gibi konuların hemen çözülebileceğini ama işinse hayati olduğuna inanıyorum.Bir kaç ay sonra döneceğini bilmek te insanın hiçbir şeyi hayatının merkezi yapmamasına yol açıyor. Yorgun bile olsanız ''hadi çıkayım, şunu da göreyim, belki daha sonra fırsatım olmaz'' düşüncesi hakim.Türkiye'den de kopmuş değilim, facebook, skype sağolsun.Hala Türkiye'nin gazetelerini okuyorum, oradan haberler alıyorum. Burada dünya umrumda değil; Amerika'nın ekonomisi neymiş, yeni vergi yasası neleri kapsarmış, insanlar nelerin dedikodusunu yaparmış...Hiçbir şekilde çevre baskısının olmaması ve bu özgürlük çok güzel... Yıllardır Türkiye'de tek başıma yaşıyorum, kimsenin bana bir şey dediği yok ve bende arda kalan duygu sadece ''baskı''. Türkiye'den öylesine sıkılmışım ki...Onu anladım.Bir ülkenin bir insanı sıkma yetisi var mıdır? Nedir ülke? Topraklar mı, insanlar mı?Insan kendi kendini sıkar; sonra da dışa yansıtır: ''Beni bu ülke sıktı, şu şehir sıktı, şu insan sıktı.'' Niye aynı insan başkasına aynı tesiri yapmıyor? Mutlaka insanın kendi içindeki bir şeyden dolayı olmalı.

New York'tan Bir Arkadaşı Ugurlamak...

2010-12-13T04:21:00.000-08:00

Bir kac yıl once birlikte bir projede gorev aldıgımız bir arkadasımla dolaştık New York sokaklarında. Iş nedeniyle iki aylıgına gelmişti. Resmi toplantı salonlarından aşina bir yuzun, bir jazz barda, otantik bir restaurantta, parkta, sokaklarda hayat bulmasını seviyorum. Herkesle olmuyor paylaşım, kimisiyle sohbet gündelik olayların, yüzeysel yorumların dısına cıkmıyor. Bir iki gorüsmeden sonra kopuyor insan. Kimisiyle de anılar, umutlar, dertler, duygular paylaşılıyor, arkadaş olunuyor.Bizde de boyle oldu. Once yemek ısmarlamasındaki comertligi dikkatimi cekti. Culsuz bir durusum var da acıdı mı diye düsünmüştüm. Ne de olsa yine calışmadıgım ve para kazanmadıgım bir donemdeydim.Herhalde ondan ''ben ısmarlayayım'' demişti cıktıgımız ilk yemekte.Manhattan'da yemek cok pahalı. Normal maaşla calışanlar icin guzel bir jest ısmarlamak. Etiyopya restaurantına gitmistik ilk olarak. Borekleri bizimkilere benziyor; et yemekleri farklı. Bir de herşey elle yeniyor Etiyopya restaurantlarında. Sosyal bir ortamdasınız; masa basında oturuyorsunuz ve yemeklere elle dalıyorsunuz, kesinlikle degişik bir deneyim.Tavsiye ederim.

Ikinci olarak dikkatimi ceken ısrarla tanıdıgı herkese hediye almaya calışmasıydı. Bana eski zamanlarımı hatırlattı, bir zamanlar kendimden once başkalarını dusunurdum hep. Hediyeler, kendisine verilen siparişlerle New York - Ankara hattında faaliyet gosteren Noel Anne gibiydi. Bu durum New York'taki son gununde tum valizleri zorlukla kapattıktan sonra, son siparişler ve hediyeler icin Birlesmis Milletler Binasi'na gitmesiyle devam etti. Buradaki fotograf sergileri de, hediyelikler de cok guzel. Ben de onunla birlikte kısa bir süre dolaştım ama daha sonra tekrar gitmeyi ve rehberli bir tura katılmayi dusunuyorum.

Onu yolcu ederken bana cok teşekkür etti, burada yalnız kalmadıgı icin. Gerek yoktu aslında, hic bir şey yapmadim sonucta.Birlikte eglendik, buradaki arkadaslarımla tanıstırdım.New York'un gece hayatının farklı yüzlerini gordük birlikte.Upuzun limuzinler, ev partileri, clublar, müzisyenlerin müthiş yetenekli oldugu el kadar barlar, Broadway muzikalleri vs... Clubları yaş itibariyle gecmisim, en fazla bir saat sonra yoruluyorum, kücük bir yerde canlı müzik dinlemeyi daha cok seviyorum. Müzikaller muhtesem. Limuzinlerse sanıldıgı kadar pahalı degil, hele bir de bizim gibi icine 10-15 kişi dolup, ücreti de bolüşünce karşılanabilir bir rakam...Yalnız şoforlerin hic acıması yok, bir dakika gecirin hemen ikinci saat ücretini istiyorlar. O yüzden kapıda bekletmemeli, yolu da iyi hesaplamalı New York'ta.

New York'ta dogmamış, ancak hayatlarının bir doneminde buraya gelip yerleşen insanların genellikle aynı seyden sikayet ettikleri dikkatimi cekti.Burada dostlugun olmamasından dertliler, ciddi anlamda yalnızlık cekiyorlar. Nitekim arkadasımin evini kiraladıgı ev sahibi de Perulu bir kadındı, o da aynı şeylerden bahsetti.Kocası Amerikalıymış ve 28 yıl once buraya yerleşmiş, ama hala alışamamış.''Peru'da herkes birbiriyle konuşur, aileler geniştir.Burada birisini arayıp, cagırsan once programıma bakmalıyım diyor'' diye anlattı; anahtarı alıp, evi kontol edip, depozitoyu geri odemeye geldiginde.Kocasıyla birlikte burada ikili bir hayat suruyordu belli ki.Dışa acılmayan, dostlarla zenginleşmeyen.

Evsahibi sonra dolapta askılar tam mı diye tek tek saydı, caydanlıga yandı gerekcesiyle 60 dolar isteyip, depozitodan dustu. Biz goremedik herhangi bir hasar, kızdık ama belli etmedik. Evde kalan bir sürü temizlik malzemelerinin ve daha baska şeylerin parasını istemek te, caydanlıgı almak ta aklımıza gelmedi. Arkadasım bir de üstüne üstlük kadına, evin anahtarına takmıs oldugu cok hoş, nazar boncuklu anahtarlıgı hediye ettiginde, mizacındaki iyilik yine dikkatimi cekti.Ben vermezdim.

Kotülük, kabalık veya haksızlıkla karsılaştıgım durumlarda ya da art niyet fark ettigimde tepkimi belli ediyorum. Eskiden yapamazd1m ama degiştim simdi de duramıyorum.Bazen acık acık konuşuyor, bazen de karşımdakinin neyi kaybettigini asla bilemeyecegi şekilde karşılık veriyorum. Ornegin limuzinde, saati doldugunda, daha gidecegimiz yere varmadan arabayı durduran ''paramı hemen odeyin, hemen cıkın arabadan'' diye tutturan şofore; arabadaki hic bir ickiyi yar etmedim gecen aksam. Elbette hizmetinin karşılıgını almalı, ama kabaydı adamın davranışı. Iyi bir cluba elimde ici icki dolu torbalarla girmeyi goze aldıracak kadar. Limuzinlerin icine dışarıdan yemek, icki vs. getirebiliyorsunuz.Bir dogumgünü partisinden cıkmış, cluba gidiyorduk ve şofor o kadar kaba olmasaydı partiden arda kalan, sürüsüyle pahalı icki de arabasında kalacaktı o aksam.

Ama evden cıkarken boşluguma geldi.Parasını fazlasıyla odedigi caydanlıgı aldırabilirdim mesela. Belki de arkadaşım gidiyor diye uzgundum, ondan dusunemedim.

Valizleri taksiye konulurken, ugurlama anında birlikte güzel zaman gecirdigimizi düşündum.Surekli birlikteydik. Burada ciddi bir sorun yalnızlık.Tek başına şehri dolasmak cok ta zevkli degil. Ama Allah'ın arkadaşım gibilerini hic bir yerde yalnız bırakmayacagını duşundum. Comertlik, iyilik karşılıgını bulur. Somurenler de cıkar karşınıza, ama yalnızlık ceza olmaz, yeteri kadar olur hayatta, ic huzurunuz olur.Bilmedigimiz ne hediyeleri vardır belki de.Maddeye sıkı sıkı sarılmakla ilgili olabilir mi koca bir toplumda yalnız kalmak? Ev sahibi de hak ettigi yaşamı suruyordur, kimbilir. Soylenip duracagına, ''herkes şoyle boyle'' diyecegine, donup kendine bakmak, kendinle yüzleşmek gerekmez mi? Belki de seninle olmayı tercih etmiyorlardır, dimi ya?

Not 1: Imla yanlısları icin ozur dilerim.Baska bir bilgisayar kullanıyorum, Turkce harfleri uyarlayamadım. Gordugum yerde duzeltsem de, yine de tam olmadı.

Not 2: Fotografla ilgili olarak facebookta bir arkadasım Sex and City i hatırlattıgını yazmıstı. Bana da o film hep bir suru valizle seyahati anımsatır.

İki farklı dünya

2010-12-02T15:36:00.000-08:00

Amerika büyük bir pazar yeri gibi. Her an promosyon ve reklam bombardımanı altında ezildiğinizi hissediyorsunuz. Filmler iki, üç dakikada bir reklamlar tarafından bölünüyor, sokaklarda her gün başka bir şenlik. O şenliklerin pazarlaması ve indirim furyası. Yok kara cuma, yok başka bir şey. Her şey halkı daha fazla yolmaya yönelik. Kara tuzaklar...

Halk ta gönülden çok akıl oldaklı görünüyor. Uzaklar, hemen açılmıyorlar, herkes birbirine dava açıp duruyor.Thanksgiving dışında görüşüyorlar mı merak ediyorum.

Bu madde odaklı ortamın yanısıra beni şaşırtan, insanlardaki müzik zevkinin çok gelişmiş olması. Çok gözlemledim, istisna aradım ama bulamadım. Bakkalından süper marketine her yerde çalan müzikler harika.

Ciddi anlamda jazz dinliyorlar. Başka müzik türleri de var. Ancak en yaygın olanı jazz.Jazz, klasik, rock....Öyle güzel ki her yerde çalan müzikler.

Çok küçük, içine en fazla 30, 40 kişinin sığacağı barlar var. Canlı müzik dinlemeye gidiyorsunuz, her dakika "bir şey için, para harcayın" diye sıkıştıran yok; gündüzlerin sokaklarının aksine. Hatta bir şey ısmarladığınızda, çabuk gelmesi için siz ısrar ediyorsunuz. "Çok kalabalık, birazdan hazır olun" diyorlar. Müzikler harika, müzisyenler harika...

Bu iki dünyanın da aynı yerde olmasını, aradaki kontrastı çözemiyorum. Bir yanda bir elmayı bile paylaşmayan, promosyonuyla, faiziyle, mortgageiyle hep daha fazlasını almaya çalışan bir taraf var. Diğer yandansa çok ince bir sanat zevki.

Hangisi Amerika, daha çözemedim.

Foto: Smalls Jazz Club

New York'tan Notlara Devam

2010-10-22T02:16:00.000-07:00

Öncelikle Amerika ile ülkemiz arasında bir uçurum olduğunu söyleyemeyeceğim. Medeniyetsizlik anlamında Amerika bizden ileride olabilir. Yere tükürenler, milletin içinde burnunu karıştıranlar, çarpıp özür dilemeyenlerden burada bol miktarda var. Bu gelişmemişlikle, sanatın güzelliğinin bir arada nasıl barındığına şaşırıyorsunuz. Amerika'da alışveriş yaparken, kulağınızı tırmalayan şarkılarla işkenceye maruz kalmıyorsunuz bizde olduğu gibi. Sadece iyi mağazalarında değil, marketlerinde bile, hemen hemen her yerde çalan müzikler harika. Bazen alışveriş bittiği halde, sırf şarkıyı dinlemek için mağazada boş boş dolaştığım oluyor.Her seferinde aklıma Hande Yener'ler, Demek Akalın'lar "kaldıramazsan, kaldırırlar gülüm" şeklindeki şarkılar geliyor.Arada uçurum var.

Kütüphane ve müzeler sayıca çok fazla. Hemen hemen her konuda bir müze bulabilirsiniz. İnsanlar metroda, trende genelde okuyor.Bu durum halkın genelinin kültürlü olduğu anlamına gelmiyor.Okudukları kitaplara baktığınızda, çoğunun boş ve herhangi bir edebi değeri olmadığını görüyorsunuz. Metro gazetelerini okuyanların dünyadan haberinin olması zor, çünkü onlar da suya sabuna dokunmayan, basit içeriklerle dolu.Göze çarpan klasik kitapların yerlerini online'a bırakmış olmaları.Ben gerçek kitap okumayı seviyorum, sayfalarına dokunmayı, kitabın kokusunu. Ancak bu da yakında nostaljik bir durum olabilir.Kitapların yer kaplamaları, pahalı oluşları, yanınızda taşırken ağırlık yapmaları gibi dezavantajları var. Belki öğrenciler için düşünülebilir. Çocuklar sırtlarında bir sürü kitap taşıyacaklarına, küçük bir bilgisayarla hepsine anında ulaşabilirler. Eğitime teknolojinin daha fazla dahil edilmesi konuşuluyor. "Smart education" deniyor. Yine de bilgisayarların öğretmenlerin yerini alacaklarını söylemek için henüz erken. Şimdilik basit bilgisayar oyunları ya da e-learning uygulamaları hayata girmiş durumda.

Bunların yanısıra burada, marketlerde inanılmaz ürün çeşitliği göze çarpıyor. Dünyanın tüm markalarını basit mahalle marketinde bile bulabilmek hoş bir durum."Tam buğday" olayıysa almış başını gitmiş. Organik marketler, organik gıdalar, hazır yemekler...Kadınlar yemek hazırlamaya nokta koymuş gibi.

Hayatın zorluğu ve hızı, zamanın yetmemesi, ailede rol paylaşımının kadınlara doğru ağır bir şekilde kaymasıyla birlikte ailelerin yemek alışkanlıkları ciddi bir değişime girmiş. Çocuklar okul sonrası akşam yemeklerini mikrodalgada kendileri hazırlıyor. Yemekler genelde sandviçlerle geçiştiriliyor. Lokantalarda sağlıksız trans yağın kullanımına karşı yasal önlemler alınmaya çalışılıyor, çünkü insanlar artık çoğunlukla dışarıda yemek yiyor. Amerikalı kadınların yemek yapmaya yaklaşımları "Uf çok zaman alıyor. Bilmiyorum" şeklinde. Başta modern hayatın normal bir izdüşümü gibi görünse de, aslında ciddi bir kültürel değişimin göstergesi. Eve döndüğümüzde, annemizin bize hazırladığı mis gibi gibi kokan kekin tarihe karışması demek. Ciddi bir emek sonrasında yapılan lezzetli yemeklerde ailelerin bir araya gelmesi, keyifli bir akşam yemeğine zaman ayırmak , sağlıklı ve lezzetli yemek yemek...Hepsi çok yakında tarihe karışabilir.

Bu duruma çözüm, kadınların çalışmayıp aile hayatlarına daha fazla zaman ayırmaları da değil. Çünkü burada ev kadınları da yemek yapmıyor. Gündelik koşuşturmacadan sonra, çoğununun yemek hazırlamaya zamanı kalmıyormuş. Boşanıldığında, kadın mal varlığının yarısına sahip oluyor. Kolay boşanılmıyor bundan dolayı, ancak adamların gözü dışarıda, kadınlar da mal mülk ve boş şeylerle oyalanıyor gibi. Sevgi yok, birbirine katlanma var. Ya da dışarıdan görünen o. İnsan sevdiğine yemek hazırlar, gömleğini katlar, koklar ve kokusuyla bile mutlu olur. Kalpte sevgi yoksa, yemiş mi yememiş mi, kime ne...

İstanbul'a dönünce, Türk mutfağı ile ilgili bir yemek kursuna katılmaya karar verdim. "Kadınlar kültür taşıyıcılarıdır" demişti bir gazeteci arkadaşım. Yemek bana göre önemli, çünkü içimize alıyoruz. Enerjimize katıyoruz. Gerçekten zaman ve emek istiyor. Herşeyin paraya endeksli ve hazır tüketime kaydığı bu zamanlarda çok normal, bu işin outsource edilmesi.Gelecek pek iç açıcı görünmüyor bu noktada.

Diğer bir gelişme de, insanların yerlerini belli eden ciplerin artık kullanılmaya başlanmış olması. Yaşlı nüfusun yoğun olduğu bazı kasabalarda, vücutlarına bu cipi koyduruyorlarmış. Alzheimerlı birisi kaybolduğunda mesela, onu bulabiliyorlar. New York'ta baştan sona koşulduğu, halka açık 5 saatlik bir maraton var. Geçen yıl sporcuların ayakkabılarına cip konmuş ve maraton online izlenebilmiş. Örneğin arkadaşınızı takip etmek istiyorsunuz, onca kişi arasından cip sayesinde bulup, onu izleyebiliyorsunuz. Böyle böyle başlayıp, yakında her bebeğe bir cip takılmasından endişe ediliyor. Her an, nerede olduğunuz bilinecek, düşünsenize. "Big brother is wathcing you".

Sadece yer göstermek anlamında değil, kredi kartı bilgileri de yüklenebiliyor. Parmağınızı dokundurup, ödeme yapabilirsiniz. Ya da tüm medikal kayıtlarınız yüklenebilir vs.

"İşe yaramayan ve bizi gerileten şeyleri bırakmak; ancak değerleri korumak gerek." Bunu da aynı gazeteci arkadaşım söylemişti. Korumak istediğim, paylaşım, karşılık beklemeden vermek. Amerikalılar'ın bilmediği bir şey bu. Öğlenleri çeşitli milletlerden arkadaşlarla birlikte yemeğe çıkıyoruz. Genelde farklı mutfakları deniyoruz. Türk yemeklerine bayıldılar, özellikle Brezilyalılar. Normalde bir kişi sipariş versek 30 dolar ödediğimiz yerlerde; hep birlikte olduğumuzda kişi başına 15 dolar düşüyor. Yemekleri ortaya alıp, herbirini deniyoruz.Hem az ödemiş oluyoruz, hem de o mutfak hakkında daha fazla fikrimiz oluyor. Burdakiler bunu anlamıyor. Ekonominin içine düştüğü duruma şaşmamak gerek. Paylaştıkça, bolluk, bereket de artar. Anadolu kültüründe var bu. Misafire en güzel yer verilir, tekrar yemeğe döneceğim ama, varınla yoğunla yemekler hazırlanır. Burada al gülüm, ver gülüm. Bu durum uzun süredir burada yaşayan Türkler'de bile gözlemleniyor. En çok onlardan uzak kalmak istiyorsunuz, çünkü şark kurnazlığıyla Amerikalılık birleşince tehlikeli bir hal alıyor. Uzak durmakta fayda var.

Özetle yemek yapmaya devam, paylaşmaya devam.Brezilyalı ve Korelilerle iyi anlaşıyorum. Amerikalılar hakkında bir yorum yapmak için erken.

İlk Laundry Macerası

2010-10-14T15:10:00.000-07:00

Facebook'ta bir "ilk ne zaman" geyiği dönüyor. 12, 14 yazanlara pek inandığımı söyleyemeyeceğim. 30+ yazacaktım geçende, ama bu soruya cevapmış gibi anlaşılacağından çekinip yazmadım. Benim 30+ la kastım, hayatımda ilk kez "laundry" ye gittiğim yaş. "Artısı nedir" diye sormazsanız sevinirim, hazır şu sıralar herkes 20'lerinde gösterdiğimi söylerken, biraz bunun keyfine varmak istiyorum.

Amerikan filmlerinde görmüşsünüzdür mutlaka. İnsanlar çamaşırlarını dışarıda yıkarlar. Dere kenarında değil tabi, otomatik çamaşır makinelerinin ve kurutucularının olduğu yerlerde. "Laundry" denilen bu iş o kadar uzun sürer ki, orada bir adamla tanışmaya, sohbet etmeye ve aşık olmaya bile vakit olur.Nerede mi? Amerikan filmlerinde.

Ben aşık olmasam, hatta kimseyle tanışmasam da, New York'ta ilk "laundry" maceram ilginç bir deneyimdi. Bir kere üç saat sürdü. Benim çok az giysim olmasına rağmen, birlikte gittiğim arkadaşlarımın 10 makineyi dolduracak kadar giysilerinin olması işi biraz uzattı. Gerçi herhalikarda önce yıkanmasını, sonra kurumasını beklemek gerekiyor. Orada beklememek, ertesi gün gelip almak gibi bir seçenek te var, ancak iki misli ödemek karşılığı. Bir de "nasıl katlıyorlar, temiz bir yere mi koyuyorlar" gibi çekinceleriniz varsa, hiç seçmeyeceğiniz bir seçenek.

"Laundry" nin diğer ilginç tarafıysa külotlarınızı bilimum insanların arasında katlamak, bunu da sanki ömür boyu yapmışsınız gibi vurdumduymaz bir havaya bürünmekti. Yan tarafımda bıyıklı bir adam vardı, ama sürekli telefonda konuştu, bana ve bilimum çamaşırlarıma da baktığını görmedim. Yine de garip hissettim elimde külotlarla.

Burada "laundry" kullanılmasının sebebi halkın çamaşır makinesi almaya parasının yetmemesi değil. Evlerin çoğu bu sistemi kaldırmıyor. Binalar eski, sus teşkilatları eski. (Dünyanın başkenti olabilecek bu şehrin bu kadar eski oluşu çok şaşırtıcı zaten. )Bir binada herkesin aynı anda çamaşır yıkayacak olması sanırım ciddi sorunlar doğurur. Bundan dolayı eve çamaşır makinesi alamıyorsunuz. Durum bu olunca da "laundry" lerde saatler geçiriliyor.Üstüne üstlük ne beyazlar bembeyaz oluyor, ne de çamaşırlar Ayşe Teyze'ninki gibi kokuyor. Güzel kokması için kurutucuya burada kağıt şeklinde satılan parçalardan attım ama hiç bir fonksiyonu olmadı.

Zamanla alışılır belki ama ilk başlarda bana çok zahmetli geldi. Daha önce giysilerimle hiç bu kadar çok zaman geçirdiğimi hatırlamıyorum. Evde çamaşır makinesi olması büyük lüksmüş. Kıymetini bilin lütfen. Herhalde giysilerimi kirletmemek için elimden geleni yapacağım. Ama sekiz ay bu memleketteyim. Laundry ilk olsa da, son olmayacak belli ki. Burada benden daha uzun yaşayacak olan arkadaşlarımaysa içinde laundry rooma bile yer kalacak, kocaman bir ev diliyorum.